Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển – Người con gái Nam Ngạn và huyền thoại 98kg đạn giữa “tọa độ lửa” Hàm Rồng

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển – Người con gái Nam Ngạn và huyền thoại 98kg đạn giữa “tọa độ lửa” Hàm Rồng

Trong lịch sử đấu tranh bảo vệ Tổ quốc của dân tộc Việt Nam, có những con người đã trở thành biểu tượng không phải bởi họ sinh ra trong những gia đình quyền quý hay được đào tạo trong những trường quân sự lớn, mà bởi khi Tổ quốc cần, họ đã đứng lên bằng tất cả lòng dũng cảm, ý chí và trách nhiệm của mình.

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Trung tá Ngô Thị Tuyển là một con người như thế.

Sinh ngày 20 tháng 2 năm 1946, quê ở Nam Ngạn, Thanh Hóa, bà trưởng thành trong những năm tháng đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Khi còn là một nữ dân quân trẻ tuổi, bà đã trực tiếp tham gia chiến đấu và phục vụ chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng, một vị trí giao thông chiến lược đặc biệt quan trọng trên tuyến chi viện từ miền Bắc vào miền Nam. (Quân Đội Nhân Dân)

Tên tuổi Ngô Thị Tuyển gắn liền với một hình ảnh đã đi vào ký ức của nhiều thế hệ người Việt Nam:

Một cô gái chỉ nặng khoảng 42kg, giữa mưa bom, bão đạn, đã vác trên vai hai hòm đạn pháo 37mm có tổng trọng lượng 98kg để tiếp đạn cho trận địa. (Quân Đội Nhân Dân)

Đó không chỉ là câu chuyện về sức mạnh của một người phụ nữ.

Đó là câu chuyện về ý chí của con người Việt Nam trong chiến tranh.

Cô gái Nam Ngạn trong những năm tháng Hàm Rồng rực lửa

Thanh Hóa trong những năm chống Mỹ là một trong những địa bàn chịu sự đánh phá ác liệt của không quân Mỹ.

Trong đó, cầu Hàm Rồng giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Cây cầu bắc qua sông Mã không chỉ nối hai bờ sông mà còn nằm trên tuyến giao thông chiến lược, có ý nghĩa quan trọng đối với việc vận chuyển người và hàng hóa chi viện cho chiến trường.

Vì vậy, Hàm Rồng trở thành một trong những trọng điểm mà máy bay Mỹ tập trung đánh phá.

Đối với quân đội, đó là một mục tiêu quân sự.

Nhưng đối với người dân Nam Ngạn, đó còn là quê hương, là cây cầu, là con sông, là con đường mà họ quyết tâm bảo vệ bằng mọi giá.

Trong hoàn cảnh ấy, Ngô Thị Tuyển khi đó còn rất trẻ đã tham gia lực lượng dân quân Nam Ngạn, trực tiếp chiến đấu và phục vụ chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng. (Quân Đội Nhân Dân)

Bà không phải là một người lính chuyên nghiệp.

Bà là một nữ dân quân.

Nhưng trong những giờ phút đất nước cần, ranh giới giữa “người dân” và “người chiến sĩ” dường như không còn nữa.

Mỗi người dân đều có thể trở thành một chiến sĩ.

Và Ngô Thị Tuyển chính là một trong những hình ảnh tiêu biểu nhất cho tinh thần ấy.

98kg đạn – câu chuyện về sức mạnh của ý chí

Nhắc đến Anh hùng Ngô Thị Tuyển, người ta thường nhớ ngay đến con số 98kg.

Nhưng đằng sau con số ấy là cả một câu chuyện về lòng quả cảm.

Trong những ngày chiến đấu ác liệt bảo vệ cầu Hàm Rồng, khi trận địa phòng không cần tiếp đạn gấp, nữ dân quân Ngô Thị Tuyển đã cùng đồng đội vận chuyển đạn ra trận địa.

Khi đó, bà chỉ nặng khoảng 42kg.

Hai hòm đạn pháo 37mm có tổng trọng lượng 98kg – tức nặng hơn gấp đôi trọng lượng cơ thể bà.

Thế nhưng trong tình thế khẩn cấp, bà nhờ đồng đội đặt hai hòm đạn lên vai rồi vượt qua khu vực đang bị bom đạn đánh phá để đưa đạn đến trận địa. (Quân Đội Nhân Dân)

Hãy thử hình dung khung cảnh ấy.

Tiếng máy bay trên bầu trời.

Tiếng bom nổ.

Khói lửa bao trùm trận địa.

Một cô gái trẻ với thân hình nhỏ bé đang mang trên vai khối lượng đạn nặng hơn gấp đôi cơ thể mình.

