ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NGUYỄN VĂN HAI

Năm 1957 được sự giác ngộ của đồng chí Đỗ Văn Đại - Bí thư Chi bộ xã, Nguyễn Văn Hai tham gia hoạt động cách mạng. Đầu tiên, đồng chí là một cơ sở bí mật nuôi chứa cán bộ, làm liên lạc, vận động thanh niên đấu tranh chính trị chống lại việc bắt phu xây dựng khu trù mật Lo Co của địch.

Đầu năm 1960, theo tinh thần Nghị quyết 15 của Trung ương Đảng phát động đấu tranh vũ trang, Chi bộ An Trường xây dựng đội Thanh niên Tự vệ (hình thức du kích bán vũ trang) và đồng chí Nguyễn Văn Hai là một trong những chiến sĩ đầu tiên của đơn vị. Cuộc Đồng khởi 14/9/1960 tại An Trường thắng lợi, đơn vị Thanh niên Tự vệ chuyển thành trung đội du kích xã. Nguyễn Văn Hai là người có mặt đầu tiên và gắn bó lâu dài nhất với đơn vị du kích An Trường những năm 1960 - 1967, làm Tiểu đội trưởng năm 1963, làm Xã đội phó năm 1965 và lập được nhiều chiến công quan trọng, tiêu biểu trong số đó là:

Ngày 14/7/1965, Tiểu khu Vĩnh Bình, đưa Trung đoàn 14 chủ lực, thuộc Sư đoàn bộ binh số 9, theo hai ngã thủy, bộ, càn quét dài ngày vào xã căn cứ An Trường, mở đầu cho những cuộc hành quân "tìm diệt" qui mô lớn của chiến lược chiến tranh Cục bộ. Xã đội phó Nguyễn Văn Hai trực tiếp chỉ huy trung đội du kích xã kịp thời phân tán để tránh tổn thất lớn, rồi phối hợp cùng du kích các ấp và phong trào nhân dân du kích chiến tranh tại chỗ, đeo bám đánh địch. Sau 14 ngày "nắm thắt lưng địch mà đánh", ", du kích An Trường đánh và diệt, làm bị thương 47 tên địch, phá hủy hai phương tiện vận tải đường thủycủa chúng, thu hơn 20 vũ khí các loại. Riêng đồng chí Nguyễn Văn Hai, với tài bắn tỉa của mình, đã tiêu diệt 8 tên thu 5 khẩu súng.

Ngày 12/3/1967, Tiểu đoàn 3 của ngụy có một Chi đội Thiết giáp M113 yếm trợ, tổ chức trận càn quét vào An Trường. Đồng chí Nguyễn Văn Hai chỉ huy trung đội du kích xã chiến đậu, dẫn dụ Chi đội xe bọc thép dẫn xác vào bãi mìn đã gài sẵn. Mìn nô, 4 xe M113 bị hư hỏng nặng, làm tê liệt một phần khả năng chiến đấu của tiểu đoàn chủ lực địch Trước tình hình chuyển biến có lợi đó, đồng chí trực tiếp chỉ huy du kích xã đeo bám trận địa, dựa vào các bãi trái nổ, bãi chông lôi đã bố trí sẵn mà đánh địch. Trận này, ngoài 4 xe bọc thép bị phá hủy, du kích An Trường đã diệt và làm bị thương trên 30 tên, thu hơn 25 khẩu súng. Sau trận này, Tiếu đoàn 3 chủ lực ngụy bố trí một đại đội cắm quân dài ngày tại xã An Trường với ý đồ "tìm diệt" trung đội du kích An Trường.

