Anh hùng Lực lượng vũ trang Đặng Văn Việt

Tài năng quân sự của ông Đặng Văn Việt bắt đầu lọt mắt xanh thủ trưởng cơ quan Bộ Tổng tham mưu. Cuộc tấn công bất ngờ Thu Đông 1947 của thực dân Pháp lên chiến khu Việt Bắc, nhằm đánh úp cơ quan đầu não kháng chiến và Chính phủ Hồ Chí Minh. Đặng Văn Việt được cử làm phái viên tác chiến trên đường số 4. Từ đây, những báo cáo quân sự của ông về cơ quan “Bộ Tổng” đã được chú ý.

Ông trở thành Trung đoàn phó, rồi Trung đoàn trưởng Trung đoàn 28 (Lạng Sơn) năm 28 tuổi. Hợp nhất 3 trung đoàn 28 (Lạng Sơn), 72 (Bắc Kạn) và 74 (Cao Bằng) thành Trung đoàn 174, Đặng Văn Việt là Trung đoàn trưởng đầu tiên. Tên ông vang danh với Trung đoàn 174 với đường số 4 từ đó cùng những chiến công tại các trận: Bông Lau - Lũng Phầy, Bố Củng – Lũng Vài, Bản Nằm, Đông Khê, Bình Liêu…

Chiến binh Pháp chiến đấu trên đường số 4 biên giới Việt - Trung, tôn vinh Đặng Văn Việt là “Đệ tứ Quốc lộ Đại vương”, “Hùm xám đường số 4”.

Kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Biên giới thu đông 1950, Trung đoàn trưởng Đặng Văn Việt là nhân chứng cuối cùng trong lớp cán bộ chỉ huy thời đó. Phó tổng tham mưu trưởng Phan Phác (1915-2010) người chỉ đạo trận đánh Đông Khê lần thứ nhất (25-5-1950), Tổng tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái (1915-1986), Trung đoàn trưởng Trung đoàn 209 Lê Trọng Tấn (1914-1986) là hai vị Chỉ huy trưởng và Chỉ huy phó trận đánh đồn Đông Khê lần thứ hai (16-9-1950)… đã ra đi trước ông. Tròn 20 năm trước, khi dự hội thảo Chiến thắng Biên giới, bạn bè đến chạm cốc chúc mừng ông: “Đồng chí Đặng Văn Việt trước đây đã là và ngay nay trở lại vẫn là Đệ tứ Quốc lộ Đại vương”.

Sau trận đánh không thành công ở Nà Si thuộc tập đoàn cứ điểm Nà Sàn cuối năm 1952, Trung đoàn trưởng Đặng Văn Việt phải chia tay Trung đoàn 174, trở thành học viên lớp trung cao khóa 8 trường Sĩ quan lục quân Việt Nam. Ông kể trong hồi ký: “Tôi xác định: Lâu nay, không được học hành quân sự lại phải đánh nhau lu bù, bây giờ được đi học để củng cố kiến thức có hệ thống và toàn diện. Đó là thời cơ có một”. Học xong khóa 8, ông Việt được giữ lại làm cán bộ nhà trường.

Năm 1958, trong đợt phong quân hàm chính quy đầu tiên của quân đội, ông được phong quân hàm trung tá. Ra quân năm 1960, tiếp tục chiến đấu trên mặt trận xây dựng 20 năm trong đó 15 năm liên tục chỉ làm Cục phó ở Tổng cục Thủy sản (nay là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thông) đến khi nghỉ hưu…

Từ năm 80 tuổi, ông Đặng Văn Việt đã viết Đôi điều như một di chúc (được in trong sách “Người lính già Đặng Văn Việt chiến sĩ đường số 4 anh hùng” - NXB Trẻ, 2003). Ông phân loại 3 kiểu người trong đời sống này, trong đó có “loại người tiếng thơm để lại muôn đời”.