Không có áo giáp hiện đại.

Không có phương tiện vận tải.

Chỉ có đôi vai của một người con gái và ý chí không chịu khuất phục.

Bà biết rằng nếu đạn không đến được trận địa, các pháo thủ sẽ gặp khó khăn trong chiến đấu.

Vì vậy, bà bước đi.

Từng bước.

Giữa mưa bom và lửa đạn.

Đó là khoảnh khắc mà sức mạnh thể chất dường như không còn là điều quyết định.

Điều quyết định chính là ý chí.

Hàm Rồng – nơi ý chí con người đối đầu với bom đạn

Câu chuyện của Ngô Thị Tuyển không thể tách rời chiến thắng Hàm Rồng.

Những ngày tháng 4 năm 1965 đã trở thành một dấu mốc quan trọng trong cuộc chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng. Lực lượng phòng không và quân dân địa phương đã kiên cường chống trả các cuộc không kích, bảo vệ cây cầu huyết mạch. (Quân Đội Nhân Dân)

Trong cuộc chiến ấy, sức mạnh không chỉ đến từ pháo cao xạ, súng máy hay những trận địa phòng không.

Sức mạnh còn đến từ những con người bình dị.

Những người kéo pháo.

Những người tải đạn.

Những người cứu thương.

Những người sửa đường.

Những nữ dân quân như Ngô Thị Tuyển.

Họ tạo thành một thế trận mà ở đó cả cộng đồng cùng đứng lên bảo vệ quê hương.

Bởi vậy, câu chuyện 98kg đạn không nên chỉ được nhìn như một kỳ tích về sức khỏe.

Nó là biểu tượng của chiến tranh nhân dân – nơi sức mạnh của một dân tộc được tạo nên từ hàng triệu con người bình dị.

Người phụ nữ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh

Ngô Thị Tuyển còn là một biểu tượng đẹp của người phụ nữ Việt Nam trong thời chiến.

Trong lịch sử dân tộc, hình ảnh người phụ nữ Việt Nam luôn gắn với lòng yêu nước và tinh thần bất khuất.

Từ Hai Bà Trưng, Bà Triệu đến những người phụ nữ trong các cuộc kháng chiến hiện đại, truyền thống ấy được tiếp nối qua nhiều thế hệ.

Nhưng điều đặc biệt ở Ngô Thị Tuyển là bà thuộc một thế hệ phụ nữ bước ra từ những làng quê, những khu phố bình dị và trực tiếp tham gia vào cuộc chiến bảo vệ đất nước.

Bà không đứng ngoài chiến tranh.

Bà bước vào chiến tranh.

Bà không chỉ chăm lo hậu phương.

Bà có mặt ở nơi bom đạn.

Và khi đồng đội cần đạn, bà đã mang đạn đến.

Đó là hình ảnh đẹp về người phụ nữ Việt Nam: nhỏ bé về vóc dáng nhưng lớn lao về ý chí.

Danh hiệu Anh hùng khi mới 21 tuổi

Những đóng góp và thành tích đặc biệt xuất sắc của Ngô Thị Tuyển đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận.

Ngày 1 tháng 1 năm 1967, khi mới 21 tuổi, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. (Quân Đội Nhân Dân)

Tuổi 21 với nhiều người là tuổi bắt đầu bước vào đời.

Nhưng với Ngô Thị Tuyển, tuổi 21 đã mang trên vai một dấu ấn lịch sử.

Danh hiệu Anh hùng không chỉ dành cho một hành động vác 98kg đạn.

Nó ghi nhận cả một quá trình chiến đấu, phục vụ chiến đấu và cống hiến của người nữ dân quân Nam Ngạn trong những năm tháng bảo vệ Hàm Rồng.

Đó là sự ghi nhận đối với một con người đã đặt trách nhiệm với Tổ quốc lên trên sự an nguy của bản thân.

Từ nữ dân quân trở thành người cán bộ quân đội

Sau những năm tháng chiến tranh, hành trình cống hiến của Ngô Thị Tuyển không dừng lại.

Bà tiếp tục công tác trong quân đội và sau này mang quân hàm Trung tá, đảm nhiệm chức vụ Phó trưởng ban Chính sách, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa trước khi nghỉ hưu. (Quân Đội Nhân Dân)

Điều đó cho thấy danh hiệu Anh hùng không phải là điểm kết thúc sự cống hiến.

Trái lại, nó trở thành một phần trong hành trình dài hơn của một người quân nhân.

Từ cô gái dân quân Nam Ngạn năm nào, bà tiếp tục trưởng thành trong môi trường quân đội, đóng góp cho đồng đội, cho chính sách hậu phương quân đội và cho công tác xây dựng lực lượng.

