Anh hùng LLVTND Nguyễn Viết Xuân

· Họ và tên: Nguyễn Viết Xuân

· Năm sinh: 1933 (Hy sinh năm 1964)

· Quê quán: Xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc

· Quá trình tham gia cách mạng:

o Nguyễn Viết Xuân sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, chịu nhiều áp bức dưới thời thực dân phong kiến. Năm 1952, khi cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, ông tình nguyện nhập ngũ vào Quân đội nhân dân Việt Nam. Nhờ tinh thần học hỏi, ý chí kiên cường và lòng dũng cảm, ông được chọn vào lực lượng pháo cao xạ đầu tiên của quân đội, tham gia nhiều trận đánh bảo vệ bầu trời trong chiến dịch Đông Xuân 1953 - 1954. Sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, ông tiếp tục ở lại phục vụ quân đội, được đào tạo bài bản và được bổ nhiệm làm Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14 Pháo cao xạ thuộc Sư đoàn 325.

o Năm 1964, đế quốc Mỹ dựng lên "Sự kiện Vịnh Bắc Bộ" để bắt đầu mở cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân phá hoại miền Bắc Việt Nam. Đại đội 3 của Nguyễn Viết Xuân được lệnh hành quân vào miền Tây Quảng Bình, cắm chốt tại các cao điểm hiểm trở dọc đường chiến lược Trường Sơn nhằm bảo vệ huyết mạch giao thông chi viện cho chiến trường miền Nam. Trận chiến thử lửa lớn nhất diễn ra vào ngày 18 tháng 11 năm 1964, khi không quân Mỹ huy động hàng chục máy bay phản lực hiện đại như F-4, F-105 bay thấp, trút hàng tấn bom xăng, bom nổ xuống trận địa pháo của ta hòng hủy diệt hỏa lực phòng không.

o Trong làn mưa bom bão đạn dữ dội, không gian bị bao phủ bởi khói độc và lửa cháy ngùn ngụt, các công sự pháo của ta bị sạt lở nghiêm trọng, nhiều pháo thủ hy sinh. Với cương vị là Chính trị viên đại đội, Nguyễn Viết Xuân không ngồi trong hầm chỉ huy mà trực tiếp lao ra giữa trận địa, đi qua từng mâm pháo để động viên tinh thần chiến sĩ giữ vững vị trí chiến đấu. Trong đợt tấn công thứ hai của máy bay Mỹ, một mảnh tên lửa bốc cháy dữ dội đã găm thẳng vào đùi phải của ông, làm nát xương và đứt động mạch, máu chảy đầm đìa làm ướt sũng áo quần.

o Đồng đội lao đến định cõng ông về tuyến sau băng bó, nhưng Nguyễn Viết Xuân kiên quyết từ chối. Ông nhìn thẳng vào người y tá và ra lệnh: "Cắt bỏ phần chân gãy này đi để tôi tiếp tục chỉ huy!". Sau khi được băng bó qua loa, ông tự vịn vào thành công sự, gượng đứng dậy bằng một chân, tay cầm cờ chỉ huy hướng lên bầu trời xanh. Giữa tiếng động cơ phản lực gầm rú, tiếng bom nổ chát chúa, giọng nói đanh thép, vang dội của ông vang lên trên máy bộ đàm và khắp trận địa: "Nhằm thẳng quân thù mà bắn!". Lời hô ấy như một luồng điện truyền khắp toàn đại đội, các pháo thủ lập tức đồng loạt bóp cò, bắn hạ ngay tại chỗ một chiếc máy bay phản lực Mỹ. Nguyễn Viết Xuân đã anh dũng hy sinh ngay sau khi chiếc máy bay địch rơi xuống, nhưng câu nói lịch sử của ông đã trở thành khẩu hiệu chiến đấu bất tử của toàn quân chủng Phòng không - Không quân Việt Nam.

· Đạt danh hiệu năm: 1967 (Được Quốc hội và Chính phủ truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân).