Anh Hùng Lực Lượng Vũ Trang Nhân Dân

Nguyễn Văn Bảy: Cánh chim bất tử của bầu trời Việt Nam

Ngày 2 tháng 2 năm 1936, tại làng Hòa Thành, quận Lai Vung, tỉnh Sa Đéc (nay là Đồng Tháp), một cậu bé tên Nguyễn Văn Hoa được sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo. Lúc nhỏ, cậu bé thường bị bạn bè trêu chọc vì tên "giống con gái", nên một ngày anh tự đổi tên mình thành Nguyễn Văn Bảy - tên sẽ trở thành huyền thoại trong lịch sử không quân Việt Nam. Đến nay, con số 7 vẫn gắn liền với anh: anh lái MiG-17, bắn hạ 7 máy bay Mỹ, được phong Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân năm 1967 và nhận 7 huy hiệu từ Bác Hồ.

Cuộc đời từ đồng ruộng đến bầu trời

Ở tuổi 17, Nguyễn Văn Bảy đã có ý chí kiên cường vượt ngoài tuổi trẻ. Không chịu sự ép buộc của cha muốn anh lập gia đình sớm theo quan niệm miền Tây "đàn ông phải có nhà, có vợ mới ra dáng người lớn", anh trốn nhà gia nhập lực lượng du kích Việt Minh, bắt đầu hành trình gắn liền với quần đội. Năm 1954, theo Hiệp định Genève, anh cùng hàng trăm chiến sĩ miền Nam tập kết ra Bắc, với niềm hy vọng sớm quay về quê hương sau hai năm rèn luyện.

Thay vì trở về miền Nam, Nguyễn Văn Bảy chọn theo con đường mới: năm 1960, anh được chọn trong số 10 chiến sĩ của sư đoàn tham gia khám tuyển phi công. Lúc đó anh mới chỉ học hết lớp 3, chưa biết đi xe đạp và phải học văn hóa cấp tốc tại trường Văn hóa Lạng Sơn, từ lớp 4 lên lớp 10 cùng ngoại ngữ chỉ trong vài tháng. "Tôi phải học ban đêm sau khi buổi học ngày kết thúc, nhớ chữ viết và phát âm đến khóc đôi mắt đôi khi", anh từng kể.

Sau khi vượt qua tất cả các vòng kiểm tra, anh được gửi đi học lái máy bay tại Liên Xô. Ban đầu anh học lái Yak-18, sau đó chuyển lên MiG-15 và cuối cùng là MiG-17 - loại máy bay sẽ giúp anh viết nên những trang sử hào hùng. "Lúc đầu tôi say máy bay suốt ngày đêm, phải cắt nửa quả bóng đá đeo quanh cổ để nôn vào đó khi buồn nôn", anh chia sẻ về những ngày đầu đào tạo. Chỉ sau 4 năm, với hơn 100 giờ bay huấn luyện - ít hơn hầu hết các phi công thế giới cùng thời kỳ - Nguyễn Văn Bảy đã trở về Việt Nam, sẵn sàng bảo vệ bầu trời quê hương.

Chiến đấu với "đại bàng sắt"

Tháng 10 năm 1965, Nguyễn Văn Bảy tham gia trận chiến đầu tiên trên bầu trời Bắc Sơn. Chiếc MiG-17 của anh bị một máy bay F-4 Phantom bắn tên lửa AIM-7 nổ gần, làm thủng đến 84 lỗ trên thân máy. Mặt đất lệnh lệnh anh nhảy dù, nhưng Nguyễn Văn Bảy thấy máy bay vẫn có thể điều khiển được, nên xin phép giữ bình tĩnh lái máy bay hạ cánh an toàn tại sân bay Nội Bài. Các chuyên gia Liên Xô và thợ máy Việt Nam sau đó ngưỡng mộ gọi đây là một kỳ tích trong không chiến thế giới.

Chỉ sáu tháng sau, vào ngày 21 tháng 6 năm 1966, Nguyễn Văn Bảy đạt chiến công đầu tiên: anh bắn hạ chiếc F-8 Crusader của phi công Cole Black, mở đầu cho chuỗi thành tích ấn tượng. Từ đó đến cuối năm 1967, anh đã bắn hạ tổng cộng 7 máy bay Mỹ, bao gồm 4 chiếc F-4 Phantom II, 2 chiếc F-105 Thunderchief và 1 chiếc F-8 Crusader - những loại máy bay tối tân nhất của không quân Mỹ, bay nhanh hơn MiG-17 gấp đôi và trang bị nhiều hơn hẳn về vũ khí.

