Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Duy Nhất

"Trong lịch sử các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, có những người anh hùng được nhắc đến bằng những chiến công vang dội. Nhưng cũng có những người anh hùng mà cuộc đời sau chiến tranh còn khiến người ta xúc động hơn cả những tháng năm cầm súng. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Duy Nhất là một con người như vậy.

Ông sinh năm 1959 trong một gia đình nghèo ở vùng núi Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên. Tuổi thơ của Nguyễn Duy Nhất gắn liền với những năm tháng đất nước còn nhiều khó khăn, chiến tranh liên tiếp xảy ra ở nhiều nơi. Ngay từ nhỏ, ông đã nổi tiếng là người hiền lành, chịu khó và giàu lòng thương người. Khi trưởng thành, ông tình nguyện lên đường nhập ngũ, mang theo khát vọng giản dị của một thanh niên thời ấy bảo vệ quê hương và góp phần giữ gìn độc lập của đất nước.

Trong quân đội, Nguyễn Duy Nhất được đào tạo chuyên ngành quân y và trở thành y tá thuộc Ban Chỉ huy Quân sự huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn. Công việc của ông là cứu chữa thương binh, chăm sóc sức khỏe cho bộ đội. Thế nhưng lịch sử đã đặt người y tá trẻ tuổi ấy vào một thử thách sinh tử mà sau này trở thành chiến công lớn nhất cuộc đời ông.

Rạng sáng ngày 17/02/1979, chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc bùng nổ. Quân Trung Quốc đồng loạt tiến công trên toàn tuyến biên giới từ Quảng Ninh đến Lai Châu. Tại huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn, một trong những hướng tiến công trọng điểm của đối phương là xã Xuất Lễ theo tuyến đường 235. Để ngăn chặn bước tiến của địch, Đại đội 2, Tiểu đoàn 8 thuộc Ban Chỉ huy Quân sự huyện Cao Lộc được giao nhiệm vụ giữ vững điểm cao 499 – vị trí chiến lược khống chế toàn khu vực.

Ngay từ những giờ đầu tiên, trận địa đã chìm trong biển l.ử.a. P.h.á.o binh đối phương bắn cấp tập, bộ binh liên tục mở nhiều đợt tấn công với quân số đông hơn nhiều lần. Giữa khói b.o.m mù mịt, Nguyễn Duy Nhất không chỉ làm nhiệm vụ của một y tá mà còn thể hiện phẩm chất của một người lính chiến đấu thực thụ.

Ông liên tục bò qua các đoạn hào bị pháo cày nát để tìm kiếm thương binh. Hết người này đến người khác được ông băng bó, cõng trên lưng hoặc dìu về tuyến sau. Nhiều đồng đội kể lại rằng có lúc Nguyễn Duy Nhất vừa băng bó vết thương cho chiến sĩ bị thương nặng xong thì lập tức quay trở lại tuyến đầu, mặc cho đ.ạ.n p.h.á.o vẫn n.ổ xung quanh.

Khi thấy nhiều đồng đội hy sinh, ông nhặt lấy s.ú.n.g của họ tiếp tục chiến đấu. Có những thời điểm ông vừa là y tá cứu thương, vừa là chiến sĩ trực tiếp cầm súng giữ trận địa. Trong suốt nhiều giờ giao tranh ác liệt, Nguyễn Duy Nhất đã cứu được nhiều đồng đội khỏi lằn ranh sinh t.ử.

Đến trưa cùng ngày, hỏa lực đối phương ngày càng dữ dội. Đơn vị chịu tổn thất lớn, đạn dược dần cạn kiệt và được lệnh rút lui để bảo toàn lực lượng. Nhưng trước khi rút, phải có người ở lại giữ chân đối phương. Sau khi đưa những thương binh cuối cùng ra khỏi vòng nguy hiểm, Nguyễn Duy Nhất đã tự nguyện nhận nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm đó.

Ông ở lại một mình trên trận địa.

Một người y tá chưa đầy 20 tuổi. Một mình đối mặt với cả lực lượng địch đang tràn lên.

Ông chiến đấu quyết liệt để kéo dài thời gian cho đồng đội rút lui an toàn. Chính sự dũng cảm ấy đã góp phần cứu sống nhiều chiến sĩ và hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu của đơn vị.

Với chiến công đặc biệt xuất sắc trong trận chiến bảo vệ biên giới phía Bắc, ngày 20/12/1979, Nguyễn Duy Nhất được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 20 tuổi. Ông trở thành một trong những anh hùng trẻ tuổi nhất của cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc.

Sau chiến tranh, Nguyễn Duy Nhất tiếp tục học chuyên tu quân y rồi học bổ túc văn hóa tại Trường Văn hóa Quân khu 1. Trong những năm tháng ấy, ông gặp nữ chiến sĩ thông tin Mai Thị Hằng. Tình yêu của họ nảy nở từ những ngày cùng học tập và công tác trong quân đội.

