Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Đại tá – Thầy thuốc Ưu tú – BS Tạ Lưu

Năm 1947, khi mới 16 tuổi, ông được cử đi học lớp y tá để phục vụ quân đội, sau đó tham gia vào chiến dịch Trung Lào. Năm 1954, chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lợi, ông được cử về Khoa phẫu thuật, Viện Quân y 108. Với kiến thức tích lũy được trong những năm tháng cứu chữa thương bệnh binh ở chiến trường, ông là một trong những y tá ngoại khoa giỏi của phòng mổ Viện 108. Năm 1962, ông được tuyển chọn về học lớp bác sĩ tại Học viện Quân y để phục vụ cho yêu cầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ đang trong giai đoạn ác liệt. Với ý thức càng tinh thông nghề nghiệp thì càng giúp được nhiều cho thương bệnh binh nên ông luôn tích cực học hỏi, nghiên cứu để nâng cao tay nghề.

Cuối năm 1965, sau khi tốt nghiệp Học viện Quân y, trở thành bác sĩ, ông được bổ nhiệm làm đội phó Đội điều trị 14 phục vụ tuyến đường khói lửa Trường Sơn.Đội điều trị 14 (Binh trạm 12, Đoàn 559) thành lập ngày 14-3-1966. Đội đóng trong một thung lũng hẹp, tương đối gần đường chiến lược 15, cách xã Hóa Tiến, Tuyên Hóa, Quảng Bình, chừng 3km đường chim bay. Thời gian đầu, Đội điều trị 14 có trên 100 cán bộ, nhân viên; trong đó có 4 bác sĩ, 10 y sĩ, 2 dược sĩ, hơn một chục y tá, dược tá, hộ lý. Tuy là đội điều trị nhưng thực tế Đội làm nhiệm vụ như một bệnh viện khu vực. Nhằm ngăn chặn sự chi viện của miền bắc, không quân Mỹ đánh phá vô cùng ác liệt nơi này suốt ngày đêm với mưu đồ “chặt đứt cuống họng” của miền nam trên dãy Trường Sơn hùng vĩ, bằng đủ loại vũ khí hiện đại nhất lúc bấy giờ. Ðội điều trị 14 nhận nhiệm vụ cấp cứu, điều trị thương binh, bệnh binh tại các cửa khẩu trên đường chiến lược 12 và 15. Bình thường Đội chỉ nhận khoảng 150-200 thương – bệnh binh; nhưng có thời kỳ cao điểm địch đánh ác liệt, tắc đường, thương – bệnh binh ùn lại, số lượng phải nhận lên đến 400-500 người. Ngày 15-7-1966, địch bắt đầu ném bom trọng điểm Cua chữ A. Ðây cũng là trọng điểm chịu bom B-52 đầu tiên trên tuyến: Trong vòng sáu tháng liền, địch đã sử dụng cường kích đánh hơn 2.700 lần và máy bay B-52 đánh hơn 270 lần, ném hơn hai vạn quả bom các loại. Có ngày địch đã dùng tới 114 lần chiếc cường kích và 18 lần chiếc B-52. Những quả đồi A mẹ, A con bị bom đạn cày đi, xới lại, bạt thấp hẳn đi, biến cảnh tượng nơi đây giống như hoang mạc.

Bốn năm ở chiến trường, bác sĩ Tạ Lưu phụ trách Đội phẫu thuật trụ ở các trọng điểm địch đánh phá rất ác liệt trên đường chiến lược 15 (Đá Đẽo, Gát, Chóc, phà Xuân Sơn); đường chiến lược 12 (Khe Ve, La Trọng, Bãi Dinh, Cổng Trời); Lùm Bùm, Na Tông Siêng Phan trên đất bạn Lào. Dù ở bất cứ đâu, Bác sĩ Tạ Lưu luôn nêu cao tinh thần phục vụ thương bệnh binh, bất kể ngày đêm, lúc nào có thương binh là cứu chữa, có yêu cầu cấp cứu thương binh là xung phong. Trong nhiều tháng, ngày nào cũng có ca cần mổ, có đợt 5, 6 ngày liền mỗi ngày ông đứng mổ hơn 10 tiếng đồng hồ. Nhiều đêm không được ngủ, ông vẫn tận tình cứu chữa thương binh, quyết giành lại cuộc sống cho đồng đội. Bác sĩ Tạ Lưu đã giải quyết nhiều ca mổ phức tạp, trong đó có nhiều vết thương hiểm nghèo do bom đạn giặc Mỹ gây ra. Ở chiến trường trang bị thiếu thốn, ông đã nghiên cứu vận dụng sáng tạo kỹ thuật gây mê nội khí quản, truyền tĩnh mạch ngược chiều, truyền máu trực tiếp khi không có dung dịch chống đông…

