ANH HÙNG LLVTND NGUYỄN SỸ HUYNH – THẦM LẶNG NHỮNG CHIẾN CÔNG VANG DỘI

"Chuyên gia chống gián điệp hàng đầu của Việt Nam" - đó là cách gọi thân mật và trân trọng mà những cán bộ làm công tác tổng kết lịch sử và giáo dục truyền thống lực lượng Công an nhân dân thường gọi đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh, Bộ Công an. Gần 40 năm công tác trong lực lượng Công an, ông đã trực tiếp chỉ đạo và thực hiện nhiều công tác quan trọng, có ý nghĩa chiến lược góp phần vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đặc biệt là trong đấu tranh phòng, chống gián điệp. Ngày 6/10/2009, ông đã vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND, Huân chương Độc lập hạng Ba, Huân chương Quân công hạng Nhất, Huân chương Chiến công hạng Nhất, Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhì, Huân chương chống Mỹ cứu nước hạng Nhất, Huy chương Vì sự nghiệp An ninh quốc gia, Kỷ niệm chương Tù chính trị Hỏa Lò, Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng…

Anh hùng lực lượng An ninh Nguyễn Sỹ Huynh (bí danh Ngọc) là cán bộ lão thành cách mạng, nguyên Phó Tổng Cục trưởng thường trực Tổng Cục An ninh, Bộ Công an. Ông sinh năm 1924 tại Hội An - Quảng Nam (nay là thành phố Đà Nẵng), nhưng tuổi thơ ông lại gắn liền ở Đà Nẵng. Gia đình ông ở xóm Tre Làng, Thạc Gián - Đà Nẵng, cha là công nhân hỏa xa, mẹ là công nhân nhặt chè. Ông có người anh là ông Nguyễn Sỹ Huân và em là Nguyễn Sỹ Túy. Cả anh và em của ông đều là những chiến sĩ cách mạng kiên cường đã dũng cảm hy sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Trong ông là nỗi nhớ thương quê hương da diết, gần non nửa thế kỷ đi xa nhưng ông vẫn đau đáu trong lòng một tình yêu nguyên vẹn. Vì nhiệm vụ giải phóng miền Nam nên ngày đầu giải phóng ông không kịp về thăm nhà. Nhà cha mẹ ông cũng là cơ sở của ta trong những năm chiến tranh.

Năm 14 tuổi, đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh đã tham gia phong trào học sinh Đà Nẵng. Trưởng thành từ phong trào này, 17 tuổi ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, từng được bầu làm Tỉnh ủy viên Tỉnh ủy lâm thời Quảng Nam - Đà Nẵng. Năm 1943, bị thực dân Pháp bắt giam tại nhà tù Hỏa Lò cùng các đồng chí lão thành cách mạng: Trần Đăng Ninh, Đỗ Mười, Chu Đình Xương, ông đã vượt qua mọi đòn tra tấn của kẻ thù, giữ vững khí tiết người Cộng sản, vượt ngục trở về tham gia khởi nghĩa, giành và bảo vệ chính quyền cách mạng.

Cách mạng tháng tám thành công, cuối năm 1945 ông được tổ chức cử về quê hương giữ chức vụ tham mưu trưởng Bộ chỉ huy Quân sự địa phương tỉnh Quảng Nam. Ngày 19/12/1946 kháng chiến toàn quốc nổ ra ông được cử làm trưởng phòng liên lạc Liên khu V - một địa bàn chiến lược, nơi tranh chấp ác liệt giữa ta và địch, được giao nhiều trọng trách: sĩ quan tham mưu Ty Liên kiểm Việt - Pháp, Trưởng phòng liên lạc Liên khu V, Chánh Văn phòng Sở Công an Nam Trung Bộ, Trưởng ban Bảo vệ chiến dịch Tây Nguyên… Ở cương vị nào, ông cũng lập được nhiều chiến công xuất sắc.

