Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Văn Nam – Bản lĩnh người lính tên lửa, trọn vẹn nghĩa tình trong thời bình

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giữa mưa bom bão đạn, biết bao người con quê hương Nghệ An đã dũng cảm chiến đấu, góp phần làm nên những chiến thắng vang dội của dân tộc. Có những người lính đã đi qua chiến tranh bằng lòng quả cảm, trí tuệ và bản lĩnh, để rồi khi trở về cuộc sống đời thường vẫn tiếp tục phát huy phẩm chất cao đẹp của người quân nhân cách mạng. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Văn Nam là một trong những người như thế. Cuộc đời ông là hành trình từ chàng trai xứ Nghệ tình nguyện nhập ngũ khi tuổi đời còn rất trẻ đến người sĩ quan tên lửa lập công trên bầu trời Tổ quốc, rồi trở về quê hương sống giản dị, tận tụy và trách nhiệm với cộng đồng.

Sinh năm 1948 tại xã Nghi Hải, huyện Nghi Lộc cũ, nay là phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An, ông Hoàng Văn Nam lớn lên trên vùng quê ven biển giàu truyền thống cách mạng. Năm 1965, khi mới 17 tuổi, ông đã khai tăng tuổi để tình nguyện nhập ngũ, mang theo nhiệt huyết của tuổi trẻ và khát vọng được góp sức bảo vệ quê hương, đất nước. Những ngày đầu trong quân ngũ, ông là chiến sĩ xạ thủ súng máy cao xạ 12,7 mm thuộc Tỉnh đội Nghệ An, trực tiếp tham gia bảo vệ các mục tiêu trọng điểm như Cầu Cấm, sân bay Vinh và Cửa Lò. Trong điều kiện chiến đấu ác liệt, sự bình tĩnh, nhanh nhạy và tinh thần kỷ luật dần được tôi luyện, trở thành hành trang quan trọng giúp ông trưởng thành trên con đường binh nghiệp.

Năm 1966, trước yêu cầu xây dựng lực lượng phòng không hiện đại, ông được điều động đi học chuyển loại trắc thủ tên lửa SAM-2 tại rừng Yên Thế, tỉnh Bắc Giang cũ. Những ngày huấn luyện diễn ra trong điều kiện thiếu thốn, không có mô hình hiện đại hay thiết bị mô phỏng; nhiều kiến thức kỹ thuật phải ghi nhớ qua sơ đồ vẽ tay và những buổi học kéo dài bên ánh đèn dầu. Khó khăn không làm người lính trẻ chùn bước mà càng hun đúc tinh thần ham học hỏi, sự kiên trì và ý thức trách nhiệm trong từng nhiệm vụ. Tháng 5/1967, ông được bố trí làm trắc thủ cự ly, một vị trí quan trọng trong kíp chiến đấu tên lửa, đòi hỏi khả năng xác định chính xác cự ly và tham số mục tiêu để phục vụ quá trình điều khiển bắn.

Trong giai đoạn 1967–1969, thuộc đội hình Tiểu đoàn 52, Trung đoàn 267, ông Hoàng Văn Nam cùng đồng đội tham gia bảo vệ thành phố cảng Hải Phòng, chiến đấu tại những trận địa phòng không ác liệt. Tại trận địa Minh Kha, khả năng bám bắt mục tiêu và xử lý tín hiệu nhiễu phức tạp của ông từng bước được khẳng định. Trong một lần đến thăm đơn vị vào tháng 4/1968, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã trực tiếp động viên các trắc thủ, khen ngợi những bàn tay điều khiển tên lửa tài giỏi của bộ đội phòng không. Đó không chỉ là sự ghi nhận đối với trình độ chuyên môn mà còn là nguồn động viên để những người lính tiếp tục rèn luyện, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ bầu trời miền Bắc.

