Anh hùng lực lượng vũ trang Hà Huy Tập
Hà Huy Tập là một trong năm người con trong gia đình, lúc nhỏ tên là Hà Huy Khiêm, còn gọi là Ba. Từ năm 1910 đến 1919 học chữ Nho tại quê nhà và học Tiểu học tại Thị xã Hà Tĩnh. Với tư chất thông minh, tiếp thu nhanh, trí nhớ tốt, năm 13 tuổi, Hà Huy Tập thi đỗ thủ khoa tại trường tỉnh và được đặc cách vào trường Quốc học Huế. Năm 1923, ông tốt nghiệp với tấm bằng hạng ưu và được bổ nhiệm về dạy tại Trường Tiểu học Pháp-Việt thị xã Nha Trang, sau đổi về dạy ở Trường Tiểu học Cao Xuân Dục, thành phố Vinh, Nghệ An vào tháng 9-1925. Ở Vinh, Hà Huy Tập gặp Ngô Đức Diễn, Trần Phú và được kết nạp vào Hội Phục Việt. Thời gian này, Hà Huy Tập tích cực tham gia hoạt động tuyên truyền, giáo dục, giác ngộ cách mạng cho học sinh, công nhân, nông dân, tổ chức quần chúng đấu tranh chống thực dân, phong kiến. Thấy rõ sự phát triển của Hội Hưng Nam và vai trò của Hà Huy Tập, Trần Phú và Trần Văn Tăng, Công sứ Pháp ở Vinh đã chuyển Hà Huy Tập lên dạy học ở Kẻ Bọn (Quì Châu), Trần Văn Tăng ra Trường Tiểu học Pháp-Việt (huyện Yên Thành). Hiểu rõ âm mưu, thủ đoạn của địch, Hội Hưng Nam đã chuyển Hà Huy Tập vào Sài Gòn làm phóng viên cho nhiều tờ báo có xu hướng chống Pháp, trong đó có tờ “An Nam”. Năm 1928, ông trở ra Vinh hoạt động và xây dựng gia đình.
gày 14-8-1928, Hà Huy Tập dự Hội nghị Tổng bộ Tân Việt tại Huế. Sau đó, ông và Phan Đăng Lưu được Tổng bộ cử sang Quảng Châu, Trung Quốc hoạt động. Được tiếp xúc trực tiếp với Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tại Quảng Châu, ông đã chính thức gia nhập tổ chức này. Tháng 7-1929, Hà Huy Tập được Tổng bộ Thanh niên giới thiệu sang học trường Đại học Phương Đông ở Liên Xô. Năm 1932, mãn khoá học, đồng chí tìm cách về nước bằng đường hàng hải Mác xây-Sài Gòn. Đến Pa ri, Hà Huy Tập bị chính quyền Pháp trục xuất trở lại Liên Xô. Thời gian ở Liên Xô, đồng chí đã viết cuốn “Sơ thảo lịch sử phong trào cộng sản Đông Dương” bằng tiếng Pháp, với bút danh là Hồng Thế Công. Đây cũng là cuốn sách đầu tiên của người Việt Nam viết về lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam.
Đầu năm 1934, Hà Huy Tập theo đường phía Nam Trung Quốc về nước. Tới Ma Cao, Hà Huy Tập cùng Lê Hồng Phong và Nguyễn Văn Dựt thành lập ra “Ban chỉ huy ở ngoài” của Đảng. Ban này có chức năng như Ban Chấp hành Trung ương Lâm thời, có nhiệm vụ khôi phục lại hệ thống tổ chức và chuẩn bị cho việc triệu tập Đại hội lần thứ Nhất của Đảng.
Chuẩn bị cho Đại hội lần thứ Nhất của Đảng, đồng chí Hà Huy Tập đã làm việc không quản ngày đêm để soạn thảo 3 báo cáo chính: tình hình quốc tế, tình hình Đông Dương, tình hình của Đảng, của các tổ chức quần chúng, phong trào cách mạng, những nhiệm vụ trước mắt; các vấn đề tổ chức: công việc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô, Cách mạng Tàu, cuộc đấu tranh chống chiến tranh đế quốc. Cùng với 3 báo cáo chính, Hà Huy Tập còn chuẩn bị các tài liệu trình bày trước đại hội như: đề cương chính trị về những nhiệm vụ trước mắt của Đảng; chương trình hành động; các điều lệ của Đảng và các tổ chức quần chúng.
