anh hùng lực lượng vũ trang (155)
NỮ QUÂN Y DŨNG CẢM VÀ KỲ TÍCH SỐNG CÒN
Sinh ra trong gia đình giàu truyền thống cách mạng, cha là liệt sĩ, mẹ là cơ sở nuôi giấu cán bộ, nữ Anh hùng LLVTND Đoàn Thị Thanh Cần lớn lên giữa không khí đấu tranh sôi nổi của quê hương Hòa Phụng (Hòa Vang, Đà Nẵng). Từ tuổi thiếu niên, chị đã tham gia công tác địa phương, rồi trở thành y tá xã và sau đó là quân y của Ban Chỉ huy Khu đội, Khu 3 Hoà Vang, tỉnh Quảng Đà. Dáng người nhỏ nhắn nhưng ý chí thì không ai sánh kịp. Mười lăm lần tham gia đấu tranh chính trị, địch bắt, tra tấn, chị đều kiên quyết không khai và tìm cách thoát ra bằng sự gan lì đặc trưng của người con đất Quảng.
Ở chiến trường, chị vừa cầm súng chiến đấu vừa cứu thương không biết mệt. Người dân Hòa Phụng nhớ mãi hình ảnh cô gái “nhỏ nhưng lì và lanh”, thoắt ẩn thoắt hiện giữa bom đạn. Năm 1966, khi Mỹ càn quét dữ dội, chị Thanh Cần xin phép mổ cấp cứu ngay tại chỗ cho một sản phụ mang song thai với dụng cụ thô sơ, trong điều kiện không thể đưa ra khỏi trận địa. Ca mổ thành công, cứu sống cả ba mẹ con - trở thành một kỳ tích giữa chiến tranh.
Tháng 8/1969, sau trận tập kích Sân bay Nước Mặn, khi ở lại kiểm tra và chăm sóc thương binh, chị Thanh Cần bị địch phản kích, trúng đạn nặng. Chị bị đưa ra Hạm đội 7, nơi những nhát dao tra tấn của kẻ thù đã cắt đứt ruột, gân chân và cả buồng trứng của chị. Tưởng chị đã chết, chúng chuyển chị về nhà xác Bệnh viện Duy Tân. Chính nơi cận kề cái chết ấy, một người lính gác đã nghe tiếng rên yếu ớt và giúp chị gửi lời nhắn đến cơ sở cách mạng. Ta lập quan tài giả, bí mật đưa chị lên chiến khu, rồi cáng vượt Trường Sơn sang Lào. Suốt hành trình ấy, giao liên thay nhau cáng chị trên đôi vai, còn chị chống chọi với đau đớn của vết mổ chưa lành và cơ thể chỉ còn 28 kg.
Dù được chữa trị ở Hà Nội, Liên Xô và Trung Quốc, tình trạng cũng chỉ ổn định phần nào. Cuối cùng, Bệnh viện Charité (Đức) - một trong những trung tâm y khoa lớn nhất châu Âu lúc bấy giờ - khi nghe câu chuyện của nữ quân y Việt Nam dũng cảm, quyết định cử chuyên cơ sang đón riêng chị. Tại Berlin, chị được ghép ruột và gân chân từ nội tạng hiến tặng của một cô gái Đức xấu số. Ca phẫu thuật thành công, giúp chị có lại cơ hội đi lại và tiếp tục sống.
Năm 1978, chị Thanh Cần trở về Đà Nẵng. Nhờ ý chí thép và thuốc nam, chị dần hồi phục, dù bảy mảnh đạn vẫn còn trong cơ thể. Khi được bạn Đức mời sang thăm, chị đã có một năm đi nhiều thành phố, kể lại câu chuyện của mình, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ Đức về nghị lực của người phụ nữ Việt Nam. Có bác sĩ Đức cảm mến, ngỏ lời muốn chị ở lại để được chăm sóc tốt hơn. Nhưng chị từ chối: “Mình phải về với quê hương, về với mẹ và anh em.”
Trải qua chiến tranh khốc liệt, những vết thương chằng chịt, sự tàn phá của tra tấn và bệnh tật, chị Thanh Cần vẫn sống trọn vẹn với lòng biết ơn, sự nhân hậu và tinh thần không bao giờ khuất phục. Năm 2018, UBND TP Đà Nẵng đã phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang (LLVT) nhân dân cho chị Thanh Cần vì đã có những cống hiến, hy sinh to lớn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, góp phần vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Cuộc đời chị - giản dị mà phi thường - là một khúc tráng ca đẹp đẽ của người phụ nữ quê hương đất Quảng anh hùng.