Khi tham gia Ty Liên kiểm Việt - Pháp, với sự hiểu biết sâu sắc về ngôn ngữ, văn hóa Pháp, ông đã trực tiếp giải quyết được nhiều vụ việc phức tạp, nhạy cảm. Năm 1947 ông được đồng chí Phạm Văn Đồng giao nhiệm vụ mở đường Trường Sơn và Biển Đông từ Liên khu V (Bình Định) ra trung ương để vận chuyển lương thực, thuốc men, vũ khí, tiền bạc cho Liên khu V và chiến trường Đông Nam Bộ. Ông là người trực tiếp khảo sát, chỉ đạo và vận chuyển hơn 80.000 tấn hàng quan trọng vào liên khu và phân khu Bình Trị Thiên, đưa đón nhiều Đoàn cán bộ cao cấp của Đảng và nhà nước từ miền Bắc và miền Nam và ngược lại, trong đó có các đồng chí Lê Duẩn, Phạm Văn Đồng, Lê Đức Thọ, Nguyễn Duy Trinh, Phạm Hùng,…; tổ chức đấu tranh bắt tên gián điệp Nguyễn Ban do Phòng Nhì Pháp phái vào tìm cách ám sát một đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng và truy bắt tên phản bội Nguyễn Nên, nguyên cán bộ Quân khu V, kịp thời trừ hậu họa. Nhận nhiệm vụ nào đồng chí Nguyễn Sĩ huynh cũng hoàn thành và lập nhiều chiến công xuất sắc.

Vào những năm 60, trước những thắng lợi liên tiếp của phong trào cách mạng ở miền Nam, bọn Mỹ - ngụy thực hiện âm mưu thâm độc "đánh Cộng sản trong lòng Cộng sản", tăng cường tung các gián điệp biệt kích ra miền Bắc nhằm tổ chức hoạt động phá hoại và kích động bọn phản cách mạng nổi dậy. Thực hiện Chỉ thị của Trung ương và mệnh lệnh của Bộ công an, lực lượng Bảo vệ chính trị đã tập trung triển khai các biện pháp nắm tình hình, âm mưu, thủ đoạn hoạt động và tổ chức đấu tranh.

Thời kỳ này, với cương vị là Trưởng phòng Trinh sát chống gián điệp đế quốc tư bản, rồi Phó Cục trưởng, Cục trưởng Cục Bảo vệ chính trị, ông đã lãnh đạo và trực tiếp tham gia đấu tranh nhiều kế hoạch, chuyên án, trong đó có những chuyên án đặc biệt mang tầm chiến lược. Những điệp vụ hoàn hảo đã đưa tên tuổi của Nguyễn Sĩ huynh trở thành nỗi lo lớn đối với các trung tâm chỉ huy gián điệp biệt kích Mỹ. Với trọng trách là người chỉ huy, ông đã mưu trí, sáng tạo trong chỉ đạo, kiên quyết, dũng cảm trong trực tiếp chiến đấu, lập được những thành tích đặc biệt xuất sắc, góp phần làm phá sản chiến lược "đánh Cộng sản trong lòng Cộng sản" của Mỹ - ngụy, được Đảng, Nhà nước, nhân dân và lực lượng Công an ghi nhận, có tầm ảnh hưởng sâu rộng.

Một trong những chiến công đặc biệt xuất sắc của đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh là xây dựng, chỉ đạo và trực tiếp tham gia kế hoạch phản gián liên hoàn mang tên B12, MM - một chiến công vang dội của lực lượng Công an nhân dân (CAND). Vào thập niên 60, 70 thế kỷ XX, tình hình chính trị thế giới có những diễn biến phức tạp. Để lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đi đến thắng lợi hoàn toàn và trước yêu cầu nắm vững âm mưu, ý đồ của các nước lớn, các thế lực thù địch đối với Việt Nam, phục vụ của đấu tranh trên chiến trường và đấu tranh trên mặt trận ngoại giao, Trung ương Đảng ta rất cần những tài liệu xác thực, khách quan về đối phương để có những quyết sách đúng đắn. Lãnh đạo Bộ Công an đã triển khai kế hoạch phản gián B12, MM – một kế hoạch lớn, yêu cầu tuyệt đối bí mật, an toàn vì nếu để xảy ra sơ suất sẽ ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao. Trước yêu cầu ngặt nghèo đó ông vinh dự được bộ trưởng Trần Quốc Hoàn giao nhiệm vụ trực tiếp chỉ đạo đơn vị trinh sát chuyên trách (Đơn vị 19-5).