Nguyễn Văn Bảy không chỉ là phi công dũng cảm mà còn là nhà chiến tranh sáng tạo. Nhận thấy MiG-17 chỉ có 3 khẩu pháo với 200 viên đạn, chỉ bắn được 7 giây là hết, anh nghĩ ra chiến thuật "nắm thắt lưng": luôn bay sát kẻ thù, đến khi nhìn thấy phi công và đọc rõ số hiệu trên máy bay địch mới bắn ra đạn. "Đây là cách đánh mạo hiểm nhưng hiệu quả nhất, vì máy bay Mỹ sẽ không có thời gian phản công khi chúng ta đã ở sát lưng họ", anh giải thích.

Với chiến công lẫy lừng, vào tháng 1 năm 1967, Thượng úy Nguyễn Văn Bảy được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân, cùng huy hiệu do Bác Hồ tặng. Đến năm 2019, tổng cộng có 19 phi công Việt Nam đạt cấp "Ách" trong kháng chiến chống Mỹ, và Nguyễn Văn Bảy là người sử dụng MiG-17 bắn hạ nhiều máy bay địch nhất.

Tình người và anh hùng

Bên ngoài bầu trời chiến đấu, Nguyễn Văn Bảy là một người chồng, người ba trầm lắng và luôn nhớ đến quê hương. Sau khi được tuyên dương Anh hùng, anh vẫn giữ nếp sống bình dân, không bao giờ kiêu ngạo hay tự hào vì thành tích của mình. Khi về quê sau chiến tranh, anh chuyển về sống tại ấp Hậu Thành, xã Tân Dương, làm nghề nông với vườn cây và ao sen rộng hơn 5.000 m2.

"Giờ tao ngồi chơi là tao buồn, lao động là khỏe nhất", anh thường nói với hàng xóm. Mỗi ngày, anh dậy lúc 4 giờ 30 để đi bộ uống trà với bạn bè, sau đó dọn dẹp vườn, cho cá ăn hoặc hái sen trong đầm ao gia đình. Anh cũng luôn sẵn sàng giúp đỡ bà con xóm giềng, góp tiền xây dựng đường sá nông thôn và hỗ trợ những hộ gia đình khó khăn.

Người con của đồng ruộng miền Tây luôn giữ gìn tình cảm với đất nước và gia đình. Anh từng chia sẻ với con trai mình: "Đã làm lính, sống chết là chuyện bình thường. Nhưng chiến đấu để con cháu được sống trong yên bình, để quê hương không còn tiếng bom rơi, đó mới là điều ba trăn trở mỗi lần cất cánh".

Năm 2017, Nguyễn Văn Bảy được mời đến Hoa Kỳ gặp gỡ các cựu binh Mỹ đã từng tham chiến ở Việt Nam. Anh không hề ghen tị hay giữ hận, mà chỉ nói: "Chúng ta đã chiến đấu cho đất nước mình, bây giờ chúng ta có thể làm bạn bè". Buổi gặp gỡ này được truyền thông thế giới bình chọn là một trong những hình ảnh đẹp nhất của hòa bình sau chiến tranh.

Di sản của một anh hùng

Ngày 22 tháng 9 năm 2019, Nguyễn Văn Bảy qua đời tại bệnh viện Quân y 175, Thành phố Hồ Chí Minh, sau một cơn đột quỵ. Ông được an nghỉ tại quê hương ấp Hậu Thành, quận Lai Vung, Đồng Tháp, bên cạnh vườn cây và đầm sen mà anh đã chăm sóc suốt 10 năm sau nghỉ hưu.

Ngày nay, không chỉ ở Đồng Tháp mà khắp cả nước, nhiều đường phố, trường học và câu lạc bộ phi công được đặt tên theo Nguyễn Văn Bảy. Cuốn sách "Cánh chim bất tử - Câu chuyện về người phi công huyền thoại Nguyễn Văn Bảy" do con trai anh Nguyễn Quốc Anh viết đã trở thành tài liệu tham khảo phổ biến cho học sinh và sinh viên, giúp giới trẻ hiểu rõ hơn về cuộc đời và tinh thần của anh hùng không quân.

Những câu chuyện về Nguyễn Văn Bảy không chỉ là về chiến công vang dội trên bầu trời, mà còn là về ý chí kiên cường, lòng yêu nước và sự hy sinh của một người đàn ông miền Tây đã bỏ đi hạnh phúc riêng để bảo vệ hòa bình cho thế hệ sau. Anh luôn là một biểu tượng về tinh thần "cánh chim của bầu trời tự do", luôn bay cao và vững chắc, dù phải đối mặt với mọi thử thách.