ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NGUYỄN THỊ TƯƠI (1940 - 1968)
ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NGUYỄN THỊ TƯƠI
(1940 - 1968)
Có những vùng đất khi nhắc đến, người ta không chỉ nhớ những trận đánh, những căn cứ hay những năm tháng chiến tranh khốc liệt, mà còn nhớ đến những con người đã từng sống, chiến đấu và nằm lại nơi đó. Với vùng đất Tân Uyên - Dĩ An, cái tên Nguyễn Thị Tươi gắn với một thế hệ phụ nữ miền Nam đã chọn con đường cách mạng từ khi tuổi đời còn rất trẻ, âm thầm làm những công việc tưởng như bình thường nhưng lại góp phần giữ gìn từng mạch máu của phong trào trong những năm tháng địch kiểm soát gắt gao.
Năm 1956, khi mới 16 tuổi, Nguyễn Thị Tươi, còn được gọi là Năm Lan, quê ở xã Tân Mỹ, nay thuộc thị trấn Thái Hòa, Tân Uyên, đã được chi bộ tin tưởng giao nhiệm vụ làm giao liên. Công việc của một cô gái tuổi mười sáu khi ấy không phải là cầm súng nơi trận tuyến, mà là tìm cách đi qua những con đường đầy hiểm nguy mà không để lộ thân phận. Năm Lan đóng giả người mua ve chai, len lỏi qua các thôn ấp để chuyển tin, nắm tình hình và giữ liên lạc với cơ sở. Trong những lần đối mặt với mật vụ và những kẻ giả dạng dân thường để dò tìm cán bộ, sự bình tĩnh và nhanh nhạy đã giúp chị kịp thời cảnh báo cho cơ sở cách mạng, bảo vệ cán bộ và giữ được lực lượng.
Cuối năm 1957, khi Mỹ - Diệm đẩy mạnh chiến dịch “Tố cộng, diệt cộng”, Năm Lan được điều sang Tân Hiệp. Đó là thời điểm phong trào cách mạng ở địa phương phải đối diện với sự truy lùng và đàn áp quyết liệt. Chị chọn cách dựa vào nhân dân để tồn tại và hoạt động. Hàng ngày, Năm Lan đi mua rau, mua quả trong các xóm ấp, vừa tạo vỏ bọc hợp pháp, vừa tìm cách liên lạc với cán bộ Huyện ủy đang hoạt động bí mật. Đằng sau những chuyến đi tưởng chừng bình dị ấy là nhiệm vụ xây dựng cơ sở, bảo vệ cán bộ và từng bước củng cố niềm tin của nhân dân đối với cách mạng.
Những năm sau đó, Nguyễn Thị Tươi trưởng thành cùng phong trào. Năm 1959, chị được kết nạp vào Đảng; ba năm sau giữ chức Phó Bí thư chi bộ và đến năm 1963 là Bí thư Chi bộ xã Mỹ Hiệp. Trong cao trào Đồng khởi năm 1960, chị cùng cán bộ địa phương xây dựng đội du kích, phát triển cơ sở nội tuyến và tổ chức một trận đánh thu được 7 khẩu súng, tạo thêm vũ khí cho lực lượng du kích xã. Với chị, xây dựng phong trào không chỉ là tổ chức những trận đánh, mà còn là tạo dựng được một mạng lưới cơ sở đủ sức đứng vững giữa sự kiểm soát của đối phương.
Đến năm 1962, khi địch tăng cường gom dân, lập ấp chiến lược tại Tân Hiệp và Bình Trị, Năm Lan càng thể hiện rõ khả năng tổ chức và sự am hiểu địa bàn. Chị cùng chi bộ xây dựng những căn cứ tại Hố Ngựa, Hố Mây, Mạch Máng, Suối Sâu; trực tiếp xây dựng cơ sở, đào hầm bí mật để nuôi giấu cán bộ và du kích ngay trong những nơi địch kiểm soát. Chị còn tổ chức một tổ thiếu niên bí mật làm giao liên, xây dựng cơ sở nội tuyến trong đồn Tân Hiệp. Những công việc ấy đòi hỏi sự kiên nhẫn, kín đáo và đặc biệt là niềm tin vào nhân dân – bởi chỉ cần một mắt xích bị lộ, cả mạng lưới có thể bị phá vỡ.
