ANH HÙNG LLVTND NGUYỄN QUỐC TRỊ – NGƯỜI CHIẾN SĨ “NHANH NHƯ SÓC, MẠNH NHƯ HỔ” CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM

Nguyễn Quốc Trị sinh năm 1921 tại xã Đà Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An (nay là xã Đô Lương, tỉnh Nghệ An), trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Ngay từ khi còn trẻ, ông đã tham gia các hoạt động chống áp bức, bóc lột của thực dân phong kiến. Vì tham gia phong trào đấu tranh, ông bị thực dân Pháp bắt giam và kết án tù khổ sai.

Năm 1945, khi phát xít Nhật đảo chính Pháp tại Đông Dương, Nguyễn Quốc Trị cùng nhiều tù nhân yêu nước phá ngục trở về quê hương. Ông nhanh chóng tham gia đội tự vệ cách mạng và bước vào cuộc chiến đấu giành độc lập dân tộc. Trong trận đánh đầu tiên chống quân Nhật, ông cùng đồng đội tiêu diệt 10 tên địch và đốt cháy 5 xe quân sự, thể hiện tinh thần chiến đấu quả cảm ngay từ những ngày đầu cầm vũ khí.

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nguyễn Quốc Trị tình nguyện gia nhập bộ đội chủ lực. Năm 1946, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, đánh dấu bước trưởng thành quan trọng trong cuộc đời hoạt động cách mạng.

Những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp là giai đoạn ông liên tục tham gia các trận đánh lớn trên nhiều chiến trường từ Nghệ An, Huế đến Đông Hà. Chỉ trong khoảng thời gian từ cuối năm 1946 đến đầu năm 1947, đơn vị của ông đã tiêu diệt hàng trăm quân địch, riêng bản thân ông trực tiếp tiêu diệt 19 lính Pháp và 2 lính Nhật.

Năm 1947, Nguyễn Quốc Trị được giao phụ trách khẩu đội Bazooka – loại vũ khí chống tăng hiện đại lúc bấy giờ. Trong trận đánh trên Đường số 4 đầu năm 1948, ông đã trực tiếp bắn cháy xe quân sự địch và tiêu diệt khoảng 30 tên. Những chiến công liên tiếp đã giúp tên tuổi Nguyễn Quốc Trị được biết đến rộng rãi trong lực lượng bộ đội chủ lực.

Các trận An Châu và Đồng Khuy năm 1948 tiếp tục khẳng định tài năng chỉ huy và sự gan dạ của ông. Trong những trận đánh này, Nguyễn Quốc Trị nhiều lần dẫn đầu mũi tiến công, đột kích thẳng vào các hỏa điểm kiên cố của đối phương, đánh sập lô cốt, tiêu diệt sĩ quan chỉ huy Pháp, thu toàn bộ vũ khí rồi tổ chức rút quân an toàn.

Đỉnh cao trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp là Chiến dịch Biên giới Thu – Đông năm 1950. Khi quân Pháp tìm cách tổ chức cho hai cánh quân của Lepage và Charton hội quân để phá vòng vây của quân ta, đơn vị của Nguyễn Quốc Trị được giao nhiệm vụ ngăn chặn. Trong điều kiện địa hình hiểm trở, thiếu thốn lương thực và phải hành quân liên tục giữa núi rừng Việt Bắc, ông đã chỉ huy trung đội chiến đấu hiệu quả, góp phần làm thất bại hoàn toàn kế hoạch hợp quân của địch.

Có những thời điểm ông cùng đồng đội phải nhịn đói, chịu rét và bám địch suốt nhiều ngày đêm giữa rừng sâu. Nhưng bằng ý chí kiên cường và tinh thần quyết chiến quyết thắng, họ vẫn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Trong Chiến dịch Hà Nam Ninh, Nguyễn Quốc Trị tiếp tục lập chiến công nổi bật khi chỉ huy đơn vị đánh chiếm vị trí Gối Hạc, mở đường tiến công căn cứ Non Nước tại Ninh Bình. Mặc cho máy bay địch liên tục oanh tạc, ông vẫn trực tiếp dẫn đầu mũi xung phong, đánh thọc sâu vào phía sau đội hình đối phương. Kết quả, đơn vị đã tiêu diệt và bắt sống khoảng 160 tên địch, trong đó có nhiều sĩ quan Pháp, tạo điều kiện quan trọng cho thắng lợi chung của chiến dịch.

Những chiến công xuất sắc của Nguyễn Quốc Trị đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh ghi nhận. Trong bài viết đăng ngày 12 tháng 6 năm 1952, Người đã biểu dương ông bằng những lời đầy trân trọng:

"Đánh 95 trận từ Bình Trị Thiên đến Việt Bắc, tự mình diệt hơn 200 tên giặc, bị thương nặng 5 lần mà vẫn không rời bộ đội."

Tại Đại hội Chiến sĩ thi đua và Cán bộ gương mẫu toàn quốc năm 1952 tổ chức ở Chiến khu Việt Bắc, Nguyễn Quốc Trị được phong tặng danh hiệu Anh hùng Quân đội nhân dân Việt Nam, nay là danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày 10 tháng 10 năm 1954, trong đoàn quân chiến thắng tiến vào tiếp quản Thủ đô Hà Nội, Nguyễn Quốc Trị là một trong những người dẫn đầu đội hình bộ binh tiến vào Thành Hà Nội giữa rừng cờ hoa chào đón của nhân dân.

Sau hòa bình lập lại ở miền Bắc, ông tiếp tục công tác trong quân đội, đảm nhận nhiều vị trí chỉ huy và đào tạo cán bộ. Đến năm 1967, khi đang giữ chức Hiệu trưởng Trường Quân sự Quân khu 4, ông vẫn thường xuyên xuống cơ sở, trực tiếp động viên cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ chiến đấu.

Trong một lần đi kiểm tra và động viên bộ đội pháo cao xạ giữa vùng bom đạn trên quê hương Nghệ An, Nguyễn Quốc Trị đã anh dũng hy sinh. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với đồng đội và nhân dân cả nước.

Ngày nay, tên tuổi Anh hùng LLVTND Nguyễn Quốc Trị được ghi nhớ như biểu tượng của lòng quả cảm, tinh thần chiến đấu bất khuất và đức hy sinh cao cả của người lính cách mạng Việt Nam. Một tuyến đường tại Thủ đô Hà Nội mang tên ông như sự tri ân của đất nước đối với người chiến sĩ đã dành trọn cuộc đời mình cho độc lập, tự do của dân tộc.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày ông ngã xuống, nhưng hình ảnh người anh hùng “nhanh như sóc, mạnh như hổ” vẫn luôn là nguồn cảm hứng cho các thế hệ cán bộ, chiến sĩ và thanh niên Việt Nam hôm nay trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Tuấn Kiệt (tổng hợp)