Năm 1984, hai người nên duyên vợ chồng.

Người phụ nữ sau này gắn bó cả cuộc đời với ông từng kể rằng lần đầu gặp Nguyễn Duy Nhất, bà rất bất ngờ. Người anh hùng nổi tiếng ấy lại là một người đàn ông nhỏ bé, gầy gò, hiền lành, ít nói và thường xuyên đỏ mặt khi trò chuyện với người khác.

Cuộc sống gia đình của họ không hề dễ dàng. Những năm đầu sau khi kết hôn, điều kiện kinh tế vô cùng khó khăn. Khi sinh con đầu lòng, bà Hằng đau ốm kéo dài. Nguyễn Duy Nhất phải xin nghỉ phép nhiều lần để chăm sóc vợ con rồi đưa gia đình về quê ở Võ Nhai sinh sống.

Người vợ thành phố ngày nào phải học cách làm nương, gánh nước, chặt củi và lao động như một người phụ nữ miền núi thực thụ. Còn Nguyễn Duy Nhất vẫn tiếp tục công tác quân đội, thường xuyên xa nhà. Có những lần ông phải vượt hàng chục cây số đường rừng, qua suối, qua đèo mới có thể về thăm vợ con.

Năm 1988, ông chuyển công tác về gần quê hơn. Sau đó, năm 1990, ông quyết định phục viên. Người anh hùng năm nào trở về với cuộc sống đời thường như bao người nông dân khác.

Ông từng được tín nhiệm giữ chức Phó Chủ tịch kiêm Trưởng Công an xã. Tuy nhiên vì hoàn cảnh gia đình và mong muốn dành nhiều thời gian chăm lo cho các con, ông xin thôi nhiệm vụ.

Cuộc sống ngày càng khó khăn. Đất đai ít ỏi, thu nhập bấp bênh. Để nuôi các con ăn học, Nguyễn Duy Nhất phải làm đủ nghề. Có thời gian ông đi làm thuê, làm ruộng, chăn nuôi. Sau cùng, ông chọn nghề chạy xe ôm để kiếm thêm thu nhập.

Hình ảnh người Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngồi bên chiếc xe Minsk cũ kỹ ở chợ quê khiến nhiều người không khỏi chạnh lòng. Những người chưa từng biết về quá khứ của ông chỉ nghĩ đó là một người lái xe ôm bình thường. Ít ai ngờ người đàn ông gầy gò ấy từng lấy thân mình chặn bước tiến của quân địch trên điểm cao 499 năm nào.

Khi biết ông là anh hùng, nhiều người muốn giúp đỡ. Có người nhường khách, có người đề nghị hỗ trợ. Nhưng Nguyễn Duy Nhất luôn từ chối những ưu ái đặc biệt.

Ông từng nói một câu khiến nhiều người xúc động:

“Danh hiệu anh hùng là máu xương của cả đơn vị. Nhiều đồng đội đã nằm lại chiến trường để mình được sống. Mình không thể dùng danh hiệu đó để đòi hỏi điều gì cho riêng mình.”

Đó là cách sống mà ông giữ suốt cuộc đời.

Sáng ngày 13/03/2004, Nguyễn Duy Nhất thức dậy như thường lệ để đi chở khách. Trước khi đi, ông còn nói với vợ rằng trưa sẽ về ăn cơm nhà. Nhưng định mệnh đã không cho ông thực hiện lời hứa ấy.

Một vụ t.a.i n.ạ.n giao thông bất ngờ đã c.ư.ớ.p đi mạng sống của người anh hùng trên chính hành trình mưu sinh.

Ông qua đời ở tuổi 45.

Tin d.ữ khiến gia đình, đồng đội và những người từng biết ông vô cùng đau xót. Khi đến viếng, nhiều đồng đội nghẹn ngào trước căn nhà đơn sơ nơi người anh hùng sinh sống. Họ không thể tin rằng một người từng lập chiến công hiển hách lại có cuộc sống giản dị và thiếu thốn đến như vậy.

Nhưng với gia đình ông, điều quý giá nhất không phải vật chất.

Người vợ của ông từng nghẹn ngào nói:

“Ông ấy là anh hùng của đất nước. Với mẹ con tôi, ông ấy là người chồng, người cha hết lòng vì gia đình. Như vậy là đủ.”

Nguyễn Duy Nhất không để lại tài sản lớn. Ông cũng không để lại những chức vụ cao sang. Điều ông để lại là tấm gương về lòng dũng cảm, sự khiêm nhường, lòng tự trọng và tinh thần sống vì người khác.

Từ chiến trường biên giới năm 1979 đến những năm tháng mưu sinh bằng nghề xe ôm, ông luôn sống đúng với phẩm chất của một người lính. Có những người trở thành anh hùng trong một khoảnh khắc. Nguyễn Duy Nhất trở thành anh hùng bởi cả cuộc đời mình."