Sự chuẩn bị ấy đã tạo nên những thắng lợi quan trọng vào cuối năm 1963 và đầu năm 1964. Tại Tân Hiệp, các cơ sở mật và lực lượng du kích do Năm Lan xây dựng phối hợp với lực lượng vũ trang huyện phá nhiều tuyến kìm kẹp của địch. Đặc biệt, tháng 2 năm 1964, chị trực tiếp móc nối với cơ sở nội tuyến trong đồn Tân Hiệp và đưa ra phương án để lực lượng bên trong tạo điều kiện cho du kích phối hợp với Đại đội 63 bất ngờ tập kích. Trận đánh kết thúc với việc bắt sống 30 lính, thu nhiều phương tiện thông tin và hơn 30 khẩu súng, làm tan rã bộ máy tề tại địa phương. Từ những thắng lợi đó, phong trào tiếp tục phát triển, kết hợp giữa đấu tranh vũ trang, đấu tranh chính trị và binh vận.
Năm 1966, Nguyễn Thị Tươi được điều về làm Bí thư chi bộ liên chi hai xã Tân Vạn, Bửu Hòa. Đây tiếp tục là một địa bàn bị địch kiểm soát gắt gao. Chị phát huy kinh nghiệm vận động quần chúng, xây dựng cơ sở và du kích mật, đào hầm bí mật, đồng thời tranh thủ những gia đình binh sĩ có hoàn cảnh khó khăn để tạo điều kiện cho phong trào đấu tranh. Khi nhận tin chồng hy sinh, chị phải đối diện với nỗi đau của chính gia đình mình. Nhưng giữa chiến tranh, những mất mát riêng tư ấy không khiến chị rời bỏ nhiệm vụ. Chị tiếp tục bám địa bàn, khôi phục cơ sở và xây dựng phong trào cách mạng.
Tháng 10 năm 1967, Nguyễn Thị Tươi được bổ nhiệm làm Chính trị viên phó Huyện đội Dĩ An, Phân khu 5. Khi công tác chuẩn bị cho Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 đang được triển khai, nhiệm vụ của chị càng trở nên nặng nề. Chị trực tiếp kiểm tra, nắm lại cơ sở cách mạng ở từng địa bàn, chuẩn bị nơi ém quân và tạo điều kiện để lực lượng chủ lực có thể bí mật tiến sâu vào nội ô Sài Gòn. Người phụ nữ từng bắt đầu con đường cách mạng bằng những chuyến đi mua ve chai năm mười sáu tuổi giờ đây đã trở thành một cán bộ chỉ huy, gắn bó với phong trào qua hơn một thập niên đầy hiểm nguy.
Những ngày đầu tháng 5 năm 1968, chiến tranh lại dồn về căn cứ Suối Sâu, xã Tân Hiệp. Một lực lượng chủ lực được đưa xuống ém quân để chuẩn bị cho nhiệm vụ tiến công. Nhưng sáng ngày 5 tháng 5, địch phát hiện khu vực đóng quân và bắt đầu cuộc càn quét với máy bay trực thăng, pháo binh, xe tăng và xe bọc thép. Trong điều kiện lực lượng chênh lệch, Nguyễn Thị Tươi được giao chỉ huy một hướng chiến đấu cùng hơn chục cán bộ, chiến sĩ và một tổ quân y huyện. Họ chống trả quyết liệt, đánh lui nhiều đợt tiến công, loại khỏi vòng chiến đấu 30 tên địch, bắn cháy và phá hủy 4 xe bọc thép.
Nhưng trận chiến chưa dừng lại. Pháo binh và máy bay tiếp tục trút xuống trận địa. Từ khoảng 7 giờ sáng cho đến chiều tối, khu vực Tân Phước chìm trong lửa đạn. Hầm hào bị cày nát, những vị trí trú ẩn liên tục bị đánh phá. Khoảng 15 giờ, một mảnh pháo lớn găm vào ngực Nguyễn Thị Tươi, cánh tay chị cũng bị thương. Người y tá của huyện tìm cách băng bó rồi dìu chị xuống suối để tìm đường rút khỏi trận địa. Nhưng giữa lúc chiến đấu vẫn đang diễn ra, chị không chấp nhận rời khỏi vị trí.
