ANH HÙNG LLVTND NGÔ THANH TRANG Người du kích Bình Đông trong trận Vạn Tường

Người thanh niên bước vào cuộc chiến từ chính quê hương mình

Có những người anh hùng đi qua những chiến trường rất xa quê.

Nhưng cũng có những người chiến đấu ngay trên mảnh đất mình sinh ra.

Ngô Thanh Trang là một người như thế.

Ông sinh ra tại Bình Đông, Bình Sơn, Quảng Ngãi.

Đó là vùng đất ven biển, nơi những làng quê, dòng sông, bãi cát và những cánh đồng về sau trở thành một phần của chiến trường Vạn Tường.

Từ cuối năm 1961, khi còn rất trẻ, Ngô Thanh Trang đã tham gia hoạt động bí mật.

Công việc ban đầu của ông không phải lúc nào cũng là cầm súng.

Ông giúp đỡ bộ đội.

Bảo vệ cán bộ.

Nắm tình hình địa phương.

Tham gia phá thế kìm kẹp.

Và từng bước xây dựng cơ sở cách mạng trong nhân dân.

Đó là những công việc âm thầm.

Nhưng chính từ những công việc ấy, ông dần trưởng thành.

Tháng 10/1964, Ngô Thanh Trang chính thức vào du kích.

Từ một thanh niên hoạt động bí mật, ông trở thành người trực tiếp cầm súng bảo vệ quê hương.

Và chỉ ít tháng sau, vùng đất Bình Sơn bước vào một trong những thời kỳ khốc liệt nhất của chiến tranh.

🔥 Khi quân Mỹ đổ bộ vào Quảng Ngãi

Năm 1965, chiến tranh tại miền Nam bước vào giai đoạn mới.

Tháng 3/1965, quân Mỹ đổ quân vào khu vực Chu Lai.

Đối với người dân Bình Đông và các xã ven biển Bình Sơn, sự xuất hiện của quân Mỹ đồng nghĩa với việc chiến tranh ngày càng tiến sát tới từng làng quê.

Nhưng trước khi trận Vạn Tường diễn ra, du kích Bình Đông đã có những trận đánh đầu tiên.

Ngày 7/5/1965, tại bến đò Tân Hy, tiểu đội du kích xã Bình Đông tổ chức phục kích một toán lính Mỹ đi tuần.

Trận đánh đã tiêu diệt 7 lính Mỹ, thu vũ khí và được xem là trận đánh phủ đầu quân Mỹ đầu tiên trên chiến trường Quảng Ngãi nói riêng và Khu 5 nói chung. Ngô Thanh Trang là một trong những người trực tiếp tham gia.

Những trận đánh như vậy giúp du kích địa phương hiểu thêm về đối phương.

Họ quan sát cách hành quân.

Cách tuần tra.

Cách sử dụng hỏa lực.

Cách máy bay và tàu chiến phối hợp.

Và quan trọng nhất:

họ nhận ra rằng dù đối phương có vũ khí hiện đại, địa hình và lòng dân vẫn có thể trở thành lợi thế của người chiến đấu tại chỗ.

🌊 Đêm trước trận Vạn Tường

Sau Chiến thắng Ba Gia, lực lượng chủ lực Quân khu 5 về đứng chân tại khu vực ven biển Bình Sơn.

Quân Mỹ nhận thấy lực lượng chủ lực của Quân Giải phóng đang ở gần căn cứ Chu Lai.

Một cuộc hành quân quy mô lớn được chuẩn bị.

Mỹ đặt tên chiến dịch là “Starlite” – Ánh sáng sao.

Đêm 17/8/1965, tàu chiến Mỹ từ ngoài khơi bắn phá dữ dội khu vực Vạn Tường và các điểm cao xung quanh.

Người dân và du kích hiểu rằng một trận đánh lớn sắp xảy ra.

Không khí trong các làng quê thay đổi.

Những con đường làng.

Những bờ tre.

Những công sự.

Những giao thông hào.

Những địa đạo.

Tất cả đều được đặt trong trạng thái sẵn sàng.

Trong khi đó, lực lượng Mỹ chuẩn bị một cuộc tiến công kết hợp nhiều hướng: từ biển, từ trên không và từ căn cứ Chu Lai tiến vào.

Theo Báo Quảng Ngãi, ngày 18/8/1965, lực lượng Mỹ huy động khoảng 8.000 quân, cùng hơn 100 trực thăng, 70 máy bay phản lực, tàu đổ bộ, pháo hạm, pháo binh và xe tăng, xe bọc thép.

Một lực lượng rất mạnh.

Nhưng họ không biết rằng phía trước là một vùng đất mà mỗi làng có du kích, mỗi con đường có người nắm rõ địa hình và phía sau mỗi người lính là sự hỗ trợ của nhân dân.

🌅 Sáng 18 tháng 8

Sáng 18/8/1965.

Quân Mỹ bắt đầu tiến vào khu vực Vạn Tường.

Máy bay xuất hiện trên bầu trời.

Pháo binh liên tục nã đạn.