Con đường chiến đấu của ông cũng gắn liền với những hy sinh và thương tích. Năm 1967, tại trận địa An Lão, Hải Phòng, trong lúc máy bay Mỹ đánh phá ác liệt, một quả đạn 20 mm bắn trúng khu vực máy phát điện. Khi tìm cách đưa thùng dầu đang cháy ra xa nhằm bảo vệ khí tài, ông bị bỏng nặng và bị thương ở chân. Sau thời gian điều trị, người lính trẻ nhanh chóng trở lại đơn vị, tiếp tục sát cánh cùng đồng đội chiến đấu. Ngày 8/11/1967, ông được kết nạp Đảng ngay tại chiến trường. Dấu mốc ấy càng củng cố niềm tin, ý chí và trách nhiệm của người quân nhân, để ông tiếp tục vượt qua những thử thách khắc nghiệt, hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Cuối năm 1971, đơn vị của ông cơ động từ Hải Phòng vào Nghệ An, đảm nhiệm nhiệm vụ bảo vệ giao thông, tuyến chi viện chiến lược và sẵn sàng đánh địch trên hướng rút lui của không quân Mỹ. Tháng 7/1972, dù chưa qua đào tạo chính quy tại trường sĩ quan, ông được bổ nhiệm làm sĩ quan điều khiển tên lửa – vị trí giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong kíp chiến đấu. Công việc đòi hỏi người chỉ huy phải có trình độ kỹ thuật vững vàng, khả năng phán đoán nhanh và bản lĩnh quyết đoán, bởi chỉ trong thời gian rất ngắn, mỗi quyết định đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả trận đánh và sự an toàn của đồng đội. Với kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm chiến đấu, ông Hoàng Văn Nam đã từng bước khẳng định năng lực, trở thành một trong những sĩ quan điều khiển tên lửa có thành tích nổi bật.

Một trong những dấu ấn đáng nhớ nhất trong cuộc đời binh nghiệp của ông diễn ra vào đêm 18/12/1972, tại trận địa Đất Thịt, huyện Nghĩa Đàn cũ, tỉnh Nghệ An. Khi các dải nhiễu của tốp máy bay B-52 vừa ném bom Hà Nội bay về hướng biển phủ kín màn hình ra-đa, kíp chiến đấu phải đối mặt với tình huống đặc biệt phức tạp. Trong điều kiện nhiễu điện tử dày đặc, việc nhận dạng và bám sát mục tiêu đòi hỏi sự tập trung cao độ, kinh nghiệm và bản lĩnh vững vàng. Ông Hoàng Văn Nam bình tĩnh điều khiển kíp trắc thủ bám sát dải nhiễu, tổ chức thực hiện nhiệm vụ theo đúng yêu cầu chiến đấu. Chỉ với hai quả đạn tên lửa, kíp chiến đấu đã bắn trúng một chiếc B-52. Chiếc máy bay bị thương nặng, bốc cháy và buộc phải hạ cánh khẩn cấp xuống sân bay Đà Nẵng, không còn khả năng tiếp tục tham chiến. Chiến công ấy góp phần khẳng định trí tuệ, sự mưu trí và trình độ tác chiến của bộ đội tên lửa Việt Nam trong cuộc đối đầu với không quân Mỹ, đồng thời trở thành một dấu son trong ký ức chiến đấu của người lính quê hương Nghệ An.

Trong suốt cuộc đời binh nghiệp, Thiếu tá Hoàng Văn Nam trực tiếp tham gia 106 trận đánh, điều khiển 177 quả đạn tên lửa, góp phần cùng đơn vị bắn rơi 29 máy bay Mỹ, trong đó có 16 chiếc rơi tại chỗ. Những thành tích ấy được hun đúc từ quá trình rèn luyện bền bỉ, sự phối hợp chặt chẽ của tập thể và tinh thần sẵn sàng nhận nhiệm vụ trong mọi hoàn cảnh. Đối với người lính tên lửa, chiến công không chỉ đến từ lòng dũng cảm mà còn đòi hỏi kiến thức chuyên môn, khả năng làm chủ khí tài, sự chính xác trong từng thao tác và niềm tin vào đồng đội. Những năm tháng chiến đấu đã tôi luyện ở ông bản lĩnh vững vàng, tinh thần kỷ luật và ý thức đặt nhiệm vụ chung lên trên lợi ích cá nhân.

