Anh hùng LLVTND Nguyễn Văn Thuần - Người trung đoàn phó dũng cảm của Đại đoàn 312
Trong lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp, Đại đoàn 312 được biết đến là một trong những đại đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong đội ngũ cán bộ chỉ huy trưởng thành từ chiến đấu của đơn vị có một người con ưu tú của vùng đất Quảng Yên, Quảng Ninh, đó là Nguyễn Văn Thuần, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân được tuyên dương năm 1955.
Nguyễn Văn Thuần sinh năm 1916 tại xóm Cống Bắc, làng Quỳnh Lâu, xã Cộng Hòa, huyện Yên Hưng, nay thuộc thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh. Ông sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo. Cuộc sống khó khăn khiến từ khi còn nhỏ ông đã phải đi ở cho các gia đình địa chủ trong vùng để kiếm sống. Những năm tháng lam lũ ấy giúp ông sớm hiểu những bất công của xã hội cũ và hình thành ý chí đấu tranh cho một cuộc sống tốt đẹp hơn.
Năm 1944, ông bị thực dân Pháp bắt đi lính. Cuộc sống trong quân đội thuộc địa đã giúp ông tận mắt chứng kiến sự áp bức của thực dân đối với người Việt Nam. Sau cuộc đảo chính Nhật ngày 9 tháng 3 năm 1945, ông bị bắt làm tù binh. Trong thời gian bị giam giữ, ông bị đánh đập nặng nề nhưng vẫn tìm cách trốn thoát để trở về quê hương tham gia lực lượng Việt Minh. Đây là bước ngoặt lớn trong cuộc đời người thanh niên Quảng Yên.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nguyễn Văn Thuần tình nguyện gia nhập quân đội cách mạng. Ông được biên chế vào đơn vị thuộc lực lượng chủ lực của quân đội và nhanh chóng trưởng thành qua các trận chiến đấu. Với bản tính gan dạ, quyết đoán và tinh thần trách nhiệm cao, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam, trở thành một trong những cán bộ nòng cốt của đơn vị.
Những năm đầu toàn quốc kháng chiến là thời kỳ vô cùng gian khổ. Quân đội ta còn thiếu thốn về mọi mặt, trong khi đối phương có ưu thế lớn về vũ khí, trang bị và hỏa lực. Tuy nhiên, chính trong môi trường khắc nghiệt ấy, năng lực chiến đấu và chỉ huy của Nguyễn Văn Thuần ngày càng được khẳng định.
Một trong những chiến công sớm được ghi nhận của ông là trận đánh tại cầu Lai Vu năm 1946. Trong nhiệm vụ phá hoại tuyến giao thông tiếp tế của địch, ông trực tiếp đẩy xe chứa thuốc nổ ra vị trí chiến đấu, tổ chức cho đơn vị đánh sập cầu Lai Vu, làm gián đoạn tuyến vận chuyển quan trọng của quân Pháp từ Hải Phòng lên Hải Dương. Sau đó, ông cùng một số đồng đội kiên cường bám trụ chiến đấu suốt ngày đêm để ngăn chặn các hoạt động khôi phục cầu của đối phương.
Năm 1947, trong một trận càn quy mô lớn của quân Pháp, ông tổ chức bố trí hỏa lực chặn địch từ hướng chủ yếu. Dưới sự chỉ huy của ông, đơn vị đã tiêu diệt được nhiều sinh lực đối phương, tạo điều kiện cho lực lượng chủ lực phản công và phá vỡ cuộc càn quét. Thành công ấy góp phần nâng cao uy tín của người chỉ huy trẻ tuổi trong đơn vị.
Năm 1948, tại trận Phủ Thông thuộc tỉnh Bắc Kạn, Nguyễn Văn Thuần trực tiếp dẫn đầu tổ xung kích tiến công đồn địch. Trận đánh diễn ra quyết liệt trong điều kiện quân Pháp có hệ thống phòng thủ khá vững chắc. Với tinh thần dũng cảm, ông cùng đồng đội áp sát mục tiêu, đánh giáp lá cà và làm chủ trận địa. Đây được xem là một trong những trận đánh tiêu biểu thể hiện bản lĩnh chiến đấu trực tiếp của ông.