Tàu chiến ngoài biển bắn vào các khu vực ven bờ.

Trực thăng đưa quân xuống.

Mặt đất rung chuyển.

Nhưng ở một vị trí gần bờ biển, có hai người đang âm thầm chờ đợi.

Một trong số họ là Ngô Thanh Trang.

Điều đặc biệt là lúc ấy ông đang bị ốm đã hai ngày.

Thế nhưng khi trận chiến bắt đầu, ông vẫn kiên quyết xin đi.

Ông cùng xã đội phó bí mật chọn vị trí phục kích sát biển.

Không nổ súng sớm.

Không để lộ vị trí.

Hai người kiên nhẫn chờ đối phương tiến thật gần.

Rồi…

nổ súng.

💥 Khoảnh khắc bất ngờ giữa trận Vạn Tường

Đối phương không kịp phản ứng.

Đội hình bị bất ngờ.

Ngô Thanh Trang và người đồng đội tiếp tục bám đánh.

Theo tư liệu lịch sử được đăng trên chuyên mục “Câu chuyện thời hoa lửa”, trong trận Vạn Tường, hai người đã diệt 17 đối phương, góp phần tạo điều kiện cho đơn vị bạn tiếp tục đánh hơn 200 đối phương.

Điều đáng chú ý ở đây không phải chỉ là con số.

Mà là cách một lực lượng du kích nhỏ bé lựa chọn thời điểm chiến đấu.

Không đối đầu trực diện với ưu thế hỏa lực.

Không chạy theo sức mạnh của đối phương.

Họ tận dụng địa hình.

Tận dụng yếu tố bất ngờ.

Tận dụng sự hiểu biết về từng con đường, bờ biển và xóm làng.

Và quan trọng nhất:

họ chiến đấu ngay trên quê hương mình.

🌿 Trận đánh của một người đang bị bệnh

Có lẽ đây là một chi tiết rất đáng kể với tuổi trẻ hôm nay.

Ngô Thanh Trang không phải lúc ấy đang ở trạng thái khỏe mạnh nhất.

Ông đã ốm hai ngày.

Nhưng khi quê hương bị tấn công, ông vẫn xin đi.

Điều này không có nghĩa rằng người lính không biết mệt.

Cũng không có nghĩa rằng người anh hùng là người không biết đau.

Mà là trong một thời điểm đặc biệt, ông đặt nhiệm vụ chung lên trên sự thuận tiện của bản thân.

Sau trận đánh, ông vẫn tiếp tục chiến đấu trong nhiều trận khác.

Từ tháng 8/1965 đến tháng 6/1966, ông chỉ huy một đội du kích “quyết tử” của xã, tổ chức nhiều trận đánh cả ban ngày lẫn ban đêm.

⚔️ Không chỉ đánh một trận

Nếu chỉ nhìn vào trận Vạn Tường, chúng ta có thể nghĩ Ngô Thanh Trang trở thành anh hùng nhờ một trận đánh.

Nhưng thực tế, Vạn Tường chỉ là một trong rất nhiều trận chiến trong cuộc đời ông.

Từ tháng 10/1964 đến tháng 12/1966, ông tham gia 115 trận.

Cùng đồng đội, lực lượng của ông loại khỏi vòng chiến đấu 512 đối phương, trong đó theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam có 480 lính Mỹ và 22 lính Nam Triều Tiên; phá hủy 7 xe quân sự, 2 xe bọc thép, 4 ca nô và thuyền chiến đấu, bắn rơi một máy bay. Riêng cá nhân Ngô Thanh Trang được ghi nhận trực tiếp tiêu diệt 93 lính Mỹ, 8 lính thuộc lực lượng đối phương và phá hủy một xe GMC.

Nhưng phía sau những con số ấy là hàng trăm lần ông phải đối diện với nguy hiểm.

Mỗi trận đánh đều có thể là trận cuối cùng.

Mỗi lần rời căn cứ đều có thể không trở về.

Thế nhưng ông vẫn tiếp tục.

🌙 Những trận đánh giữa đêm

Chiến tranh du kích không chỉ diễn ra vào ban ngày.

Có những đêm, khi người dân trong làng đã chìm vào giấc ngủ, những người du kích lại bắt đầu hành động.

Họ nắm tình hình.

Quan sát đường đi.

Theo dõi hoạt động của đối phương.

Chờ thời cơ.

Rồi bất ngờ xuất hiện.

Ngô Thanh Trang đã chỉ huy lực lượng du kích tổ chức nhiều trận đánh như vậy.

Ban ngày, họ có thể là những người dân bình thường.

Nhưng khi có nhiệm vụ, họ trở thành những người lính.

Đó cũng chính là một đặc điểm của chiến tranh nhân dân: ranh giới giữa người dân và người chiến đấu nhiều khi rất khó tách rời.

Báo Quảng Ngãi khi nhìn lại Chiến thắng Vạn Tường cũng nhấn mạnh sức mạnh của thế trận nhân dân: người dân xây dựng công sự, đào địa đạo, tiếp tế, dẫn đường và cứu thương binh trong điều kiện chiến trường đặc biệt ác liệt.

