ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN – ĐẠI TÁ HỒ THỊ BI “Nữ kiệt miền Đông” – người phụ nữ Nam Bộ kiên cường trong chiến tranh

Hồ Thị Bi, tên thật là Hồ Thị Hoa, sinh năm 1916 tại Tân Hiệp, Hóc Môn, Gia Định. Bà sinh ra trong một gia đình nghèo, cha mất sớm, mẹ lại bệnh nặng. Từ nhỏ, bà đã phải lao động để kiếm sống, từng bán chè xôi nước và đi ở đợ để phụ giúp mẹ và nuôi các em. Vì hoàn cảnh khó khăn, bà không được học hành đầy đủ.

Chính cuộc sống nghèo khổ và những bất công mà người dân phải chịu đựng đã góp phần hình thành ở bà ý chí mạnh mẽ, tinh thần tự lập và lòng thương người.

Khi trưởng thành, Hồ Thị Bi tham gia các hoạt động tương trợ, bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và người lao động nghèo. Năm 1936, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Đến năm 1941, bà tham gia Hội Phụ nữ Cứu quốc Hóc Môn. Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, bà được giao nhiệm vụ phụ trách tiếp tế và chỉ huy lực lượng nữ binh ở Hóc Môn.

Ngày 25/8/1945, bà cùng đoàn người từ Hóc Môn tiến về Sài Gòn, tham gia phong trào giành chính quyền.

Khi thực dân Pháp quay lại Nam Bộ, Hồ Thị Bi tham gia tổ chức hoạt động kháng chiến. Dù có con nhỏ và từng được khuyên trở về gia đình, bà vẫn quyết tâm tiếp tục chiến đấu.

Bà tập hợp những người muốn tham gia kháng chiến để thành lập đội công tác vũ trang ở Thới Tứ. Đội vừa sản xuất tự túc, vừa tổ chức chiến đấu. Sau nhiều trận đánh, lực lượng ngày càng phát triển và được công nhận thành Ban Công tác Thành số 12, Đại đội 2804.

Bà trực tiếp chỉ huy đơn vị, tổ chức nhiều hoạt động chiến đấu tại khu vực Hóc Môn. Do chữ ký “Bi” của bà có nét giống con số 131, quân Pháp gọi bà là “Madame 131”.

Năm 1948, bà được giao làm Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 935. Đến năm 1950, bà tham gia xây dựng căn cứ Dương Minh Châu và tổ chức hoạt động hậu cần, căn cứ, vận động nhân dân ở khu vực biên giới.

Năm 1953, Hồ Thị Bi được cử ra Việt Bắc. Đây là lần đầu bà gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người gọi bà là “Nữ kiệt miền Đông”, ghi nhận tinh thần và những đóng góp của bà trong kháng chiến.

Danh hiệu này trở thành tên gọi gắn liền với cuộc đời hoạt động cách mạng của Hồ Thị Bi, thể hiện hình ảnh một người phụ nữ Nam Bộ mạnh mẽ, gan dạ và có khả năng tổ chức, chỉ huy.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, bà được phân công làm công tác đón tiếp đồng bào, chiến sĩ miền Nam tập kết ra Bắc. Sau đó, bà công tác trong lĩnh vực chính sách quân đội.

Trong nhiều năm, bà phụ trách việc chăm lo đời sống gia đình cán bộ, chiến sĩ ở tiền tuyến, hỗ trợ gia đình thương binh, liệt sĩ và những người có công. Khi chiến tranh phá hoại miền Bắc diễn ra, bà còn tham gia tổ chức sơ tán con em liệt sĩ và con em cán bộ đang chiến đấu.

Bà cũng từng là đại biểu Quốc hội hai khóa và được phong các cấp quân hàm trong quân đội.

Cuối năm 1973, dù đã có nhiều năm công tác ở miền Bắc, Hồ Thị Bi vẫn xin trở lại miền Nam.

Từ năm 1974–1975, bà nhiều lần đi trên Đường Trường Sơn để thực hiện nhiệm vụ giữa miền Nam và miền Bắc. Điều đó thể hiện tinh thần trách nhiệm và mong muốn được trực tiếp đóng góp cho chiến trường trong giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến.

Sau năm 1975, bà tiếp tục công tác tại Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh, chủ yếu trong lĩnh vực chính trị và chính sách.

Năm 1980, bà nghỉ hưu. Nhà nước phong tặng bà quân hàm Đại tá và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau khi nghỉ hưu, bà vẫn tham gia các hoạt động xã hội, trong đó có việc xây dựng Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ và hoạt động trong Hội Cựu chiến binh Việt Nam.

Bà qua đời ngày 12/10/2011 tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 95 tuổi.