Anh hùng lực lượng vũ trang – Nguyễn Thị Út

Cha mất sớm khi bà mới 13 tuổi. Cùng năm đó, được sự ủng hộ của các cán bộ Việt Minh, Út được nhà địa chủ cho phép chuộc thân và từ đó thoát được cuộc sống nô tỳ.[3] Là người có tính khí mạnh mẽ, Út sớm chịu ảnh hưởng từ sự tuyên truyền về cuộc cách mạng của các cán bộ Việt Minh, từ đó tích cực ủng hộ những người Cộng sản cho đến mãi sau này.

Khi người Pháp tái chiếm Nam bộ, mở rộng trên toàn cõi Đông Dương, Út xung phong tham gia chiến đấu chống quân Pháp với câu nói nổi tiếng mà về sau được nhà văn Nguyễn Thi ghi lại "Nó đánh mình, mình đánh nó!".[4] Nhưng do tuổi còn quá nhỏ nên đều bị từ chối. Tuy nhiên, Út hoạt động tích cực trên vai trò giao liên, liên lạc cho các cán bộ quân sự. Tháng 12 năm 1949, lực lượng Việt Minh mở Chiến dịch Cầu Kè, là chiến dịch công kích lớn đầu tiên trên chiến trường Nam Bộ,[5] họ giao cho Út làm trinh sát, công tác giao liên của tổ chức Công an xung phong do ông Chín Luông chỉ huy. Tổ chức chịu trách nhiệm dõi, nắm vững tình hình quân Pháp, báo tin kịp thời với lực lượng quân sự địa phương và bộ đội chủ lực để hiệp đồng tác chiến (trận Rạch Cách, trận bót Bến Cát) gây nhiều tổn thất cho quân Pháp và lực lượng bổ sung trong chiến dịch này.[3]

Sau khi lập gia đình với ông Lâm Văn Tịch, một chiến sĩ Việt Minh tại địa phương, bà vẫn tiếp tục hoạt động trong đội du kích địa phương. Bà đã tham gia tổng cộng 8 trận công đồn, gây nhiều thiệt hại cho quân địch.[6]