🕯️ Có những người không trở về

Nhiều năm sau, khi đã trở thành một người lính già, Ngô Thanh Trang trở lại Bảo tàng Chiến thắng Vạn Tường.

Ông đứng trước những bức ảnh đen trắng.

Những hiện vật.

Những mảnh vỡ của xe tăng.

Những kỷ vật từ trận đánh năm xưa.

Và rồi ông nhìn thấy chính mình.

Một chàng trai của hơn 60 năm trước.

Khuôn mặt trẻ.

Đôi mắt còn đầy sức sống.

Bên cạnh là những người đồng đội.

Nhưng nhiều người trong số họ đã không còn.

Báo Quảng Ngãi ghi lại khoảnh khắc người anh hùng nay đã lớn tuổi đứng trước bức ảnh cũ và xúc động nói về những đồng đội đã hy sinh.

Có lẽ đó là một trong những khoảnh khắc đau lòng nhất của người lính:

sống đủ lâu để nhìn thấy mình già đi, nhưng cũng đủ lâu để chứng kiến những người từng chiến đấu bên cạnh mình mãi mãi dừng lại ở tuổi thanh xuân.

🌿 “Những gì chúng tôi có khi ấy…”

Khi được hỏi về Chiến thắng Vạn Tường, Ngô Thanh Trang từng nhắc đến điều rất giản dị:

“Những gì chúng tôi có khi ấy là lòng yêu nước và niềm tin sẽ giữ được từng tấc đất quê hương.”

Câu nói ấy đặc biệt bởi nó không nhắc đến vũ khí hiện đại.

Không nhắc đến sức mạnh vật chất.

Không nhắc đến những con số.

Chỉ là:

lòng yêu nước.

niềm tin.

và từng tấc đất quê hương.

Đó chính là điều mà người du kích Bình Đông đã mang theo trong những trận chiến của mình.

🇻🇳 Từ người du kích Bình Đông đến người Anh hùng

Ngày 17/9/1967, Ngô Thanh Trang được tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Danh hiệu ấy ghi nhận những năm tháng chiến đấu của một người thanh niên Quảng Ngãi đã trưởng thành từ chính phong trào cách mạng tại quê hương.

Nhưng điều đáng quý là sau hơn 60 năm, câu chuyện của ông vẫn còn được kể.

Không chỉ trong sách.

Không chỉ trên những tấm bia.

Mà ngay tại Bảo tàng Chiến thắng Vạn Tường, nơi những hiện vật của trận đánh được lưu giữ để thế hệ trẻ có thể nhìn thấy và tìm hiểu.

Và hôm nay, khi chúng ta nhìn lại câu chuyện ấy, điều quan trọng không phải là tái hiện chiến tranh bằng sự khốc liệt.

Mà là hiểu được vì sao một thế hệ trẻ khi ấy có thể đứng vững trước những hoàn cảnh khắc nghiệt đến như vậy.

🌱 BÀI HỌC DÀNH CHO TUỔI TRẺ HÔM NAY

Câu chuyện về Ngô Thanh Trang có một điểm rất đặc biệt:

Ông chiến đấu trên chính quê hương mình.

Ông biết từng con đường.

Từng bờ biển.

Từng xóm làng.

Và ông hiểu rằng phía sau mình không chỉ có đồng đội.

Mà còn có cha mẹ, người thân, hàng xóm và cả quê hương.

Vì vậy, với tuổi trẻ hôm nay, câu chuyện ấy có thể được hiểu theo một cách gần gũi hơn:

Yêu quê hương không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao.

Có thể bắt đầu từ việc biết quê mình có lịch sử gì.

Biết những người đi trước đã hy sinh như thế nào.

Biết trân trọng những di tích ngay trên địa bàn mình đang sống.

Biết giữ gìn cảnh quan, truyền thống và những giá trị của cộng đồng.

Và quan trọng nhất:

Khi quê hương cần, tuổi trẻ phải biết mình có thể làm gì.

Hơn 60 năm sau trận Vạn Tường, người dân Quảng Ngãi vẫn nhắc đến những người du kích năm xưa.

Những người từng chiến đấu để bảo vệ từng tấc đất quê hương.

Trong đó có Ngô Thanh Trang.

Một chàng trai Bình Đông.

Một người du kích.

Một người chỉ huy.

Một người đã đi qua 115 trận đánh.

Và một người anh hùng vẫn còn đứng trước những hiện vật của chiến trường năm xưa để kể cho thế hệ sau nghe về đồng đội của mình.

Có những người anh hùng không bắt đầu từ những chiến trường xa xôi.

Họ bắt đầu từ chính một ngôi làng, một bến đò, một bờ biển quê hương.

Ngô Thanh Trang là một người như thế.

Và câu chuyện của ông nhắc tuổi trẻ hôm nay rằng: yêu quê hương trước hết là hiểu, trân trọng và có trách nhiệm với chính nơi mình đang sống.

📚 Nguồn tham khảo

• Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam – Anh hùng Lực lượng vũ trang Ngô Thanh Trang và những dấu ấn còn mãi.