Phía sau những trận đánh căng thẳng là câu chuyện đời thường đầy xúc động của người lính trẻ. Tháng 11/1971, trong một buổi chiếu phim tại Hải Phòng, ông Hoàng Văn Nam gặp bà Nguyễn Thị Hiền, quê xã Nghi Khánh, huyện Nghi Lộc cũ, khi bà đang thực tập tại một cơ quan dân chính. Họ nhận ra nhau qua giọng nói đồng hương và dần gắn bó giữa những năm tháng chiến tranh còn nhiều gian khó. Tháng 1/1972, hai người tổ chức đám cưới giản dị tại quê nhà. Thế nhưng, niềm vui đoàn tụ của đôi vợ chồng trẻ chỉ kéo dài vỏn vẹn bảy ngày trước khi ông lên đường nhận nhiệm vụ mới. Với người lính thời chiến, hạnh phúc riêng đôi khi phải nhường chỗ cho nhiệm vụ với Tổ quốc. Tình yêu thương và sự cảm thông của người vợ trở thành hậu phương tinh thần vững chắc, tiếp thêm sức mạnh để ông yên tâm công tác, chiến đấu và hoàn thành trách nhiệm của mình.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông Hoàng Văn Nam tiếp tục học tập, được đào tạo sĩ quan chỉ huy trung cấp, rồi đảm nhiệm công tác giảng dạy và chỉ huy kỹ thuật tên lửa – ra-đa. Tháng 12/1989, ông ra quân, trở về quê hương và tiếp tục tham gia công tác tại địa phương. Trên những cương vị như Phó Chủ tịch UBND kiêm Trưởng Công an thị trấn, quyền Chủ tịch UBND, Bí thư Đảng ủy và Chủ tịch Hội Cựu chiến binh thị trấn Nghi Lộc cũ, ông luôn giữ tác phong kỷ luật, tinh thần thẳng thắn và ý thức trách nhiệm của người quân nhân. Từ chiến trường đến đời thường, ông không xem những chiến công đã qua là lý do để nghỉ ngơi hay tự hài lòng, mà tiếp tục đóng góp bằng những công việc cụ thể, gần gũi với đời sống nhân dân. Đối với ông, phục vụ quê hương cũng là một cách tiếp nối lời thề của người lính, giữ gìn những phẩm chất đã được tôi luyện trong quân ngũ.

Gia đình ông có bốn người con, trưởng thành trong thời bình. Ông không lấy những chiến công trong quá khứ làm điều để đề cao bản thân, mà giáo dục con cháu bằng chính lối sống giản dị, nghiêm túc và có trách nhiệm. Trong ngôi nhà bình dị ở xã Nghi Lộc, những câu chuyện về chiến trường, về máy bay B-52 và những năm tháng kháng chiến được nhắc lại không nhằm tô đậm hào quang cá nhân, mà để thế hệ sau hiểu hơn giá trị của hòa bình, biết trân trọng những hy sinh của cha anh và sống có ích cho cộng đồng. Ở ông, phẩm chất người lính không chỉ thể hiện qua những quyết định trong trận đánh mà còn được bộc lộ trong cách ứng xử với gia đình, đồng đội và bà con nơi cư trú.

