Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Liệt sĩ Trần Can (1931 – 1954)
Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Liệt sĩ Trần Can (1931 – 1954) là một biểu tượng sáng ngời về lòng dũng cảm, cắm cờ Quyết chiến Quyết thắng mở màn trận Him Lam và anh dũng hy sinh đúng vào ngày toàn thắng của Chiến dịch Điện Biên Phủ (7/5/1954).
1. Tiểu sử & Quá trình công tác
Quê quán: Xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.
Nhập ngũ: Năm 1951, ông gia nhập Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Đơn vị công tác: Trung đoàn 130, sau chuyển sang Trung đoàn 209 (Trung đoàn Sông Lô), Đại đoàn 312 (Đại đoàn Bến Tre).
Chức vụ trong chiến dịch: Đại đội phó Đại đội 395, Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312.
Trưởng thành từ chiến đấu: Từ một chiến sĩ bộ binh, ông luôn dũng cảm đi đầu trong mọi gian khổ, được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam và nhanh chóng trưởng thành qua các chức vụ Tiểu đội trưởng, Trung đội trưởng, Đại đội phó.
2. Chiến công nổi bật tại Điện Biên Phủ (1954)
Cắm cờ "Quyết chiến Quyết thắng" tại Him Lam (13/3/1954)
Trong trận tiến công mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ đánh vào trung tâm Him Lam:
Trần Can (lúc đó là Tiểu đội trưởng) đã mưu trí, dũng cảm chỉ huy tiểu đội thọc sâu tiêu diệt các ổ hỏa lực địch.
Ông là người trực tiếp giương cao và cắm lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng" của Chủ tịch Hồ Chí Minh lên nóc lô cốt trung tâm cứ điểm Him Lam, báo hiệu trận đánh mở màn thắng lợi rực rỡ.
Trận chiến sinh tử tại điểm cao 507 & Sự hy sinh anh dũng
Trong đợt tổng công kích cuối cùng của chiến dịch (tháng 5/1954):
Đại đội phó Trần Can chỉ huy một tiểu đội phòng thủ kiên cường tại điểm cao 507 (đối diện sông Nậm Rốm, che chở cho Bộ chỉ huy Pháp tại Mường Thanh).
Địch tập trung hỏa lực pháo binh, xe tăng và nhiều đợt lính dù phản kích hòng chiếm lại vị trí. Dù lực lượng ta thương vong nhiều, ông vẫn bình tĩnh chỉ huy, tự tay ném từng quả lựu đạn, đánh bạt 4 đợt phản công dữ dội của địch, giữ vững điểm cao.
Rạng sáng ngày 7/5/1954, trong đợt phản kích cuối cùng của quân Pháp, Trần Can dũng cảm xông lên chỉ huy dập tắt ổ hỏa lực địch và đã anh dũng hy sinh – chỉ vài giờ trước khi lá cờ chiến thắng tung bay trên mái hầm De Castries.
3. Danh hiệu & Khen thưởng
Danh hiệu Anh hùng LLVTND: Ngày 31/8/1955, Chủ tịch nước đã truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân (thuộc đợt tuyên dương 16 Anh hùng đầu tiên của Quân đội sau Chiến thắng Điện Biên Phủ).
Khen thưởng khác: Truy tặng Huân chương Quân công hạng Ba, Huân chương Chiến công hạng Nhất cùng nhiều bằng khen cao quý. Tên ông hiện được đặt cho nhiều trường học và con đường tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước.
