ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN ĐẶNG THỊ ĐÊ (1915 - 2005)

Anh hùng Đặng Thị Đê, tên thường dùng Sáu Đê, bà con địa phương còn gọi Chị Sáu Trầu, sinh năm 1915, quê quán ấp An Chánh, xã Tân An, huyện Càng Long, tỉnh Trà Vinh.

Xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo, có truyền thống cách mạng. Đồng chí Sáu Đê tham gia cách mạng ngày 19 tháng 8 năm 1945; được kết nạp vào Đảng cộng sản Việt Nam tháng 2 năm 1947.

Từ năm 1945 đến năm 1959, đồng chí Sáu Đê được phân công phụ trách nhiều nhiệm vụ tổ trưởng Phụ nữ, Đoàn phó Phụ nữ Cứu quốc xã Tân An, Đoàn trưởng Phụ nữ Cứu quốc huyện Càng Long. Năm 1949, Đoàn phó phụ nữ cứu quốc tỉnh Trà Vinh, tháng 5 năm 1955 Hội trưởng Hội phụ nữ cứu quốc tỉnh Trà Vinh, tháng 2 năm 1957 Phó Ban giao thông công khai Khu ủy miền Tây (T3), tháng 2 năm 1959 Trưởng ban giao thông công khai Khu ủy miền Tây, phó Bí thư Đảng ủy. Tháng 5 năm 1969, sau khi đi trị bệnh ở miền Bắc về đồng chí được phân công về công tác tại Ban Tổ chức Trung ương Cục và được cấp trên phân công tố chức trên 310 chuyền công tác công khai và chuyến công tác nào đồng chí cũng hoàn thành với tinh thần trách nhiệm cao. Nhiều chuyến công tác rất nguy hiểm "ngàn cân treo sợi tóc", nhưng với tính kiên nhẫn, tỉnh táo, khôn khéo đồng chí đều vượt qua. Không những sự nguy hiểm cận kề trước mặt kẻ thù mà kể cả sự gian nguy trước giông tố, thời tiết khắc nghiệt.

Tháng 5 năm 1955, đồng chí được lãnh đạo phân công đi rước đồng chí Phạm Thái Bường, Bí thư liên tỉnh về Trà vinh. Để đảm bảo an toàn cho chuyến đi, tổ chức bố trí Má Chín Thơm (là má chồng của đồng chí Sáu Đê) làm má ruột đồng chí Phạm Thái Bường, Chị Huông, em chồng đồng chí Sáu Đê đóng vai đi thăm con và cháu nội. Chuyền đi xuất phát từ Kênh Bảy Vĩnh Thuận, chèo bơi thăm thắm mấy ngày, khi đến sông Hậu cặp Cù Lao Dung trời mưa, giông dữ dội, ghe bị lật úp. Đồng chí Sáu Đê và chị Huồng cô găng lật ghe lại. Sau gần 20 phút vật lộn với mưa to, gió lớn. Lúc đó được ghe ở Cù Lao Dung đi bán trái cây vớt đưa vào rạch Bà Bảy xã Long Ninh, huyện Tiểu Cần, một trận thoát chết nằm kề.

Năm 1959, thực hiện luật 10/59, chế độ tay sai Ngô Đình Diệm cùng cổ chính quyền phản động, tập trung lập ấp chiến lược, kềm kẹp dân chúng, tố chức mật vụ, thám báo theo dõi gặt gao các hoạt động mật của ta. Được tin địch chuẩn bị tố chức lùng sục nhà dân tìm ra manh môi cán bộ cách mạng năm vùng, Ban Thường vụ Tỉnh ủy thông báo nhanh, tố chức chuyên toàn bộ lực lượng ra khỏi nhà dân ở nông thôn để tránh thiệt hại. Song, cũng phải tổ chức cơ sở mật thường xuyên theo dõi tình hình địch báo cáo kịp thời để Tỉnh ủy và các Huyện, thị ủy chỉ đạo. Căn cứ tinh thần chỉ đạo của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, đồng chí Sáu Đê thông báo khẩn và kịp thời tổ chức 12 xuồng vừa di chuyển cán bộ ra khỏi vùng nguy hiểm thì địch ập tới lục soát.

Có lần đồng chí được phân công đem giấy giả về cơ quan khu để làm giấy giả cho cán bộ đi công tác bằng đường công khai. Trên đường đi công tác với đồng nghiệp, đồng chí đang chèo xuồng bỗng phát hiện phía trước có tàu cảnh sát tuần tra, đồng chí bước vào mui xuống bảo người bạn cùng đi ra ngoài chèo. Nhanh trí, đồng chí đã giấu được tất cả các tài liệu liên quan, qua mặt được bọn cảnh sát.

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, đồng chí về sống ở Thành phố Hồ Chí Minh và từ trần ngày 15 tháng 4 năm 2005.

Với những thành tích xuất sắc đó, ngày 31/7/1998, Đồng chí Đặng Thị Đê được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam phong tặng danh hiệu:

- Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (ngày 31/7/1998),

- 01 huân chương Giải phóng hạng Nhất,

- 01 huân chương Giải phóng hạng Nhì,

- 01 huân chương Quyết thắng hạng Nhất,

- 01 huân chương kháng chiến hạng Nhất./.