Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Liệt sĩ Cù Chính Lan

Từ cậu bé nghèo đến người chiến sĩ mưu trí, quả cảm

Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo khốn khó, Cù Chính Lan mồ côi mẹ từ năm 4 tuổi, phải lao động vất vả từ sớm để giúp gia đình sinh kế. Năm 1946, khi thực dân Pháp quay lại xâm lược, ông xung phong nhập ngũ, trở thành chiến sĩ liên lạc rồi phát triển thành Tiểu đội trưởng bộ binh.

Trong quá trình công tác và chiến đấu, Cù Chính Lan nổi tiếng với sự gan hùm và mưu trí:

• Chiến công "tay không bắt giặc": Ông từng dùng một lưỡi dao cùn áp sát bắt sống một binh sĩ Pháp, thu một khẩu súng tiểu liên và được tặng thưởng Huân chương Chiến công.

• Trận Giang Mỗ lần 1 (07/12/1951): Khi trận địa phục kích bị lộ, ông đi sau cùng, dùng hỏa lực kiềm chế địch cho đơn vị rút an toàn, sau đó quay lại cõng 3 đồng chí bị thương về tuyến sau.

2. Trận đánh lịch sử: Một mình diệt xe tăng địch (13/12/1951)

Chiến công lẫy lừng làm nên tên tuổi của Cù Chính Lan diễn ra trong đợt phục kích lần hai tại Dốc Giang Mỗ (thuộc xã Bình Thanh, huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình ngày nay) thuộc Chiến dịch Hòa Bình:

• Tình huống hiểm nghèo: Khi đơn vị chuẩn bị rút quân, một chiếc xe tăng Pháp bất ngờ xuất hiện từ phía sau hỏa lực bắn dữ dội vào đội hình, chặn đường rút và gây nhiều thương vong cho quân ta.

• Hành động quyết đoán: Trước sức ép hỏa lực đối phương, Cù Chính Lan dũng cảm xông lên, nhảy lên thành xe tăng và chĩa súng tiểu liên vào khe hở tháp pháo bóp cò. Tuy nhiên, súng bị hóc đạn, chiếc xe vẫn tiếp tục vừa di chuyển vừa xả súng.

• Trí tuệ và lòng dũng cảm: Không chịu lùi bước, ông hô đồng đội gom lựu đạn lại cho mình. Ông nhảy lên xe lần thứ hai, rút chốt quăng lựu đạn vào buồng lái, nhưng lính Pháp trong xe kịp nhặt hất lựu đạn ra ngoài. Quyết không để đối phương thoát, ở lần nhảy tiếp theo, Cù Chính Lan dũng cảm rút chốt lựu đạn, chờ khói xì ra vài giây trên tay rồi mới thả thẳng vào buồng lái.

• Kết quả: Lựu đạn nổ tung bên trong, tiêu diệt toàn bộ kíp lái Pháp, chiếc xe tăng dừng lại tại chỗ. Chiến công này mở đường cho đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và dấy lên phong trào "Thi đua diệt xe tăng địch" trên toàn mặt trận.

3. Sự hy sinh anh dũng và di sản bất tử

Ngày 29/12/1951, trong trận tiến công đánh đồn Cô Tô (Hòa Bình), Cù Chính Lan cùng tiểu đội nhận nhiệm vụ lên phá rào mở cửa mở. Dù bị thương nặng tới 3 lần, ông vẫn kiên cường bám trận địa chỉ huy đồng đội phá tiếp 2 lớp rào thép gai cho đại quân xông lên. Do mất máu quá nhiều, ông đã anh dũng hy sinh ngay trên trận địa ở tuổi 21.

Sự tôn vinh đặc biệt:

• Ngày 19/05/1952, Cù Chính Lan là một trong 7 cá nhân đầu tiên trên toàn quốc được Chính phủ và Bác Hồ truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân cùng Huân chương Quân công hạng Nhì.

• Tên của ông được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Nghệ An, Hòa Bình và nhiều địa phương khác. Tượng đài Anh hùng Cù Chính Lan tại dốc Giang Mỗ (Hòa Bình) trở thành di tích lịch sử ghi dấu chiến công diệt xe tăng lẫy lừng.