ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN ĐẶNG THÙY TRÂM - NỮ BÁC SĨ KIÊN TRUNG NƠI CHIẾN TRƯỜNG ĐỨC PHỔ

Tháng 3 năm 1967, sau chuyến hành quân vượt dãy Trường Sơn gian khổ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm chính thức đặt chân đến chiến trường Quảng Ngãi. Tại đây, bà được phân công về công tác tại bệnh viện huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi – một địa bàn trọng điểm quân sự và là nơi chịu sự càn quét, đánh phá điên cuồng bằng cả bom đạn lẫn chất độc hóa học từ phía quân đội Mỹ. Trong vai trò là Trưởng bệnh xá huyện Đức Phổ, một bệnh xá dân y nhưng chủ yếu điều trị cho các thương bệnh binh, bà vừa làm nhiệm vụ chuyên môn của một người thầy thuốc, vừa trực tiếp chỉ đạo công tác cứu thương, cứu hộ.

Tại chiến trường Đức Phổ khốc liệt, điều kiện cơ sở vật chất vô cùng thiếu thốn và nghèo nàn. Bệnh xá thường xuyên phải di dời sâu vào trong hang đá, rừng sâu để tránh các đợt càn quét, bao vây của kẻ thù. Trong hoàn cảnh thiếu thốn từ thuốc men, băng gạc, dụng cụ y tế cho đến lương thực, thực phẩm, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã cùng các đồng nghiệp kiên cường bám trụ, vượt qua mọi gian khổ để cứu chữa cho hàng trăm thương bệnh binh, đồng thời che chở và bảo vệ an toàn cho nhân dân địa phương trước các trận oanh tạc. Bà không quản ngại hiểm nguy, nhiều lần trực tiếp băng qua làn đạn để tiếp cận và sơ cứu cho các chiến sĩ ngay tại trận địa.

Bên cạnh công việc cứu thương bận rộn và đầy nguy hiểm, bác sĩ Đặng Thùy Trâm còn ghi lại những trải nghiệm thực tế cùng tâm tư, tình cảm của mình tại chiến trường thông qua hai tập nhật ký bằng tay (giai đoạn từ ngày 8 tháng 4 năm 1968 đến ngày 20 tháng 6 năm 1970). Những ghi chép này phản ánh chân thực cuộc sống chiến đấu gian khổ, tinh thần dũng cảm, mưu trí của quân và dân ta, cũng như ý chí quyết tâm giành độc lập dân tộc của thế hệ thanh niên thời bấy giờ trước sự tàn khốc của chiến tranh.

Ngày 22 tháng 6 năm 1970, trong một trận càn quét lớn của quân đội Mỹ vào địa bàn bệnh xá huyện Đức Phổ, để bảo vệ an toàn cho các thương binh và đồng đội kịp thời rút lui vào căn cứ an toàn, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã một mình ở lại chiến đấu đánh trả lực lượng địch. Bà đã anh dũng hy sinh khi chưa đầy 28 tuổi với 2 năm tuổi Đảng và 3 năm tuổi nghề bởi một viên đạn của kẻ thù.

Sau khi bà ngã xuống, cuốn nhật ký của bà đã được Frederic Whitehurst – một sĩ quan quân đội Mỹ tịch thu. Nhận thấy giá trị tinh thần to lớn và sự cao đẹp trong tâm hồn của người nữ bác sĩ bên kia chiến tuyến, viên sĩ quan này đã không tiêu hủy mà lưu giữ cuốn nhật ký suốt 35 năm. Đến năm 2005, cuốn sách được trao trả lại cho gia đình liệt sĩ và được xuất bản tại Việt Nam dưới tên gọi "Nhật ký Đặng Thùy Trâm". Tác phẩm nhanh chóng trở thành một hiện tượng văn hóa lịch sử, được dịch ra nhiều ngôn ngữ trên thế giới.

Với những cống hiến xuất sắc và sự hy sinh anh dũng cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, ngày 30 tháng 1 năm 2006, bà đã được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngoài ra còn Huân chương Chiến công hạng Nhất và Huân chương Kháng chiến hạng Ba. Tên của bà hiện được đặt cho nhiều con đường, trường học, trạm y tế trên cả nước và một giải thưởng y tế cao quý. Bệnh xá cùng Khu lưu niệm Đặng Thùy Trâm tại Đức Phổ (Quảng Ngãi) ngày nay đã trở thành "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.