Anh hùng lực lượng vũ trang Nguyễn Thị Trà
Bà Nguyễn Thị Trà, bí danh Sáu Cúc, sinh năm 1932 trong một gia đình nông dân nghèo, có truyền thống yêu nước tại xã Tịnh Thới, huyện Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay là xã Tịnh Thới, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp).
Năm 1954, bà tham gia hoạt động cách mạng, đến ngày 01/6/1956, được kết nạp vào Đảng. Với tố chất thông minh, nhanh nhẹn, bà đã xây dựng được 12 cơ sở hợp pháp tại các ấp trong xã. Đồng thời, phát động, tổ chức quần chúng làm hơn 3.000 kiến nghị về việc chính quyền Sài Gòn vi phạm Hiệp định, cử người trực tiếp đến Tân Châu để tố cáo với Ủy hội Quốc tế kiểm soát và giám sát đình chiến ở Việt Nam.
Trong kháng chiến, bà đã chỉ đạo cơ sở vận động quần chúng làm được 780 đơn tố cáo cảnh sát Phòng 2 tiểu khu Kiến Phong giết hàng chục tù chính trị, thả trôi ở vàm sông Con và dưới Huyện ủy Cao Lãnh; trực tiếp lãnh đạo quần chúng đấu tranh 13 cuộc trực diện với tề xã, quận, tỉnh trưởng, chống bắt lính dồn quân và đòi yêu sách cần thiết.
Bên cạnh đó, bà còn xây dựng được 05 cơ sở nội tuyến trong lực lượng dân vệ. Các trưởng, phó ấp của địch đều bị ta đấu tranh chính trị, binh vận, đại bộ phận thanh niên, phụ nữ công hoà bị vô hiệu hoá và chi phối phần lớn liên gia, chủ khóm.
Đi đôi với đấu tranh, bà còn khẩn trương xây dựng thực lực, phát triển 02 đảng viên, 15 đoàn viên, 18 du kích mật, 03 cơ sở dân báo với trên 200 hội viên đoàn thể nông thanh phụ, góp phần bảo đảm an toàn tuyệt đối cho cơ quan Thường trực Huyện uỷ Cao Lãnh trong suốt 05 năm liền và hàng chục cán bộ trung sơ cấp qua lại hoạt động, chỉ đạo.
Năm 1959, được Huyện uỷ Cao Lãnh giao nhiệm vụ Bí thư Chi bộ kiêm Chính trị viên xã đội, bà đã cùng đội du kích xã hoạt động công khai một cách linh hoạt, tích cực.
Thời gian sau, bị mật thám, gián điệp phát hiện, bà phải chuyển qua hoạt động bất hợp pháp. Không khuất phục được bà, cảnh sát địch đã bắt cha mẹ của bà đánh đập, tra tấn dã man. Bà luôn tỏ rõ bản lĩnh của người cách mạng, không giờ phút nào thoát ly địa bàn, xa rời quần chúng, cùng với nửa tiểu đội du kích xã và cán bộ đặc công tỉnh ngày đêm bám trụ. Là cán bộ nữ, ở chiến trường địch hậu vùng cù lao tôn giáo, gắn liền với thị xã Cao Lãnh, nên nhiều lần Huyện uỷ đặt vấn đề điều động về vùng căn cứ, thay đổi công tác khác, nhưng bà vẫn bám trụ ở địa phương.
Tính chung, bà đã phát triển được 15 du kích xã, 45 du kích mật, 06 đảng viên, 25 đoàn viên, trên 300 hội viên đoàn thể nông thanh phụ và 07 cơ sở trong lòng địch, nâng chất lượng 02 cơ sở nội tuyến, dứt điểm 02 đồn cấp trung đội, thu 50 súng, diệt 06 tên ngoan cố, bắt nhiều tề điệp nguy hiểm đem về vùng giải phóng để khai thác.
Du kích xã cùng với bộ đội huyện đánh 04 trận, diệt 25 tên, làm bị thương 40 tên khác, thu 17 súng các loại và 12 lần vũ trang tuyên truyền để phát huy uy thế của ta, hạ uy thế địch; cùng với đặc công tỉnh, đánh pông-tông cầu Bắc Cao Lãnh.
Trước những hoạt động của ta và ảnh hưởng của phong trào cách mạng quần chúng, địch phải co cụm không dám bung ra tự do lùng sục như trước, toàn xã đã được làm chủ về ban đêm, 2/3 ấp làm chủ vào ban ngày.
Tháng 6 năm 1962, trên đường đi hội nghị Huyện uỷ mở rộng để nhận chỉ đạo mới, bà lọt vào ổ phục kích của địch, trúng đạn và bị thương nặng nhưng vẫn bình tĩnh, giấu tất cả tài liệu quan trọng. Địch bắt bà nhưng không khai thác được gì, liền bắn chết và kéo xác bà về nhà Hội đồng xã hòng răn đe quần chúng.
Bà Nguyễn Thị Trà (Sáu Cúc) là một đảng viên, nữ chiến sĩ kiên trung, được Đảng bộ và quần chúng tin tưởng, tín nhiệm.
Với thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ngày 30 tháng 01 năm 2011, Chủ tịch nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã truy tặng Liệt sỹ Nguyễn Thị Trà danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