Tháng 8/2015, ông Hoàng Văn Nam vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những thành tích đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Dù được trao tặng danh hiệu cao quý, ông vẫn giữ nếp sống khiêm nhường, giản dị. Ở tuổi xế chiều, ông tiếp tục cần mẫn làm việc tại cửa hàng photocopy nhỏ ở Quán Hành, tự tay sửa chữa máy móc và phục vụ người dân bằng sự tận tụy thường ngày. Đôi bàn tay từng tham gia điều khiển những quả tên lửa trong trận đánh ác liệt năm xưa nay vẫn bền bỉ lao động, cho thấy tinh thần tự lực, sự chăm chỉ và thái độ trân trọng giá trị của lao động. Chính sự bình dị ấy khiến hình ảnh người anh hùng trở nên gần gũi, chân thực và giàu sức lan tỏa.

Tháng 9/2025, ông Hoàng Văn Nam vinh dự tham gia đoàn đại biểu cấp cao đi cùng Chủ tịch nước trong chuyến thăm và giao lưu cựu chiến binh Việt Nam – Hoa Kỳ tại New York. Đứng trước những người từng ở bên kia chiến tuyến, ông mang theo câu chuyện của một người lính đã đi qua chiến tranh, thấu hiểu những mất mát và giá trị quý giá của hòa bình. Cuộc gặp gỡ không chỉ là dịp để các cựu chiến binh chia sẻ ký ức mà còn thể hiện mong muốn tăng cường sự hiểu biết, hòa giải và hướng tới tương lai. Từ người lính từng chiến đấu bảo vệ bầu trời quê hương đến người cựu chiến binh nắm chặt tay những người từng là đối phương, hành trình của ông cho thấy lòng dũng cảm bảo vệ Tổ quốc hoàn toàn có thể song hành với tinh thần bao dung và khát vọng hòa bình.

Cuộc đời Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Văn Nam là câu chuyện về ý chí, bản lĩnh và trách nhiệm được gìn giữ xuyên suốt từ thời chiến đến thời bình. Ông đã góp phần làm nên những chiến công trên bầu trời Tổ quốc, vượt qua thương tích để trở lại đơn vị, rồi tiếp tục cống hiến cho quê hương bằng những công việc bình dị. Điều đáng trân trọng ở người anh hùng không chỉ nằm ở những thành tích chiến đấu mà còn ở cách ông sống sau chiến tranh: khiêm nhường, kỷ luật, tận tụy với gia đình và có trách nhiệm với cộng đồng. Hình ảnh ấy góp phần làm sáng rõ phẩm chất cao đẹp của người lính “Bộ đội Cụ Hồ” – luôn sẵn sàng nhận nhiệm vụ, kiên cường trước khó khăn và đặt lợi ích chung lên trên hết.

Ngày nay, khi đất nước đang phát triển trong hòa bình, câu chuyện của ông Hoàng Văn Nam nhắc nhở mỗi người về giá trị của độc lập, tự do và trách nhiệm gìn giữ những thành quả mà các thế hệ đi trước đã đánh đổi bằng mồ hôi, máu và nước mắt. Đối với thế hệ trẻ, học tập từ những người lính đi qua chiến tranh không chỉ là ghi nhớ những chiến công trong lịch sử, mà còn là tiếp thu tinh thần vượt khó, ý thức kỷ luật, sự tận tâm với công việc và trách nhiệm đối với cộng đồng. Bởi phẩm chất người lính không dừng lại ở chiến trường, mà tiếp tục được thể hiện trong từng hành động thiết thực của cuộc sống hôm nay.

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Văn Nam – người lính tên lửa năm xưa, người cựu chiến binh tận tụy hôm nay – là hình ảnh đẹp về một thế hệ đã sống, chiến đấu và cống hiến bằng tất cả ý chí, bản lĩnh và trách nhiệm. Từ trận địa Đất Thịt trong đêm tháng Chạp năm 1972 đến cuộc sống bình dị nơi quê nhà, ông vẫn giữ trọn phẩm chất của người quân nhân cách mạng, góp phần truyền lại cho các thế hệ hôm nay bài học sâu sắc về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và khát vọng xây dựng một đất nước hòa bình, phát triển.