Anh hùng Lực lượng vũ trang Mai Thanh Minh và câu chuyện tự mổ bụng chống chào cờ tại Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt

Ngày đầu tiên khi nhận nhiệm vụ, ông được đồng chí Hạc chỉ huy trao cho một tờ giấy khai sinh mang tên Mai Bốn và dặn kĩ rằng: “Từ giờ phút này, tên của em là Mai Bốn, cha là Mai Cà, mẹ là Trần Thị Dấm, chứ em không phải là Mai Thanh Minh nữa. Nếu bị địch bắt, em cũng nhớ khai như vậy!”. Sau ngày giải phóng, vợ chồng ông cùng các con đã về lại Đà Nẵng và mới biết được Mai Bốn chính là một liệt sĩ, em ruột của nữ Đại tá Anh hùng Lực lượng vũ trang Mai Thị Rân. Người mẹ già của liệt sĩ Mai Bốn đã xúc động nhận ông làm con trai, coi Mai Thanh Minh như phần còn lại của đứa con mình đã hy sinh…

Năm 1970, ông bị địch bắt sau một trận công đồn, sau đó tuyên án 10 năm tù khổ sai và đày ra Côn Đảo, khi ấy ông mới tròn 15 tuổi. Những tháng ngày bị giam cầm ở “địa ngục trần gian” này, dù nếm đủ mọi cực hình tra tấn của chế độ lao tù hà khắc, nhưng ngọn lửa đấu tranh trong ông luôn bùng cháy. Ông đã cùng những tù nhân ở đây kiên cường đấu tranh chống đàn áp, chống chào cờ và hát quốc ca của địch. Mai Bốn đã trở thành người tù cộng sản trẻ tuổi gan dạ được các chú, các anh yêu mến.

Vào tháng 11 năm 1971, địch đưa ông và 47 chiến sĩ nhỏ tuổi từ Nhà lao Kho đạn Đà Nẵng đến giam cầm tại Nhà lao Thiếu nhi Đà Lạt. Tại đây, ông cùng tập thể đồng đội vẫn kiên định chống chào cờ của địch. Sau thất bại của những chiêu trò dụ dỗ, dọa nạt, địch tiến hành đàn áp phủ đầu các chiến sĩ cách mạng nhỏ tuổi, từ không cho tù nhân tắm rửa, không được ra sân tắm nắng, đến ngược đãi hà khắc.

Những tù nhân thiếu nhi cốt cán đã tổ chức họp bàn bí mật, thống nhất cần phải có biện pháp đối phó. Qua kinh nghiệm, cách thức đấu tranh từ các nhà tù đã từng trải qua, mọi người nhận thấy có hai cách là sẽ tuyên bố tuyệt thực và tự mổ bụng. Tuy nhiên, nhận thấy đấu tranh tuyệt thực xác suất thành công thấp, hiệu quả tác động không cao, nên phương án mổ bụng được tập thể đồng lòng thống nhất. Kế hoạch mổ bụng là phải làm cho ruột lòi ra thì địch mới khiếp sợ, nhưng đồng thời phải bảo toàn tính mạng. “Lúc này, thâm tâm ai trong chúng tôi cũng đều nghĩ: nếu chết là thất bại, nhưng chết mà đồng đội được sống để chiến đấu với kẻ thù thì chết cũng là vinh quang”, ông nhớ lại. Lúc này, có 9 người xung phong mổ bụng, nhưng tập thể thống nhất chỉ thực hiện 5 người và phải bốc thăm để chọn. Ông là một trong số 5 người bốc thăm trúng.

Đúng như kế hoạch, vào khoảng 15 giờ ngày 20 tháng 11 năm 1971, địch đến các phòng giam công bố sẽ đưa những tù nhân chống đối về Khám lớn Chí Hòa. Địch còng tay các tù nhân cứ 2 người chung 1 còng. Theo sự phân công, anh Bảy Bồng (tức Lê Quang Khánh) phải luôn đi sát ông, cùng với anh Lê Cảnh là người còng chung với ông, để bảo vệ cho ông thực hiện thành công việc mổ bụng.

Đến 17 giờ cùng ngày, địch tuyên bố chưa có máy bay nên sẽ đưa số tù nhân này vào xà lim giam giữ. Theo kế hoạch, anh Nguyễn Văn Thu dõng dạt tuyên bố: “Nếu nhà cầm quyền Sài Gòn đàn áp tù nhân thiếu nhi, chúng tôi sẽ mổ bụng phản đối!”.

Cuối cùng, địch đành phải chấp nhận một số yêu sách của các tù nhân thiếu nhi và tất nhiên bọn chúng cũng không bao giờ để những chiến sĩ cách mạng nhỏ tuổi này được yên ổn. Đich dùng đủ mọi thủ đoạn tàn nhẫn, như chính sách dùng tù cai trị tù, dội nước lạnh hàng đêm vào các tù nhân giữa tiết trời Đà Lạt lạnh thấu xương, đánh tù nhân bằng roi điện, dùi cui, dây kẽm gai. Có lần, địch còn dùng bóng đèn điện đang nóng dí vào mặt anh Huỳnh Ngọc Huệ, làm da thịt anh bị cháy xém khét lẹt!... “Cơm thì chúng vắt nhỏ bằng nắm tay kèm với mấy hạt muối hột. Lúc đó, chúng tôi ăn cơm luôn có thêm vị mặn của máu, vì mỗi lần cơm đưa vào là kèm theo roi vọt, cùi chỏ… của mấy tên trật tự”, ông xúc động nhớ lại.

Đây chỉ là một trong những sự kiện của chuỗi ngày hoạt động cách mạng của đồng chí Mai Thanh Minh. Việc tự mổ bụng được coi là một hành động khiêu khích kẻ thù, thậm chí có thể hi sinh tính mạng, nhưng ngay thời điểm đó cho đến tận bây giờ, ông luôn cảm thấy mình thật vinh dự khi được đồng đội tin tưởng giao phó một nhiệm vụ quan trọng như vậy. Sau này, khi những người bạn tù thiếu nhi ngày ấy có dịp gặp gỡ, nhắc tới sự kiện năm xưa, mọi người thường bảo: “Chết như Mai Bốn thì anh em nhiều người chết được, nhưng sống như Mai Bốn thì chắc không nhiều người làm được!”.