Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Đặng Văn Khoan

Những ngày đầu tháng 7, tại Nghĩa trang liệt sĩ thị trấn Bát Xát, nhiều người từ khắp nơi đến thắp hương tưởng nhớ những anh hùng liệt sĩ đã dũng cảm hi sinh vì Tổ quốc. Ngay phía dưới tượng đài Tổ quốc ghi công là ngôi mộ đặc biệt được ốp bằng gạch màu đất đỏ, trên bia mộ ghi tên liệt sĩ Anh hùng Đặng Văn Khoan, sinh năm 1957, nguyên quán xã Đông Trà, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình (nay là xã Đông Trà, tỉnh Hưng Yên), hi sinh ngày 17/2/1979.

Nhẹ nhàng đặt lên mộ bó hoa cúc trắng và thắp nén hương thơm tưởng nhớ người anh trai hi sinh trong trận chiến đấu bảo vệ biên giới của Tổ quốc, bà Đặng Thị Toan, phường Lào Cai rưng rưng nhớ lại những kỷ niệm tuổi thơ bên anh trai. Bà Toan kể chuyện: "Bố mẹ tôi sinh được 8 người con, 4 trai, 4 gái, trong đó, anh Khoan là con thứ 3 trong gia đình. Thời kỳ 1960-1975, đất nước ta vô cùng khó khăn, nhà tôi rất nghèo, nhưng anh Khoan rất chăm chỉ học tập. Tôi không thể quên được những năm tháng tuổi thơ, anh Khoan thường dạy tôi viết văn, hai anh em cũng thường ra đồng câu cá rất vui. Anh Khoan có năng khiếu môn Văn, nhưng học giỏi cả môn Toán, Lý, Hóa nên 10 năm liền đạt danh hiệu học sinh giỏi. Từ ngày 15/8/1976, anh Khoan được tuyển chọn vào ngành Công an và học tại Trường Nghiệp vụ Công an. Anh thích chơi đàn bầu và thổi sáo rất hay, lại ham đá bóng nên khi đi học, anh đã được tuyển vào đội bóng đá của Công an Hà Nội".

Nhớ về những kỷ niệm khi chiến đấu và sự hi sinh anh dũng của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đặng Văn Khoan, bà Đặng Thị Toan chia sẻ: "Sau 28 tháng học tập tại Trường Nghiệp vụ Công an, đến ngày 25/12/1978, anh Khoan ra trường. Vào thời điểm đó, tôi đang học tại Trường Trung cấp Sư phạm 1 Lào Cai. Trong lúc tình hình biên giới phía Bắc đang rất căng thẳng, tôi phải sơ tán về Lục Yên, anh Khoan không quản ngại khó khăn, nguy hiểm, nhận nhiệm vụ lên đường bảo vệ biên giới tại khu vực xã Bản Qua, huyện Bát Xát, tỉnh Hoàng Liên Sơn”.

Theo các tài liệu trong cuốn sách Chân dung anh hùng thời đại Hồ Chí Minh (Nhà xuất bản Quân đội nhân dân) và một số bài báo, thì Hạ sĩ Đặng Văn Khoan được giao phụ trách thôn Đông Phón, xã Bản Qua, huyện Bát Xát. Là cán bộ trinh sát, anh đã lặn lội xuống thôn bản, xây dựng cơ sở, làm công tác vận động quần chúng, làm rõ nhiều nguồn tin có giá trị phục vụ cuộc đấu tranh chống gián điệp, biệt kích, thám báo xâm nhập địa bàn biên giới. Anh đã phát hiện, bắt giữ 4 tên phản động, 1 tên thám báo nguy hiểm.

Ngày 17/2/1979, khi chiến tranh nổ ra, địch tràn sang, anh đã đưa những người dân thôn Đông Phón sơ tán về tuyến sau. Với khẩu súng cạc bin trong tay, anh đã đánh chặn nhiều đợt tấn công của địch, tiêu diệt 2 tên, bắn bị thương 2 tên khác. Mặc dù bị thương, nhưng anh đã dũng cảm chiến đấu đến viên đạn cuối cùng và hi sinh anh dũng. Anh được nhân dân và các đồng đội chôn cất ngay bên bờ suối.

Trong câu chuyện về sự hi sinh anh dũng của Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Đặng Văn Khoan, bà Toan bảo, sau chiến tranh biên giới, bà đã trở về tìm được phần mộ anh trai và 4 năm sau, gia đình được Công an tỉnh Hoàng Liên Sơn mời lên thôn Bản Lợi để bốc mộ liệt sĩ Đặng Văn Khoan, đưa về an nghỉ tại Nghĩa trang liệt sĩ thị trấn Bát Xát. Thật đau xót khi bốc mộ anh thấy không biết bao nhiêu viên đạn của quân thù đã găm vào thi thể của anh. Ngày 22/2/1980, liệt sĩ Đặng Văn Khoan đã được Chủ tịch nước và Quốc hội truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất. Ngày 13/8/1980, liệt sĩ Đặng Văn Khoan được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Bên ngôi mộ Anh hùng liệt sĩ Đặng Văn Khoan, nhìn làn khói hương thoảng bay trong gió và những bông hoa cúc trắng trước bia mộ anh trai, bà Đặng Thị Toan rưng rưng: "Anh trai tôi hi sinh khi mới 22 tuổi, là tuổi trong trắng và đẹp nhất của thời thanh niên và khi đó còn chưa lập gia đình. Về sau, tôi đã hiểu vì sao sau khi chôn cất anh bên bờ suối, các đồng đội đã trồng trên mộ anh một cây hoa hồng trắng. Mỗi năm khi viếng mộ anh, gia đình tôi đều dâng những bông hoa cúc, hoa hồng trắng, mong anh mãi yên nghỉ giữa tuổi thanh xuân. Sự hi sinh anh dũng của anh tôi đã được nhân dân và cấp ủy, chính quyền địa phương ghi nhớ".

Những ngày tháng 7 thiêng liêng, chúng tôi tưởng nhớ và biết ơn người chiến sĩ an ninh Đặng Văn Khoan đã anh dũng hi sinh để bảo vệ biên cương của Tổ quốc. Thật xúc động khi nghe những lời ca trong bài hát “Từ bản nhỏ hát về anh” của nhạc sĩ Ngọc Quang: "Từ đỉnh núi cao tôi lắng nghe khúc hát yêu thương sâu lắng, khúc hát ngân lên từ xóm nhỏ bên dòng suối biên cương, khúc hát như nhớ thương, như ngợi ca tên Người. Người chiến sĩ an ninh ghi một dấu son trong lòng dân bản nhỏ đời đời. Đặng Văn Khoan, Đặng Văn Khoan, anh đã hi sinh cho miền quê biên giới, ngăn bọn giặc thù tàn phá quê hương... Bản nhỏ hát về anh, đồng đội hát tiếp khúc ca về anh”.