Sau nhiều ngày đêm suy nghĩ, lao tâm khổ tứ, ông cùng các đồng nghiệp đã lập ra kế hoạch với các phương án chi tiết cụ thể. Kết quả sau hơn 10 năm tổ chức đấu tranh, ta đã thu được hàng ngàn tin tình báo rất có giá trị về quan điểm, chính sách của một số nước đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta. Các tin tức về lĩnh vực quân sự, chính trị, kinh tế được thông báo kịp thời, trực tiếp đến Trung ương Đảng và Bác Hồ giúp Đảng, Nhà nước đánh giá đúng âm mưu, ý đồ chiến lược của Mỹ và một số nước phương tây khác là đồng minh của Mỹ phục vụ trực tiếp công tác đấu tranh chính trị tại Hội nghị Paris. Mặt khác, thông tin của cơ quan An ninh Việt Nam còn có tác dụng trong công tác đấu tranh của An ninh một số nước bạn, góp phần củng cố tình hữu nghị và cuộc đấu tranh chung của các nước xã hội chủ nghĩa.

Nét đặc biệt nổi bật nhất của ông trong quá trình tham gia chỉ đạo kế hoạch B12, MM với vai trò vừa chỉ đạo, vừa trực tiếp đấu tranh ông đã luôn sâu sát, quyết đoán trước những tình huống khó khan, nguy hiểm đột xuất. Trong đó phải kể đến việc ông đã trực tiếp tuyển lựa, xây dựng được một cơ sở là người nước ngoài đang làm việc tại mục tiêu. Dưới sự chỉ đạo của ông, cơ sở này đã hoàn thành nhiệm vụ, tạo bước đột phá cho việc thực hiện kế hoạch. Trước chiến công vang dội này, đã nhiều lần ông vô cùng vinh dự được trực tiếp lên gặp Bác Hồ để báo cáo tình hình và được Bác khen ngợi với thành tích đặc biệt xuất sắc ấy. Ngày 3/9/1973, Đơn vị 19-5 đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND, là đơn vị đầu tiên của lực lượng An ninh được tuyên dương Anh hùng.

Nhắc đến đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh còn phải nhắc đến thời kỳ ông trực tiếp chỉ đạo khám phá vụ án gián điệp ẩn nấp P86 tại Hòa Bình và Vĩnh Phúc. Qua vụ này, ta đã phát hiện phương thức hoạt động mới của kẻ thù. Đó là năm 1971, khi đấu tranh với Nguyễn Văn Quýnh - đối tượng có dấu hiệu nghi vấn làm tay sai cho địch, ông đã phát hiện ra phương thức hoạt động mới của chúng là sử dụng những quân nhân, cán bộ đầu hàng, phản bội, huấn luyện đưa trở lại đơn vị cũ để phá ta từ bên trong. Từ phát hiện của mình, ông báo cáo Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn và được Bộ trưởng đồng ý báo cáo Ban Bí thư ban hành Chỉ thị đấu tranh với phương thức hoạt động mới của địch (lấy bí số P86). Sau đó, ông tiếp tục tham mưu và được Bộ trưởng giao chủ trì tổ chức Hội nghị chuyên đề đấu tranh với phương thức hoạt động này. Hội nghị đã nâng cao tinh thần cảnh giác của cán bộ chiến sỹ để bảo vệ, giữ vững nội bộ; đồng thời cũng khắc phục tư tưởng vì quá cảnh giác dẫn đến nghi ngờ không có cơ sở làm suy yếu nội bộ.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh còn trực tiếp chỉ đạo và tham gia đấu tranh thắng lợi hàng chục chuyên án khác. Tiêu biểu như khám phá vụ án Nguyễn Châu Thanh (năm 1962) là gián điệp Mỹ - ngụy tung ra miền Bắc câu kết với phản động lợi dụng đạo Thiên chúa ở Nghệ An, góp phần làm trong sạch địa bàn, giữ vững an ninh trật tự ở một trong những địa bàn trọng điểm của miền Bắc (địa bàn khu IV). Năm 1963, ông chỉ đạo bắt các toán Đặc vụ Tưởng xâm nhập bằng đường biển vào Việt Nam. Năm 1964, tổ chức đấu tranh khám phá vụ gián điệp Nguyễn Văn Thông, Trần Thị Đông hoạt động ở Hà Nội. Năm 1965 khám phá vụ án gián điệp GM65 hoạt động ở địa bàn Hải Phòng và một số địa phương lân cận. Năm 1968, ông chỉ đạo đấu tranh Chuyên án ED69, đấu tranh ngăn chặn không để xảy ra các hoạt động phá hoại trên địa bàn Hải Phòng…

