Anh hùng lực lượng vũ trang - Bùi Chát
Trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp đầy khói lửa, trên dải đất miền Trung nắng gió, đã xuất hiện những con người bình dị mà phi thường, lấy gan dạ và trí tuệ làm vũ khí, lấy lòng yêu nước làm lẽ sống. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Bùi Chát là một trong những con người như thế – một chiến sĩ biệt động quả cảm của quê hương Quảng Nam, người đã để lại dấu ấn đậm nét trong “Câu chuyện thời hoa lửa” của dân tộc.
Bùi Chát sinh năm 1925, dân tộc Kinh, quê ở xã Cẩm Hà, thị xã Hội An, tỉnh Quảng Nam – vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Lớn lên giữa cảnh quê hương bị giày xéo bởi chiến tranh, anh sớm nuôi dưỡng lòng căm thù giặc sâu sắc. Năm 1947, khi cuộc kháng chiến bước vào giai đoạn ác liệt, Bùi Chát xung phong vào lực lượng tự vệ, sau đó tham gia đội biệt động diệt ác, trừ gian, trực tiếp đối mặt với hiểm nguy ngay giữa lòng địch.
Trên chiến trường, Bùi Chát nổi tiếng là người gan dạ, mưu trí và quyết đoán. Chỉ trong một thời gian ngắn, anh đã tham gia 55 trận chiến, nhiều lần đột nhập vào thị xã giữa ban ngày để tiêu diệt bọn tề điệp, ác ôn khét tiếng. Có những trận đánh táo bạo đến mức anh và đồng đội bắt sống cả tên Tỉnh trưởng, làm rung chuyển bộ máy kìm kẹp của địch, tiếp thêm niềm tin cho quần chúng nhân dân trong vùng tạm chiếm.
Không chỉ giỏi đánh biệt động, Bùi Chát còn đặc biệt xuất sắc trong đánh phá giao thông. Trên đoạn đường sắt chạy qua đèo Hải Vân, nơi địch coi là tuyến huyết mạch chiến lược, anh đã trực tiếp tổ chức và tham gia nhiều trận đánh bằng mìn vô cùng chính xác. Kết quả, 3 đầu máy xe lửa bị phá huỷ, 7 đoàn tàu và 18 toa bị lật đổ, cùng 5 xe quân sự bị tiêu diệt, góp phần cùng đơn vị tiêu diệt gần 2 đại đội địch, làm tê liệt hoạt động vận chuyển quân và vũ khí của chúng.
Năm 1949, trước tình trạng địch thường xuyên cho 2 ca nô chạy trên tuyến sông Hội An – Câu Lâu để bắn phá, gây nhiều thiệt hại cho nhân dân, Bùi Chát lại một lần nữa xung phong nhận nhiệm vụ. Dẫn đầu một tổ chiến đấu, anh áp sát mục tiêu, sử dụng thuỷ lôi đánh chìm cả 2 ca nô, diệt 14 tên lính Pháp, chấm dứt sự uy hiếp của địch trên khúc sông này, bảo vệ cuộc sống bình yên cho đồng bào.
Đỉnh cao trong sự nghiệp chiến đấu của anh là trận đánh tháng 12/1953 trên tuyến đường sắt Đà Nẵng – Huế. Sau 10 ngày đêm lặn lội đến vị trí quy định, Bùi Chát trực tiếp chôn mìn chờ địch. Dù nhiều đoàn tàu chở đá và toa rỗng chạy qua trước khiến anh em nóng lòng, anh vẫn bình tĩnh động viên đồng đội kiên nhẫn chờ thời cơ. Khi đoàn tàu chở lính và vũ khí lọt vào trận địa, chính tay anh bấm nút điện. Tiếng mìn long trời lở đất đã hất cả đoàn tàu xuống chân đèo, tiêu diệt gần 100 tên địch, sau đó tổ chiến đấu xông lên thu 300 khẩu súng các loại. Cuối tháng 5/1954, cũng trên đoạn đường này, anh lại lập chiến công xuất sắc, diệt 100 sĩ quan Pháp, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của chiến trường.
Với những cống hiến to lớn, Bùi Chát được tặng 1 Huân chương Chiến công hạng Ba, 10 lần được tỉnh và Liên khu khen thưởng, là Chiến sĩ thi đua của Liên khu 5. Ngày 31/8/1955, Nhà nước long trọng tuyên dương và tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho đồng chí. Khi ấy, anh là đảng viên, Trung đội trưởng Công binh, thuộc Trung đoàn 93, Sư đoàn 324.
Cuộc đời và chiến công của Anh hùng Bùi Chát là minh chứng sinh động cho chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam: bình dị mà vĩ đại, thầm lặng mà rực sáng. Trong ký ức của “thời hoa lửa”, anh mãi là ngọn lửa kiên cường của đất Quảng Nam, truyền cảm hứng cho các thế hệ hôm nay và mai sau về lòng yêu nước, tinh thần quả cảm và niềm tin sắt son vào độc lập, tự do của Tổ quốc.