Một năm sau đó, tại trận Phố Ràng ở Lào Cai, dù bị thương trong chiến đấu nhưng ông vẫn tiếp tục chỉ huy đơn vị tiến công. Cùng một số đồng đội, ông chiếm được phần lớn đồn địch và thu nhiều vũ khí. Hành động đó thể hiện ý chí chiến đấu ngoan cường của người cán bộ luôn đặt nhiệm vụ lên trên lợi ích cá nhân.
Bước vào Chiến dịch Biên giới Thu Đông năm 1950, quân đội ta mở những chiến dịch lớn nhằm phá thế bao vây của thực dân Pháp. Trong chiến dịch này, Nguyễn Văn Thuần xung phong dẫn đầu đơn vị áp sát đội hình địch, góp phần bắt sống một lực lượng lớn đối phương. Chiến công của ông đã đóng góp vào thắng lợi chung của chiến dịch, mở ra bước phát triển mới cho cuộc kháng chiến.
Cuối năm 1950 và đầu năm 1951, ông tiếp tục tham gia Chiến dịch Trung Du. Một trận đánh ác liệt đã khiến phần lớn lực lượng của ông bị thương vong. Tuy nhiên, ngay cả khi chỉ còn lại rất ít quân số, ông vẫn tổ chức chiến đấu, động viên đồng đội xung phong tiến lên. Chính tinh thần kiên cường ấy đã làm quân địch hoang mang và buộc phải rút lui khỏi vị trí phòng ngự.
Trong Chiến dịch Hòa Bình năm 1952, Nguyễn Văn Thuần tiếp tục thể hiện khả năng chỉ huy táo bạo. Ông trực tiếp dẫn đầu mũi tiến công bí mật tiếp cận đồn địch bằng thang vượt rào, tạo bất ngờ cho đối phương và góp phần làm chủ mục tiêu. Những trận đánh liên tiếp thành công đã khẳng định năng lực của ông trong chiến tranh vận động cũng như công kiên.
Từ một chiến sĩ bình thường, qua nhiều năm chiến đấu, ông trưởng thành lên cương vị Trung đoàn phó Trung đoàn 209 thuộc Đại đoàn 312. Đây là một trong những trung đoàn chủ lực nổi tiếng của quân đội ta thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Trên cương vị chỉ huy, ông không chỉ trực tiếp chiến đấu mà còn đào tạo, dìu dắt nhiều cán bộ trẻ trưởng thành từ thực tiễn chiến trường.
Theo các tư liệu địa phương, từ khi nhập ngũ đến giữa năm 1954, Nguyễn Văn Thuần đã tham gia khoảng 30 trận chiến đấu lớn nhỏ. Dưới sự chỉ huy của ông, đơn vị đã tiêu diệt gần một nghìn tên địch, bắt sống hàng trăm tên khác. Cá nhân ông cũng trực tiếp tham gia tiêu diệt nhiều sinh lực địch và lập nhiều chiến công xuất sắc.
Với những đóng góp nổi bật cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ngày 31 tháng 8 năm 1955, ông được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là sự ghi nhận xứng đáng đối với một người cán bộ đã dành tuổi trẻ và cả cuộc đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Sau khi đất nước hòa bình ở miền Bắc, ông tiếp tục công tác trong quân đội và đóng góp cho công cuộc xây dựng lực lượng vũ trang. Ông qua đời năm 1979, để lại hình ảnh đẹp về một người chỉ huy dũng cảm, tận tụy và giàu trách nhiệm. h, tên tuổi Nguyễn Văn Thuần vẫn được nhắc đến như một người con ưu tú của quê hương. Cuộc đời ông là minh chứng sinh động cho lớp người Việt Nam đã từ gian khó đứng lên cầm súng bảo vệ Tổ quốc, góp phần làm nên những chiến thắng quan trọng của dân tộc trong thế kỷ XX.
