Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Cù Chính Lan (1930–1952), quê tại xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An (1)

Cù Chính Lan: "Anh hùng đánh xe tăng", một mình dùng lựu đạn tiêu diệt xe bọc thép Pháp

Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Cù Chính Lan (1930–1952), quê tại xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An, là người chiến sĩ tiêu biểu cho tinh thần mưu trí và lòng dũng cảm vô song của quân đội ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Trưởng thành từ mảnh đất giàu truyền thống cách mạng, ông gia nhập quân đội và trở thành một tiểu đội trưởng bộ binh thuộc Đại đoàn 304, nổi danh khắp các mặt trận với biệt danh "Anh hùng đánh xe tăng" nhờ những chiến công phi thường, dùng vũ khí thô sơ đối đầu trực diện với sức mạnh cơ giới hiện đại của quân thù.

Chiến công lừng lẫy nhất của ông diễn ra trong chiến dịch Hòa Bình vào tháng 12 năm 1951, tại trận đánh cứ điểm Giang Mỗ. Khi đơn vị đang tiến công, một chiếc xe tăng bọc thép của Pháp xuất hiện, bắn phá dữ dội vào đội hình ta, làm nghẽn đà tiến bước của các chiến sĩ. Trước tình thế hiểm nghèo, Cù Chính Lan đã một mình xông lên, lợi dụng địa hình khéo léo để tiếp cận chiếc xe "quái vật thép" đang gầm rú. Với sự bình tĩnh đến lạ kỳ, ông chờ lúc xe tăng địch sơ hở, bất ngờ nhảy lên nóc xe, giật nắp hầm rồi ném lựu đạn vào bên trong, tiêu diệt toàn bộ kíp lái và làm tê liệt chiếc xe ngay tại chỗ. Hành động táo bạo này không chỉ dập tắt hỏa điểm mạnh nhất của đối phương mà còn cổ vũ tinh thần cho toàn đơn vị xông lên giành thắng lợi.

Dù đã lập nên những kỳ tích chấn động chiến trường, người anh hùng đất Nghệ An đã hy sinh vào đầu năm 1952 trong trận đánh tại dốc Giang Mỗ khi tuổi đời mới chỉ 22. Trước lúc hy sinh, ông vẫn kiên cường chỉ huy tiểu đội chiến đấu đến hơi thở cuối cùng, giữ vững trận địa trước các đợt phản công của địch. Cù Chính Lan ra đi nhưng hình ảnh người chiến sĩ nhỏ nhắn dùng đôi bàn tay và trí thông minh hạ gục xe bọc thép đã trở thành một huyền thoại bất tử về nghệ thuật lấy yếu chống mạnh, lấy chí nhân thay cường bạo. Tên tuổi của ông mãi mãi khắc sâu vào lịch sử dân tộc như một biểu tượng của thế hệ thanh niên sẵn sàng dâng hiến thanh xuân cho độc lập, tự do, biến những điều không thể thành có thể ngay giữa khói lửa chiến tranh.