Không để địch "tìm diệt" đơn vị du kích An Trường do đồng chí Nguyễn Văn Hai chỉ huy chủ động tiến công, cùng mũi đấu tranh chính trị, binh vận quần chúng cô lập và chia cắt đại đội này với hậu cứ tiểu đoàn đóng tại Tân An. Đêm 21/4/1967, sau một thời gian điều nghiên nắm vững qui luật hoạt động của đại đội chủ lực địch, đồng chí Nguyễn Văn Hai chỉ huy trung đội du kích bất thần tiến công vào vị trí bọn chỉ huy. Bị đánh bất ngờ, cả đại đội địch hoảng loạn, bắn xối xả vào đội hình của nhau, làm chết và bị thương 62 tên. Đại đội này bị tê liệt hoàn toàn, buộc bọn chỉ huy Trung đoàn 14 phải đưa quân vào mở đường cho bọn tàn quân rút về hậu cứ củng cố lực lượng.

Để cứu vẫn tình hình, tháng 8/1967, tiểu khu Vĩnh Bình và chi khu Càng Long tập trung lực lượng lớn, với 3 tiểu đoàn vừa chủ lực vừa bảo an, có máy bay, pháo binh yếm trợ tổ chức trận càn quét qui mô chưa từng có vào xã căn cứ An Trường. Đồng chí Nguyễn Văn Hai cùng đơn vị du kích xã, du kích các ấp dựa vào sức mạnh của phong trào nhân dân du kích chiến tranh với những bãi trái, bãi vũ khí thô sơ được bố trí dày đặc, kiên cường bám đất, bám dân chiến đấu nhiều ngày liền trước một lực lượng địch đông hơn gấp bội. Ngày 17/8/1967, một quả đạn pháo của địch bắn vào, đồng chí Nguyễn Văn Hai bị thương gãy một chân và ngất đi. Khi tỉnh lại, thấy cái chân gãy vướng víu, đồng chí đã hết sức can đảm dùng lực để tự cắt bỏ, rồi tự băng bó để có thể tiếp tục chỉ huy đơn vị chiến đấu và rút lui an toàn khỏi vòng vây của địch. Trận này, du kích An Trường loại khỏi vòng chiến đâu 56 tên địch. Riêng đồng chí Nguyễn Văn Hai đã bắn tỉa tiêu diệt 16 tên.

Sau trận đánh này, đồng chí Nguyễn Văn Hai được đưa về Quân y tỉnh Trà Vinh điều trị. Từ năm 1969, do sức khỏe giảm sút, việc đi lại khó khăn, đồng chí Nguyễn Văn Hai được Huyện ủy Càng Long và Chi bộ An Trường cho thôi công tác quân sự, chuyển sang phụ trách các phong trào chính trị tại cơ sở. Sau ngày giải phóng, thương binh Nguyễn Văn Hai vẫn tích cực góp phần xây dựng địa phương, sống khiêm tốn giản dị, được nhân dân tin tưởng, yêu mến.

Ngày 30/8/1995 theo đề nghị của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Trà Vinh, Chủ tịch nước Lê Đức Anh đã ký quyết định tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho đồng chí Nguyễn Văn Hai. Bản thành tích ghi nhận: "Đồng chí Nguyễn Văn Hai (tức Hai Sùng) chiến đấu rất mưu trí, dũng cảm, đã chỉ huy đơn vị đánh 313 trận lớn nhỏ diệt 371 tên (có cả cố vấn Mỹ và nhiều sĩ quan ngụy), thu và phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh của địch. Bản thân đồng chí diệt được 87 tên, chủ yếu bằng bắn tỉa, khiến địch chỉ nghe tới tên Hai Sùng đã khiếp sợ. Ngoài danh hiệu Anh hùng, đồng chí Nguyễn Văn Hai còn được tặng thưởng Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng nhất, Huân chương Giải phóng hạng nhất và hơn 35 Bằng khen, Giấy khen của nhiều cấp.

Năm 2002 do di chứng vết thương hồi chiến tranh, Anh hùng thương binh 1/4 Nguyễn Văn Hai (tức Hai Sùng) đã từ trần, tại quê hương An Trường, Càng Long.

(Trính Tuyên giáo Tỉnh ủy Trà Vinh)