ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG, LIỆT SĨ NGUYỄN NHƯ TRANG – NGƯỜI ĐẠI ĐỘI TRƯỞNG NGÃ XUỐNG Ở HÒA BÌNH

Nguyễn Như Trang (1927–1948) sinh ra trong một gia đình nhà giáo tại làng Nam Nhạc, xã Cao Xá, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. Từ nhỏ, ông được học tập trong môi trường giáo dục tiến bộ và sớm hình thành lòng yêu nước. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông tham gia lực lượng Vệ quốc đoàn.

Với trình độ học vấn và năng lực của mình, năm 1946, Nguyễn Như Trang được giao nhiệm vụ giảng dạy kỹ thuật quân sự tại trường quân chính của Vệ quốc đoàn, đào tạo cán bộ cấp tiểu đội. Cũng trong năm này, ông được kết nạp vào Đảng.

Khi Hà Nội bước vào những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Nguyễn Như Trang trực tiếp tham gia chiến đấu tại nhiều vị trí thuộc Liên khu II. Ông lần lượt chỉ huy bộ đội chiến đấu tại các khu vực như Ô Cầu Dền, phố Huế – Viện Pasteur, Lò Đúc – Hàm Long – Lê Văn Hưu – Phan Chu Trinh, Nhà máy Rượu Hà Nội, Ô Đông Mác và Cảng Phà Đen.

Những trận chiến đấu tại Hà Nội đã tôi luyện ông trở thành một cán bộ chỉ huy dày dạn kinh nghiệm. Sau đó, ông cùng đơn vị rời Hà Nội, tiến về phía Tây, tham gia lực lượng Tây Tiến, chiến đấu trên địa bàn Hòa Bình và vùng Thượng Lào.

Ngày 19/11/1948, tại thôn Ngọc Lâu, Châu Lạc Sơn, Hòa Bình, Nguyễn Như Trang rơi vào vòng vây của quân Pháp. Trong tình thế hết sức nguy hiểm, ông vẫn tiếp tục chiến đấu. Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, khi chỉ còn một mình, ông vẫn chiến đấu và tiêu diệt hơn 10 quân địch trước khi hy sinh.

Sự chiến đấu ngoan cường của Nguyễn Như Trang đã khiến ngay cả một sĩ quan Pháp có mặt tại hiện trường cũng phải bày tỏ sự thán phục trước cái chết của người sĩ quan trẻ tuổi. Sau đó, ông được đồng bào địa phương chôn cất. Nhiều năm sau, gia đình mới tìm được hài cốt của ông và đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Mai Dịch, Hà Nội.

Cuộc đời Nguyễn Như Trang chỉ kéo dài 21 năm, nhưng trong những năm tháng ngắn ngủi ấy, ông đã trải qua nhiều vị trí chiến đấu quan trọng của cuộc kháng chiến. Từ một người thầy giáo trẻ trở thành người cán bộ quân sự, rồi Đại đội trưởng trực tiếp chỉ huy chiến đấu, ông đã để lại tấm gương về tinh thần trách nhiệm và lòng dũng cảm.

Nguyễn Như Trang được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi ông được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia lưu giữ như một trong những tấm gương tiêu biểu của thế hệ chiến sĩ đã hy sinh trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.