Anh hùng lực lượng vũ trang Kim Đồng
Anh hùng, liệt sỹ Kim Đồng
Anh hùng Kim Đồng, tên thật là Nông Văn Dền, sinh năm 1929 trong một gia đình nông dân nghèo dân tộc Nùng tại bản Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Cha anh là ông Nông Văn Ý, trong một lần bị giặc Pháp bắt đi phu dịch ở vùng biên giới đã ngã bệnh rồi qua đời. Mẹ anh là bà Lốc Thị Tản, sức khỏe yếu do chứng tàn tật ở chân nhưng vẫn tần tảo nhẫn nại nuôi dạy các con. Từ nhỏ, Dền đã phải sớm chứng kiến sự bóc lót dã man của thực dân Pháp và tay sai, chứng kiến nỗi đau mất cha cùng sự cực khổ của dân làng. Những ký ức ấy đã sớm nhen nhóm trong lòng người thanh niên nhỏ tuổi tinh thần yêu nước và lòng căm thù giặc sâu sắc.
Tháng 2 năm 1941, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về nước trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng và chọn Pác Bó (Cao Bằng) làm căn cứ hoạt động. Dưới sự chỉ đạo của Đảng và Mặt trận Việt Minh, các tổ chức đoàn thể cách mạng lần lượt được thành lập. Ngày 15 tháng 5 năm 1941, tại rừng Nà Mạ, Đội Nhi đồng Cứu quốc (tiền thân của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh) chính thức ra đời. Lễ thành lập diễn ra giản dị nhưng trang nghiêm dưới sự hướng dẫn của đồng chí Đức Thanh (anh hùng cách mạng Lê Quảng Ba).
Trong buổi lễ ấy, Nông Văn Dền được bầu làm Đội trưởng và được đặt mật danh là Kim Đồng (nghĩa là chú bé bằng kim loại cứng cáp và sáng dũng). Bốn đồng đội cùng sát cánh bên anh trong tổ chức đầu tiên gồm có:
* Cao Sơn (Nguyễn Văn Ni)
* Thanh Minh (Lý Văn Tịnh)
* Thủy Tiên (Lý Thị Nị)
* Thanh Thủy (Lý Thị Xờ)
Nhiệm vụ chính của Đội Nhi đồng Cứu quốc là làm gác đường, giao liên, đưa đón cán bộ và truyền tin bí mật giữa các cơ sở cách mạng.
Mật thư trong gánh củi và những chuyến liên lạc nghẹt thở
Bằng sự thông minh, nhanh trí và dũng cảm, Kim Đồng cùng các đồng đội đã nhiều lần vượt qua sự kiểm soát gắt gao của đồn bốt giặc. Dưới lốt một chú bé chăn bò hay đi kiếm củi, Kim Đồng ung dung đi lại giữa các bản làng để nắm bắt tình hình di chuyển của địch. Mật thư thường được anh giấu khéo léo vào trong ống nứa, đòn gánh hay giấu dưới đáy gánh củi, gánh rau.
Có lần, khi đang chuyển thư bí mật qua đồn giặc, Kim Đồng bị bọn lính tuần tra giữ lại xét hỏi. Rất nhanh trí, anh giả vờ là cậu bé ngây thơ đi tìm con chim cút bị lạc, vừa trả lời vừa tự nhiên chơi đùa làm bọn lính không chút nghi ngờ rồi cho qua. Lần khác, khi phát hiện đồn địch chuẩn bị mở cuộc càn quét vào bản, Kim Đồng đã giả vờ đi chăn bò gần căn cứ để phát tín hiệu báo động cho cán bộ kịp thời sơ tán. Nhờ sự mưu trí của anh, nhiều cuộc họp quan trọng của cán bộ Trung ương tại vùng Pác Bó đã được bảo vệ tuyệt đối an toàn.
Tiếng còi gác rừng và phút hy sinh bất tử
Rạng sáng ngày 15 tháng 2 năm 1943
Kim Đồng nhận nhiệm vụ canh gác một cuộc họp quan trọng của Tổng bộ Việt Minh đang diễn ra tại căn cứ Nà Mạ. Khi sương mù còn giăng kín núi rừng, anh phát hiện một toán lính Pháp cùng tay sai đang lặng lẽ bao vây, lùng bắt cán bộ. Tình thế lâm vào cảnh ngàn cân treo sợi tóc: nếu chạy lùi về phía hang để báo tin, bọn giặc sẽ phát hiện ra vị trí cuộc họp; còn nếu giữ im lặng, các đồng chí cán bộ sẽ bị bất ngờ bao vây.
Không một chút đắn đo, Kim Đồng quyết định đánh lạc hướng kẻ địch để bảo vệ an toàn cho tổ chức. Anh chủ động bước ra khỏi bụi rậm, cố tình lộ diện rồi nhanh chân chạy ngược về hướng suối Lê-nin, vừa chạy vừa cất tiếng reo hò lớn. Tiếng động bất ngờ cùng bóng dáng chú bé chạy trong rừng khiến bọn giặc giật mình, lập tức chĩa súng đuổi theo anh. Tiếng súng nổ vang trời của địch đã trở thành tín hiệu báo động khẩn cấp, giúp các đồng chí cán bộ kịp thời giải tán và rút lui an toàn vào rừng sâu.
Khi chạy đến bờ suối Lê-nin dưới chân núi Kếms, một viên đạn tàn bạo của kẻ thù đã trúng người anh. Chú bé đội trưởng dũng cảm gục xuống bên dòng suối mát lành của quê hương và trút hơi thở cuối cùng khi vừa tròn 14 tuổi.
Tấm gương sáng mãi với thời gian
Cuộc đời tuy ngắn ngủi nhưng tấm gương hy sinh dũng cảm, chí khí kiên cường của Kim Đồng đã trở thành biểu tượng bất tử cho thế hệ trẻ Việt Nam.
Nhớ ơn anh, ngày 23 tháng 9 năm 1997, Nông Văn Dền (Kim Đồng) đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Khu di tích lịch sử Kim Đồng hiện nay được xây dựng khang trang ngay tại quê hương Nà Mạ (Hà Quảng, Cao Bằng) – nơi anh sinh ra, hoạt động và hy sinh. Tên của anh cũng được trân trọng đặt cho nhiều trường học, tuyến đường, phố phường và Nhà thiếu nhi trên khắp mọi miền Tổ quốc, mãi mãi là nguồn cảm hứng và niềm tự hào của các thế hệ thiếu niên, nhi đồng Việt Nam.
Hành trình của Kim Đồng là minh chứng ngời sáng cho tinh thần "Tuổi nhỏ chí lớn". Câu chuyện về người đội trưởng 14 tuổi ngã xuống vì quê hương gửi gắm thông điệp sâu sắc đến thế hệ mai sau về lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm không chỉ được thể hiện qua độ tuổi, mà bắt nguồn từ chính sự dũng cảm và lòng trung thành với lý tưởng cao đẹp.
