Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Dương Minh Châu (1912 – 1947) – Nhà trí thức yêu nước tiêu biểu của Tây Ninh

Đồng chí Dương Minh Châu sinh năm 1912 tại làng Ninh Thạnh, tổng Hòa Ninh, huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh (nay là phường 1, thành phố Tây Ninh). Ông là con thứ tám của thầy giáo Dương Minh Đặng – một trí thức yêu nước nổi tiếng về học vấn và nhân cách tại Tây Ninh thời bấy giờ.

Sau khi hoàn thành bậc tiểu học tại quê nhà, ông xuống Sài Gòn học tiếp trung học và xuất sắc nhận học bổng vào Trường Cao đẳng Luật khoa Hà Nội với thành tích thủ khoa. Trong thời gian học tập tại Hà Nội, ông tích cực tham gia các hoạt động xã hội, được bầu làm Hội trưởng Tổng hội Sinh viên Đông Dương và Chủ nhiệm tuần báo sinh viên tiếng Pháp. Cũng trong giai đoạn này, ông có mối quan hệ thân thiết với nhiều nhà cách mạng, trí thức nổi tiếng như Phạm Văn Bạch, Ung Văn Khiêm, Phan Anh, Trần Đại Nghĩa…

Năm 1938, ông tốt nghiệp Cử nhân Luật loại xuất sắc. Nhà cầm quyền thực dân Pháp nhiều lần tìm cách lôi kéo ông gia nhập quốc tịch Pháp và hứa bổ nhiệm chức vụ cao hoặc đưa sang Pháp tiếp tục học lên tiến sĩ, nhưng ông kiên quyết từ chối. Sau đó, ông sang Campuchia làm Tham tá lục sự tại Tòa án Nam Vang (Phnom Penh).

Trong thời gian sinh sống tại Nam Vang, ông tích cực tham gia viết báo tiếng Việt, tuyên truyền vận động kiều bào hướng về Tổ quốc. Khi nạn đói xảy ra ở miền Bắc Việt Nam năm 1945, ông tích cực tham gia các hoạt động quyên góp tiền bạc, thuốc men để cứu trợ đồng bào trong nước.

Cuối năm 1945, khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta, hưởng ứng phong trào Nam Bộ kháng chiến, ông đưa gia đình về Tây Ninh và cùng một số trí thức, công chức yêu nước đến Đồng Tháp Mười xin tham gia kháng chiến. Ông được Tỉnh ủy Tây Ninh phân công phụ trách công tác tuyên truyền, vận động đoàn kết kháng chiến.

Tháng 01 năm 1946, ông được bầu làm Đại biểu Quốc hội khóa I nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Cũng trong năm này, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và giữ chức Chủ tịch Ủy ban Hành chính Kháng chiến tỉnh Tây Ninh.

Với tinh thần đại đoàn kết dân tộc, ông cùng các đồng chí Nguyễn Hữu Dụ, Trần Văn Mạnh, Trần Văn Đẩu đến Qui Thiện gặp đại diện tôn giáo Cao Đài, trong đó có Hộ pháp Phạm Công Tắc để vận động đoàn kết kháng chiến. Tuy nhiên, cuộc thương thảo không thành công.

Trên đường trở về đến Ninh Điền, thực dân Pháp bất ngờ mở cuộc càn quét lớn vào căn cứ kháng chiến. Đồng chí Dương Minh Châu đã trực tiếp sát cánh cùng lực lượng vũ trang tổ chức chiến đấu quyết liệt bảo vệ căn cứ. Sau khi chiến đấu đến viên đạn cuối cùng, ông anh dũng hy sinh ngày 07 tháng 02 năm 1947.

Với những cống hiến to lớn cho sự nghiệp cách mạng, ngày 25 tháng 4 năm 1949, Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã truy tặng ông Huân chương Kháng chiến hạng Nhất.

Ngày 31 tháng 7 năm 1998, Chủ tịch nước truy tặng đồng chí Dương Minh Châu danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.