Bà cũng được trao tặng nhiều phần thưởng, huân chương và huy chương, trong đó có Huân chương Chiến công hạng Nhì, hạng Ba; Huân chương Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hạng Ba; Huy chương Chiến sĩ vẻ vang các hạng; Huy chương Quân kỳ Quyết thắng và Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng. (Quân Đội Nhân Dân)

Một cuộc đời bình dị nhưng không bình thường

Điều đáng quý ở những người anh hùng là sau những chiến công vang dội, họ thường trở về với cuộc sống rất đỗi bình dị.

Ngô Thị Tuyển cũng vậy.

Hình ảnh một nữ dân quân nhỏ bé vác 98kg đạn đã trở thành biểu tượng, nhưng cuộc đời sau chiến tranh của bà vẫn là cuộc đời của một người cán bộ, một người đồng chí, một người mẹ và một người dân Thanh Hóa.

Chính sự bình dị ấy càng làm cho hình tượng của bà trở nên gần gũi.

Bởi anh hùng không nhất thiết phải là những con người phi thường ngay từ đầu.

Họ có thể là những người rất bình thường, nhưng khi đất nước đứng trước thử thách, họ đã làm những điều phi thường.

Ngày người nữ Anh hùng trở về với đất mẹ

Ngày 4 tháng 7 năm 2026, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Trung tá Ngô Thị Tuyển đã từ trần tại nhà riêng ở phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa, hưởng thọ 81 tuổi. Lễ truy điệu được tổ chức ngày 5 tháng 7 và bà được an táng tại Nghĩa trang Chợ Nhàng, Thanh Hóa. (Quân Đội Nhân Dân)

Sự ra đi của bà khép lại một cuộc đời 81 năm, trong đó có những năm tháng đẹp nhất đã dành cho đất nước.

Nhưng có những con người khi mất đi lại để lại một điều lớn hơn cả sự tiếc thương.

Đó là một di sản tinh thần.

Với Ngô Thị Tuyển, di sản ấy chính là hình ảnh người nữ dân quân Nam Ngạn năm xưa.

Một cô gái 42kg.

Hai hòm đạn.

98kg.

Mưa bom.

Lửa đạn.

Và một quyết tâm không lùi bước.

Hình ảnh ấy đã vượt qua thời gian.

Huyền thoại 98kg không chỉ thuộc về quá khứ

Ngày nay, thế hệ trẻ có thể nhìn vào câu chuyện Ngô Thị Tuyển và tự hỏi:

Điều gì đã khiến một cô gái nhỏ bé có thể làm được một việc tưởng như không thể?

Câu trả lời không chỉ nằm ở sức khỏe.

Nó nằm ở lý tưởng.

Khi một con người có lý tưởng đủ lớn, họ có thể vượt qua những giới hạn tưởng như không thể vượt qua.

98kg đạn vì thế không đơn thuần là một con số.

Nó là biểu tượng cho sức mạnh tinh thần.

Là biểu tượng cho lòng yêu nước.

Là biểu tượng cho tinh thần “còn người còn trận địa”.

Và hơn hết, đó là biểu tượng cho một thế hệ người Việt Nam đã đặt vận mệnh đất nước lên trên sự an nguy của chính mình.

Lời kết

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển đã đi xa, nhưng hình ảnh người con gái Nam Ngạn năm xưa sẽ còn ở lại.

Bà ra đi ở tuổi 81, sau một cuộc đời gắn bó với quân đội và quê hương Thanh Hóa. Nhưng có lẽ trong ký ức của nhiều thế hệ, bà vẫn mãi là cô gái trẻ năm nào – người nữ dân quân chỉ nặng khoảng 42kg nhưng đã vác hai hòm đạn nặng 98kg giữa mưa bom, lửa đạn để tiếp sức cho đồng đội bảo vệ cầu Hàm Rồng. (Quân Đội Nhân Dân)

Một hành động diễn ra trong chiến tranh đã trở thành một biểu tượng trong thời bình.

Một cô gái bình dị đã trở thành người Anh hùng.

Một khoảnh khắc giữa bom đạn đã trở thành ký ức của cả một thế hệ.

Và một cuộc đời đã trở thành lời nhắc nhở đối với thế hệ hôm nay rằng:

Đất nước được bảo vệ không chỉ bằng những vũ khí lớn, mà trước hết bằng lòng yêu nước của mỗi con người.

Không phải vóc dáng quyết định sức mạnh của một con người, mà chính là ý chí, niềm tin và trách nhiệm đối với Tổ quốc.

Xin được thành kính tưởng nhớ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Trung tá Ngô Thị Tuyển – người nữ dân quân Hàm Rồng, người con gái Nam Ngạn, biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và ý chí Việt Nam.