Anh hùng lực lượng vũ trang - Đàm Văn Ngụy
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đàm Văn Ngụy (1927 – 2015), bí danh Văn Chung, là một trong những vị tướng trưởng thành từ những ngày đầu non trẻ của Quân đội nhân dân Việt Nam, tiêu biểu cho thế hệ người lính “từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu”. Cuộc đời quân ngũ của ông trải dài qua ba cuộc chiến tranh lớn của dân tộc: kháng chiến chống thực dân Pháp, kháng chiến chống đế quốc Mỹ và chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc, để lại dấu ấn sâu đậm cả trên chiến trường lẫn trong công tác xây dựng lực lượng vũ trang.
Năm 1944, khi mới 17 tuổi, Đàm Văn Ngụy đã vinh dự trở thành một trong những đội viên đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân – tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam. Từ những ngày đầu cầm súng ấy, ông sớm bộc lộ bản lĩnh của một người chỉ huy gan dạ, mưu trí. Năm 1946, trong trận phòng ngự tại Đồng Đăng (Lạng Sơn), ông chỉ huy tiểu đội chiếm giữ một mỏm núi ở đầu phố, kiên cường đánh lui bốn đợt phản kích của đối phương, tạo điều kiện cho các đơn vị và cơ quan Việt Minh rút an toàn. Cuối năm đó, tại Cơn Pheo, ông lại là người chỉ huy đánh cản và rút sau cùng, giúp trung đội thoát khỏi vòng vây trong gang tấc. Những trận đánh ấy không chỉ thể hiện lòng dũng cảm mà còn cho thấy tinh thần trách nhiệm và ý thức hy sinh cao cả của người chiến sĩ trẻ.
Trong kháng chiến chống Pháp, Đàm Văn Ngụy liên tục lập công. Tháng 4 năm 1947 và tháng 8 năm 1949, ông trực tiếp chỉ huy các trận phục kích đoàn xe quân sự Pháp ở Bó Củng và Lũng Vài, dũng cảm dẫn bộ đội xung phong, dùng lựu đạn diệt xe thiết giáp, đánh chia cắt đội hình địch, gây rối loạn và tiêu diệt nhiều lính Âu – Phi. Năm 1947, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, chính thức trở thành đảng viên năm 1948 – dấu mốc quan trọng khẳng định sự trưởng thành cả về tư tưởng và tổ chức. Với những chiến công xuất sắc, ngày 7/5/1956, khi đang là Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 11, Trung đoàn 176, Đại đoàn 316, ông được Chủ tịch nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Ba.
Bước vào kháng chiến chống Mỹ, Đàm Văn Ngụy tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị chỉ huy quan trọng. Từ năm 1967, ông cùng Trung đoàn 174 vào chiến trường Tây Nguyên, trở thành lực lượng nòng cốt xây dựng Sư đoàn 1 của Quân Giải phóng miền Nam. Trên cương vị Trung đoàn trưởng rồi Sư đoàn phó, Sư đoàn trưởng các Sư đoàn 7, 316, ông trực tiếp chỉ huy đơn vị tham gia nhiều chiến dịch lớn, đặc biệt là Chiến dịch Nguyễn Huệ, Chiến dịch Tây Nguyên và Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Trong cuộc tổng tiến công mùa Xuân 1975, Sư đoàn 316 do ông chỉ huy là mũi chủ công đánh chiếm Buôn Ma Thuột, góp phần tạo bước ngoặt chiến lược dẫn tới thắng lợi hoàn toàn của cuộc kháng chiến.
Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục cống hiến trong xây dựng quân đội và bảo vệ Tổ quốc. Trên cương vị Tư lệnh Quân khu 1, ông chỉ huy lực lượng tham gia chiến tranh biên giới phía Bắc năm 1979, giữ vững từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc. Ông được thăng hàm Trung tướng, là Ủy viên Trung ương Đảng khóa VI, VII, Đại biểu Quốc hội khóa VIII, IX. Dù ở bất kỳ cương vị nào, Đàm Văn Ngụy vẫn giữ trọn phẩm chất của người lính Cụ Hồ: giản dị, quyết đoán, tận tụy và hết lòng vì nước, vì dân. Cuộc đời ông là một trang sử sống động, góp thêm ngọn lửa tự hào cho những “câu chuyện thời hoa lửa” của dân tộc Việt Nam.