Ông còn học được kinh nghiệm gia truyền chữa rắn cắn, phổ biến cho toàn binh trạm và nhân dân ở khu vực đóng quân. Nhờ đó, nhiều người bị rắn độc cắn đều được chữa khỏi. Đội điều trị 14 của ông còn sản xuất thuốc Nam bằng các dược liệu địa phương, từ đó đã góp phần chữa trị được nhiều loại bệnh cho các chiến sĩ và nhân dân trong vùng. Bác sĩ Tạ Lưu đã góp nhiều thành tích trong việc xây dựng Đội điều trị 14 trở thành đội tiên tiến của Đoàn 559 và là niềm tự hào, niềm tin tưởng của toàn đơn vị phẫu thuật; là một chiến sĩ dũng cảm, một đồng chí trung kiên, một bác sĩ có tay nghề giỏi, một cán bộ khiêm tốn, trách nhiệm và gương mẫu trong công việc. Khi được tin có bộ đội bị thương, dù ở rừng rậm, suối sâu và cả những nơi khó khăn, nguy hiểm, Bác sĩ Tạ Lưu vẫn đi tìm bằng được để cứu chữa. Trong một lần công tác ở Khe Hổ (Hố Gai), ông đã cùng anh em trong đội phẫu thuật gan dạ, mưu trí dũng cảm luồn rừng, vượt suối lần theo vết máu vào tận khe đá đuổi hổ để tìm và kịp thời cứu chữa thương binh. Ông cũng rất quan tâm đến việc bồi dưỡng chuyên môn cho các y sĩ trong đơn vị làm thành thạo các phẫu thuật cơ bản ở các tuyến. Các y tá, dược tá làm được nhiều việc ở các chuyên môn khác nhau: nội, ngoại, sản, các chuyên khoa cận lâm sàng, làm cơ sở cho Đội điều trị 14 xây dựng được 9 đội phẫu thuật chia ra phục vụ ở các trọng điểm. Ông luôn gương mẫu ở mọi nơi, hết lòng cứu chữa thương bệnh binh, không quản ngại bất cứ việc gì. Có lần Trung đoàn 280 pháo cao xạ bảo vệ bến phà Xuân Sơn yêu cầu Đội điều trị 14 cử đội phẫu thuật vào mổ cấp cứu cho một đồng chí bị vết thương thấu bụng đã viêm nhiễm. Bác sĩ Tạ Lưu và 7 cán bộ đội phẫu thuật đã xung phong lên đường, không sợ hy sinh, nguy hiểm để cứu thương binh. Quãng đường đi 90km rất nguy hiểm vì mật độ máy bay trinh sát và nhiều loại máy bay Mỹ săn lùng suốt ngày đêm. Khi đến nơi, không nghỉ ngơi, Bác sĩ Tạ Lưu cùng cộng sự thực hiện ngay cuộc đại phẫu. Sau khi thăm khám, ông quyết định vừa hồi sức tích cực, vừa tiến hành mổ cấp cứu và đã thành công.Ðội phó kiêm Trưởng ban Ngoại đội điều trị 14, bác sĩ Tạ Lưu luôn xung phong tới các tuyến đường trọng điểm, với “đôi tay vàng” của mình, ông cùng đội phẫu thuật cứu sống hàng nghìn bệnh nhân…

Với những cống hiến, đóng góp không ngừng nghỉ, cứu được nhiều thương bệnh binh trong điều kiện vô cùng thiếu thốn, ngày 18 tháng 6 năm1969, Thượng úy quân y, Bác sĩ Tạ Lưu 39 tuổi, được lệnh ra Bắc nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông đã góp phần lập nhiều thành tích để tập thể Đội điều trị 14 trở thành Đơn vị Anh hùng năm 1973.

(TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ HỌ TẠ VIỆT NAM)