Rồi máy bay trực thăng vũ trang tiếp tục đánh xuống. Nguyễn Thị Tươi bị thương lần thứ hai. Đồng đội muốn đưa chị ra khỏi vùng chiến sự, nhưng người nữ cán bộ ấy đã từ chối. Lời nói cuối cùng của chị, được những người đồng đội ghi nhớ, không dành cho nỗi đau của bản thân mà hướng về những người đang tiếp tục chiến đấu: “Đừng lo cứu chữa tôi, các đồng chí hãy chiến đấu trả thù cho đồng bào, đồng chí của mình.” Sau đó, Nguyễn Thị Tươi hy sinh tại căn cứ Suối Sâu, ấp Tân Thiều, xã Tân Hiệp.
Nguyễn Thị Tươi ra đi khi tuổi đời còn trẻ, sau hơn một thập niên gắn bó với phong trào cách mạng. Từ một cô gái mười sáu tuổi làm giao liên bằng chiếc vỏ bọc người mua ve chai, chị đã trở thành một cán bộ lãnh đạo, một người tổ chức cơ sở và một người trực tiếp chỉ huy chiến đấu. Con đường ấy được tạo nên không phải bởi những khoảnh khắc hào nhoáng, mà bởi hàng nghìn ngày bám đất, bám dân, giữ bí mật, gây dựng cơ sở và chấp nhận hiểm nguy. Đó cũng chính là phần âm thầm nhưng vô cùng quan trọng của cuộc chiến tranh mà những trang sử thường chỉ có thể kể lại bằng vài dòng ngắn ngủi.
Sau khi hy sinh, Nguyễn Thị Tươi được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngày 23 tháng 2 năm 2010. Trước đó, trong quá trình chiến đấu, chị đã được tặng thưởng hai Huân chương Chiến công giải phóng hạng Ba.
Nhìn lại cuộc đời Nguyễn Thị Tươi, điều khiến người ta nhớ không chỉ là những trận đánh hay những con số về chiến công. Điều đáng nhớ hơn cả là cách một người phụ nữ đã biến tuổi trẻ của mình thành những năm tháng sống cùng nhân dân, chiến đấu vì phong trào và cuối cùng nằm lại nơi mình từng gắn bó. Chị đã đi qua chiến tranh bằng sự gan dạ, nhưng phía sau sự gan dạ ấy còn là khả năng tổ chức, sự nhạy bén, lòng tin vào quần chúng và một tinh thần đặt nhiệm vụ chung lên trên những mất mát riêng của bản thân.
Hôm nay, những con đường, những địa danh từng gắn với chiến tranh đã có một diện mạo khác. Nhưng ký ức về Nguyễn Thị Tươi vẫn còn ở lại trong tên đường, trong những câu chuyện được kể cho thế hệ sau và trong chính vùng đất mà chị từng sống, chiến đấu. Cuộc đời ấy nhắc chúng ta rằng lịch sử không chỉ được làm nên bởi những người xuất hiện ở những thời khắc lớn lao, mà còn bởi những con người âm thầm giữ từng cơ sở, từng mối liên lạc, từng con đường và từng niềm tin cho đến khi không thể tiếp tục được nữa.
Nguyễn Thị Tươi đã dâng trọn tuổi xuân cho cách mạng. Chị không để lại một cuộc đời dài, nhưng để lại một câu chuyện đủ sức nói với nhiều thế hệ về lòng trung thành, sự kiên cường và trách nhiệm với quê hương. Giữa những năm tháng chiến tranh đầy khói lửa, người nữ cán bộ ấy đã chọn ở lại cùng đồng đội, cùng nhân dân cho đến phút cuối cùng. Và vì thế, tên tuổi Nguyễn Thị Tươi vẫn còn được nhắc lại – như một phần ký ức không thể phai mờ của một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh cho ngày đất nước được bình yên.
