Anh hùng lực lượng vũ trang - Nguyễn Phú Vỵ

Trong ký ức của Hà Nội và của những năm tháng kháng chiến hào hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Phú Vỵ là hình ảnh tiêu biểu cho một thế hệ thanh niên nông thôn bình dị mà phi thường – những con người đã lấy lời hứa, nghĩa tình và lòng yêu nước làm kim chỉ nam cho cả cuộc đời chiến đấu. Sinh năm 1924 tại làng Phúc Xá, bãi giữa sông Hồng (nay thuộc phường Ngọc Thụy, quận Long Biên), chàng trai Nguyễn Phú Vỵ lớn lên giữa những biến động của đất nước. Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông xin vào làm công nhân Nhà máy Điện Yên Phụ, sớm giác ngộ cách mạng và nung nấu khát vọng cầm súng bảo vệ Tổ quốc.

Cũng như bao thanh niên Hà Nội lúc bấy giờ, Nguyễn Phú Vỵ và nhóm bạn trai trong làng đã khai tăng tuổi – từ năm sinh thật 1924 thành 1922 – chỉ với một mong muốn duy nhất: được nhập ngũ. Mang theo khí thế sục sôi của Hà Nội mùa đông năm 1946, ông Nam tiến cùng đồng đội, trực tiếp đối mặt với bom đạn chiến trường. Những trận đánh khốc liệt đã để lại trên thân thể ông nhiều vết thương, có lần phải ra Bắc điều trị. Trước lúc chia tay đồng đội, ông chỉ nói một lời giản dị mà chắc nịch: sẽ quay lại mặt trận, tiếp tục chiến đấu. Và ông đã giữ trọn lời hứa ấy.

Theo sự phân công của tổ chức, Nguyễn Phú Vỵ tham gia chiến đấu khắp vùng Đồng bằng Bắc Bộ, trải qua hơn 30 trận đánh lớn nhỏ. Giữa những năm tháng sinh tử ấy, ông vẫn giữ trọn chữ “tình” với gia đình. Ông hứa với mẹ sẽ có ngày về phép để cưới vợ. Giữ đúng lời hứa, ông “tranh thủ” về quê xây dựng gia đình với cô thôn nữ Nguyễn Thị Thành – người con gái nết na mà trước đó chưa từng gặp mặt. Vợ chồng chưa kịp quen hơi, ông lại vội ra trận, rồi thêm hai lần nữa bị thương. Nhắc về chồng, cụ bà Nguyễn Thị Thành xúc động nói: “Ông ấy luôn giữ đúng lời hứa với bố mẹ, với tôi và với cả đồng chí, đồng đội”. Còn cụ Nguyễn Phú Vỵ thì khiêm nhường cho rằng, đó không chỉ là ý chí mà còn là sự may mắn và ân phúc của cuộc đời người lính.

Một trong những ký ức ám ảnh nhất theo ông suốt cuộc đời là câu chuyện “nắm cơm để lại” trong những ngày cuối kháng chiến chống Pháp. Năm 1954, trong trận đánh giải phóng Hải Hậu (Nam Định), mỗi chiến sĩ chỉ được phát một nắm cơm làm khẩu phần. Thương chiến sĩ Bảo nhỏ con, Tiểu đội trưởng Nguyễn Phú Vỵ mang hộ tư trang cho đồng đội, chỉ để lại nắm cơm cho Bảo giữ sức. Bảo nói sẽ để dành đến sáng mai. Không ngờ, trong trận đánh ác liệt ấy, Bảo đã anh dũng hy sinh, nắm cơm còn ấp trên bụng chưa kịp ăn. Nắm cơm ấy được đặt làm lễ chung cho các liệt sĩ hy sinh trên chính quê hương của Bảo – trở thành biểu tượng thiêng liêng của nghĩa tình đồng đội, của sự hy sinh lặng thầm mà cao cả. Nhắc lại kỷ niệm ấy, nước mắt người anh hùng tuổi bách niên vẫn lặng lẽ rơi.

Quê hương Phúc Xá của cụ Vỵ còn có một niềm tự hào đặc biệt: làng có hai Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Người em họ của ông – Đại tá Nguyễn Phú Xuyên Khung – là chỉ huy đào hào đặt khối bộc phá gần 1.000kg trên đồi A1 trong Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử. Hai người anh hùng, hai người lính Cụ Hồ, chung dòng máu, chung lý tưởng, đã trở về quê hương tiếp tục cống hiến, tham gia xây dựng cuộc sống mới. Nguyễn Phú Vỵ còn là người đầu tiên tham gia thành lập Hội Cựu chiến binh phường Ngọc Thụy, thường xuyên kể chuyện truyền lửa cho thế hệ trẻ.

Hơn 100 năm tuổi đời, 78 năm tuổi Đảng, cuộc đời Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Phú Vỵ là một bản anh hùng ca lặng lẽ mà bền bỉ. Từ nắm cơm chiến trường đến những lời hứa đời thường, từ chiến hào bom đạn đến cuộc sống bình dị hôm nay, ông đã để lại cho thế hệ trẻ một bài học sâu sắc về lòng yêu nước, trách nhiệm và nghĩa tình – những giá trị không bao giờ cũ của “thời hoa lửa”.