Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Liệt sĩ Nguyễn Văn Phối

Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Liệt sĩ Nguyễn Văn Phối (1916 – 1966) là người con ưu tú của xã Mỹ Ngãi, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay là phường Mỹ Ngãi, tỉnh Đồng Tháp). "Thời hoa lửa" của ông gắn liền với lịch sử đấu tranh kiên cường của vùng đất Nam Bộ, từ phong trào Tiền khởi nghĩa cho đến những chiến công thầm lặng trên Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Rèn luyện trong bão táp cách mạng (1936 – 1954)

Sinh ra trong một gia đình nông dân có truyền thống yêu nước, Nguyễn Văn Phối sớm giác ngộ cách mạng khi còn là học sinh tại Cao Lãnh.

• Những năm tháng tiền khởi nghĩa: Từ năm 1936 đến 1939, ông hăng hái tham gia phong trào Đông Dương Đại hội và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1939. Sau cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ (1940), ông bị thực dân Pháp bắt giam tại nhà tù Bà Rá.

• Trưởng thành qua các chiến dịch: Ra tù tháng 3/1945, ông tiếp tục xây dựng cơ sở tại quê nhà Mỹ Ngãi - Phong Mỹ. Đến tháng 3/1947, ông đảm nhiệm chức vụ Bí thư Huyện ủy Cao Lãnh.

• Bẻ gãy Kế hoạch Navarre tại Đồng Tháp Mười (1952 – 1954): Trong giai đoạn 1952 - 1954, với vai trò Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy Long Châu Sa, ông cùng tập thể Tỉnh ủy lãnh đạo quân dân vượt qua trận lụt lịch sử năm 1952, kiên cường bám trụ và bẻ gãy các đợt càn quét lớn của quân Pháp nhằm thực hiện âm mưu đánh phá vùng căn cứ Đồng Tháp Mười của Tướng Navarre.

Chỉ huy Đoàn 962 và huyền thoại Đường Hồ Chí Minh trên biển

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Nguyễn Văn Phối đảm nhiệm nhiều trọng trách: Bí thư Tỉnh ủy Kiến Phong, Phó Chính ủy Quân khu 8. Đến năm 1962, ông được giao nhiệm vụ chiến lược: Đoàn trưởng kiêm Chính ủy Đoàn 962 (Bộ Quốc phòng).

Đoàn 962 có nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ hệ thống bến cảng bí mật tại các tỉnh ven biển Nam Bộ (Bà Rịa, Bến Tre, Trà Vinh, Cà Mau) để tiếp nhận vũ khí từ các "Con tàu Không số" chi viện từ miền Bắc cho chiến trường miền Nam. Dưới sự chỉ huy mưu trí của ông, hệ thống bến bãi được giữ vững bí mật, vận chuyển an toàn hàng nghìn tấn vũ khí vào các vùng chiến khu.

Sự hy sinh anh dũng

Ngày 16/6/1966, trên đường đi kiểm tra hệ thống bến bãi từ Trà Vinh trở về Bến Tre, thuyền của ông cùng đồng đội bất ngờ bị tàu hải quân đối phương vây ráp dữ dội. Nhằm bảo vệ tối đa bí mật tài liệu, mật mã và tuyến đường vận tải chiến lược của Đảng, Nguyễn Văn Phối cùng 8 đồng sự đã chủ động hủy thuyền, kiên cường chiến đấu đến hơi thở cuối cùng và anh dũng hy sinh.

Sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước

Ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, ngày 22/11/2011, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã truy tặng liệt sĩ Nguyễn Văn Phối danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Ông cũng được trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập hạng Nhất cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

Cuộc đời và sự nghiệp của Anh hùng Nguyễn Văn Phối là biểu tượng sáng ngời về bản lĩnh kiên trung, lòng dũng cảm và tinh thần cống hiến trọn đời của người cộng sản miền Tây Nam Bộ.