Anh Hùng Lực Lượng Vũ Trang Nhân Dân, Liệt sĩ Nguyễn Văn Y (Sinh năm 1909)

Từ năm 1927, ông Nguyễn Văn Y đã vào Nam hoạt động trong công nhân cạo mủ cao su ở vùng Long Khánh – Đồng Nai; sau đó về Hóc Môn – Bà Điểm móc nối với các đảng viên cộng sản và tiếp tục được phân công hoạt động ở địa bàn miền Tây Nam Bộ. Cho đến khi tỉnh Tiền Giang long trọng tổ chức Lễ đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân do Chủ tịch nước Trương Tấn Sang truy tặng liệt sĩ Nguyễn Văn Y, nguyên Quyền Trưởng ban An ninh Khu Trung Nam Bộ (Khu 8), nhiều người mới có dịp hiểu rõ hơn về những cống hiến và chiến công đặc biệt xuất sắc của ông, nhất là vai trò quan trọng gắn liền với tuyến đường “quá cảnh” trên bộ đầy huyền thoại, góp phần to lớn làm nên Đại thắng Mùa Xuân 1975. Cái tên Năm Trà – tên gọi thân thương mà đồng chí, đồng đội và nhân dân miền Tây sông nước dành cho ông – vì thế càng trở nên gần gũi, dù người chiến sĩ an ninh quả cảm ấy đã anh dũng hy sinh cùng đồng đội cách đây hơn bốn thập kỷ.

Theo lịch sử đấu tranh của quân và dân Khu 8, sau khi tàu mang bí số 43 của Đoàn tàu không số bị địch phát hiện tại Vũng Rô (Phú Yên) ngày 16/2/1965, tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển không còn bảo đảm bí mật. Trước tình hình đó, thực hiện ý kiến của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, Trung ương Cục miền Nam đã chủ trương mở tuyến chi viện mới qua Campuchia, đưa vũ khí từ Cảng Sihanoukville (Kongpong Som) vào chiến trường Nam Bộ. Từ cảng này, vũ khí được vận chuyển qua nhiều tuyến khác nhau về các kho bí mật dọc biên giới, rồi tổ chức các cung đường đưa vào chiến trường B2. Đây là tuyến đường bộ đặc biệt quan trọng, được chuẩn bị công phu, tuyệt đối bí mật trong bối cảnh mạng lưới tình báo Mỹ và tay sai hoạt động dày đặc trên đất Campuchia.

Để bảo đảm nhiệm vụ chiến lược ấy, tháng 7/1966, Trung ương Cục miền Nam quyết định thành lập Đoàn Hậu cần 17, phụ trách tiếp nhận hàng chi viện tại Cảng Kongpong Som. Trong hệ thống này có Công ty Thương mại vận tải Hắc Lỷ – một đơn vị hoạt động hợp pháp do chính quyền Campuchia cấp phép, do đồng chí Đức Phương, cán bộ Tổng cục Hậu cần Bộ Quốc phòng, đảm nhiệm vai trò “ông chủ”. Với sự mưu trí, linh hoạt và quan hệ rộng, Công ty Hắc Lỷ đã tổ chức lực lượng, phương tiện vận tải quy mô lớn, bảo đảm việc tiếp nhận và vận chuyển khối lượng vũ khí khổng lồ một cách an toàn, bí mật. Khi hàng được đưa về khu vực biên giới, Đoàn Hậu cần 17 tổ chức ba tuyến phân phối vào nội địa; trong đó, đồng chí Năm Trà được Khu ủy giao nhiệm vụ phối hợp với lực lượng bộ đội Khu 8, trực tiếp đảm nhiệm tuyến vận chuyển từ Campuchia qua huyện Peam Chor về huyện Hồng Ngự (Đồng Tháp), góp phần quan trọng bảo đảm nguồn chi viện kịp thời cho chiến trường miền Tây Nam Bộ trong những năm tháng quyết liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Kết quả chỉ trong thời gian ngắn (3/1967 – 11/1969), thông qua tuyến đường “quá cảnh” qua ngả Campuchia này, ta đã chuyển được 21 chuyến hàng từ Bắc vào Nam, với 2.900 tấn vũ khí và gần 5 tấn tiền mặt các loại. Chiến công này có ý nghĩa chính trị, quân sự rất to lớn.

Theo các nhà nghiên cứu lịch sử Khu Trung Nam Bộ, tuyến đường huyền thoại “quá cảnh” hay tuyến đường nối tiếp đường Hồ Chí Minh trên biển của An ninh, phối hợp với bộ đội đảm nhiệm nhưng công tác ngoại giao, tổ chức tuyến đường có công lớn của cán bộ An ninh, mà trực tiếp là đồng chí Năm Trà. Tuyến đường ra đời, tồn tại là kết quả của sự phối hợp sức mạnh mọi lực lượng nhân dân với công tác an ninh, chính trị, quân sự và ngoại giao quốc tế.

Đồng chí Huỳnh Châu Sổ, bí danh Năm Bê, bí số A.205, nguyên Bí thư Khu ủy, nguyên Trưởng ban An ninh Khu 8, từng đánh giá việc nối lại thành công tuyến đường vận chuyển vũ khí trên biển vào Cảng Kongpong Som Vương quốc Campuchia là “một kỳ tích hiếm có!”. Tuyến đường “quá cảnh” đã góp phần hết sức quan trọng làm nên chiến thắng Mùa xuân 1975.

Nguồn: Báo Công an nhân dân Online