Ngay sau ngày miền Nam giải phóng, được lãnh đạo Bộ Công an giao nhiệm vụ phụ trách, chỉ đạo bộ phận công tác đặc biệt chuẩn bị kế hoạch tiếp quản, đảm bảo an ninh chính trị, tổ chức trình diện, học tập cải tạo cho số địch ngụy ở miền Nam; ông đã tổ chức tốt công tác khai thác đấu tranh, bóc gỡ mạng lưới địch cài lại; tấn công, truy quét bọn tình báo, gián điệp còn lẩn trốn. Xây dựng các kế hoạch bóc gỡ hàng ngàn mật báo viên, khai thác gần 700 nhân viên Đặc uỷ Trung ương tình báo và hơn 4.500 cảnh sát đặc biệt ngụy. Thời kỳ đất nước đã thống nhất, ông còn chỉ đạo đấu tranh thắng lợi nhiều chuyên án gián điệp khác…

50 năm hoạt động cách mạng, gần 40 năm công tác trong lực lượng CAND, dù ở hoàn cảnh nào ông cũng luôn tuyệt đối trung thành với Đảng, hết mình phấn đấu vì sự nghiệp bảo vệ an ninh trật tự của Tổ quốc. Trong nhiều trường hợp ông đã thể hiện tinh thần mưu trí, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Được giao trọng trách lãnh đạo các đơn vị trực tiếp đấu tranh với các đối tượng là gián điệp, tình báo, nhiều đơn vị ông từng lãnh đạo đã được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng LLVTND: Đơn vị 19-5, Cục Bảo vệ chính trị, Phòng 2 Cục Bảo vệ chính trị I. Khi được nghỉ hưu, ông tiếp tục giữ vững phẩm chất của người Đảng viên Cộng sản và truyền thống của ngành, tiếp tục tham gia tổng kết công tác Công an Nam Trung Bộ; vẫn là người thầy, người anh gần gũi, nhiệt tình và tâm huyết của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ An ninh. Là một nhà chiến lược, sĩ quan cao cấp của lực lượng Công an nhưng ở ông còn có cốt cách của một nhà trí thức, khiêm tốn, giản dị và nhân văn. Trong cuộc sống, ông thường xuyên lấy 6 điều Bác Hồ dạy CAND làm thước đo để phấn đấu, rèn luyện; sống có nghĩa, có tình với anh em đồng chí, đồng đội; luôn gương mẫu, trách nhiệm, được mọi người quý mến, kính trọng. Đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh do lâm bệnh hiểm nghèo đã từ trần hồi 15 giờ ngày 1-1-2013 (tức ngày 20-11 năm Nhâm Thìn) tại nhà riêng trong sự tiếc thương vô hạn của gia đình, bạn bè, người than và toàn thể nhân dân cả nước.