Anh hùng LLVTND Trần Can

· Họ và tên: Trần Can

· Năm sinh: 1931 (Hy sinh năm 1954)

· Quê quán: Xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An

· Quá trình tham gia cách mạng:

o Trần Can lớn lên tại vùng đất miền Trung hiếu học và giàu tinh thần yêu nước. Thấu hiểu cảnh nước mất nhà tan, ông luôn khát khao được cầm súng ra mặt trận bảo vệ Tổ quốc. Năm 1951, ông chính thức nhập ngũ vào Quân đội nhân dân Việt Nam. Nhờ bản lĩnh chiến đấu gan dạ, tư duy chiến thuật nhạy bén và tính quyết đoán, ông nhanh chóng thăng tiến từ một chiến sĩ bộ binh lên Tiểu đội trưởng, rồi Đại đội phó thuộc Trung đoàn 209, Đại đoàn 312. Ông tham gia nhiều trận đánh phối hợp tại chiến trường Bắc Bộ, luôn là người đi đầu trong các mũi nhọn đột kích.

o Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, Trần Can tham gia ngay từ trận mở màn đánh chiếm cứ điểm Him Lam vào chiều ngày 13 tháng 3. Khi lệnh tấn công phát ra, ông đã chỉ huy tiểu đội vượt qua các lớp rào kẽm gai dưới làn mưa đạn dày đặc của địch. Khi mũi tiến công của đơn vị áp sát đỉnh đồn, ông là người dũng cảm xông lên đầu tiên, bất chấp hỏa lực của lính Pháp, tự tay cắm lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng" của Chủ tịch Hồ Chí Minh lên nóc hầm chỉ huy trung tâm của địch, tạo động lực tinh thần to lớn cho toàn quân xông lên làm chủ trận địa.

o Chiến công đỉnh cao và cũng là trận chiến cuối cùng của Trần Can diễn ra tại cao điểm 507 thuộc phân khu trung tâm của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ vào những ngày cuối cùng của chiến dịch (tháng 5 năm 1954). Cứ điểm 507 là một vị trí phòng ngự then chốt bảo vệ hầm của tướng De Castries, do đó quân Pháp điên cuồng dồn toàn bộ hỏa lực pháo binh và lính dù tinh nhuệ để tử thủ. Trận đánh diễn ra vô cùng giằng co, ác liệt, giành giật nhau từng mét chiến hào suốt nhiều ngày đêm. Đơn vị của Trần Can bị tổn thất nặng nề, hầm hào bị san phẳng, quân số chiến đấu giảm sút nghiêm trọng. Với cương vị Đại đội phó trực tiếp chỉ huy tại trận địa, ông đã tự mình ôm súng, chạy dọc các đoạn hào để củng cố công sự, tập hợp những chiến sĩ còn sống sót của các đơn vị khác lại thành một khối thống nhất.

o Sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954, quân Pháp huy động xe tăng và bộ binh mở đợt phản kích tuyệt vọng nhằm chiếm lại trận địa. Dù bản thân đã bị thương rất nặng ở ngực, máu thấm đỏ áo, Trần Can vẫn giấu kín không cho đồng đội biết để tránh làm dao động tinh thần anh em. Ông đứng nghiêm trên thành chiến hào, trực tiếp ném lựu đạn và bắn găm tiêu diệt hàng chục tên địch, chỉ huy đại đội đánh bật hoàn toàn đợt phản kích cuối cùng của quân Pháp, giữ vững trận địa tạo bàn đạp cho cánh quân chính quy tràn xuống bắt sống tướng De Castries. Ngay sau khi trận đánh kết thúc thắng lợi, do vết thương quá nặng và mất máu kéo dài, Trần Can đã kiệt sức và hy sinh anh dũng ngay trước giờ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ đầu hàng hoàn toàn chỉ vài tiếng đồng hồ.

· Đạt danh hiệu năm: 1955 (Truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân).