ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN NGUYỄN PHÚ XUYÊN KHUNG
ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN NGUYỄN PHÚ XUYÊN KHUNG
Anh hùng Nguyễn Phú Xuyên Khung sinh năm 1924, là một trí thức Hà Nội sớm giác ngộ lý tưởng và dấn thân vào con đường giải phóng dân tộc ngay từ những ngày đầu Cách mạng Tháng Tám. Với tư duy sắc sảo và bản lĩnh của một người lính công binh, ông đã kinh qua nhiều vị trí quan trọng, từ Trung đội trưởng đến Đại đội trưởng rà phá bom mìn. Tên tuổi của ông gắn liền với một trong những chiến công kịch tính và mang tính quyết định nhất tại mặt trận Điện Biên Phủ: "Tiếng nổ nghìn cân trên đồi A1".
Trong đợt tấn công thứ hai vào tập đoàn cứ điểm, đồi A1 trở thành "cánh cửa thép" vô cùng kiên cố mà quân ta và đối phương giành giật nhau từng mét chiến hào. Trước tình thế giằng co đầy cam go, một quyết định táo bạo đã được đưa ra: Đào một đường hầm ngầm xuyên vào lòng đồi để đặt khối thuốc nổ khổng lồ tiêu diệt hầm cố thủ của đối phương. Nhiệm vụ "không tưởng" này được giao cho Đại đội Công binh M83 dưới sự chỉ huy trực tiếp của Đại đội trưởng Nguyễn Phú Xuyên Khung.
Hành trình 15 ngày đêm khoét núi là một cuộc đấu trí, đấu lực đầy nghẹt thở. Dưới làn mưa đạn và lựu đạn của đối phương từ trên đỉnh đồi dội xuống, ông và các chiến sĩ phải bí mật mở cửa hầm, nằm nghiêng người để khoét từng tấc đất rắn như đá. Càng vào sâu, dưỡng khí càng cạn kiệt, các chiến sĩ phải thay ca liên tục mỗi 30 phút, người đào, người bên ngoài ra sức quạt nan để đưa không khí vào. Để giữ bí mật tuyệt đối, đất moi ra được đóng vào túi dù, bí mật chuyển đi trong đêm. Khi nghe thấy tiếng giày đối phương đi lại ngay trên đỉnh hầm, ông đã nảy ra sáng kiến đào thêm ngách "râu tôm" và cho người gõ xẻng đánh lạc hướng, đảm bảo mạch ngầm tiếp tục vươn sâu vào lòng núi.
Đêm 4/5/1954, đường hầm dài 47m đã hoàn thành, một khối thuốc nổ nặng 960kg được đặt sẵn sàng tại vị trí hiểm yếu. Đúng 20 giờ 30 phút ngày 6/5/1954, sau bức điện chúc mừng đầy xúc động từ "anh Ngọc" (Đại tướng Võ Nguyên Giáp), Nguyễn Phú Xuyên Khung cùng hai đồng đội đã trực tiếp thực hiện lệnh điểm hỏa. Một ánh chớp lóe lên, kèm theo tiếng nổ trầm đục rung chuyển cả vùng trời Điện Biên, cột khói bốc cao đã thổi bay các lô cốt kiên cố, làm choáng váng hoàn toàn tinh thần đối phương.
Chớp thời cơ vàng, quân ta đồng loạt xông lên làm chủ hoàn toàn cứ điểm A1 vào rạng sáng ngày 7/5, mở toang cánh cửa tiến thẳng vào Sở chỉ huy, bắt sống tướng De Castries và kết thúc trọn vẹn chiến dịch lịch sử. Sau hòa bình, ông tiếp tục cống hiến và tham gia nhiều chiến dịch quan trọng trong kháng chiến chống Mỹ. Với những đóng góp phi thường, năm 2014, ông vinh dự được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hình ảnh người chỉ huy công binh mưu trí bên đường hầm A1 mãi là biểu tượng cho ý chí "khoét núi, ngủ hầm" vĩ đại của dân tộc Việt Nam.
