Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Chiên

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Chiên (1930–2016), quê ở huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình, là nữ anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, nổi tiếng với tinh thần dũng cảm và chiến tích “tay không bắt giặc” trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Xuất thân trong hoàn cảnh nghèo khó, sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, bà tích cực tham gia hoạt động cách mạng, xây dựng cơ sở và tổ chức lực lượng du kích tại địa phương. Từ năm 1946 đến năm 1952, bà tham gia xây dựng cơ sở kháng chiến ở nhiều thôn, trực tiếp tổ chức và chỉ huy đội du kích xã Tán Thuật, chiến đấu chống các cuộc càn quét, phá giao thông, phá tề và gây nhiều tổn thất cho quân địch.

Tháng 4 năm 1950, trong khi đưa cán bộ về hoạt động tại địa phương, Nguyễn Thị Chiên bị quân Pháp bắt. Suốt ba tháng rưỡi, bà bị giam giữ, dụ dỗ và tra tấn nhưng vẫn kiên quyết không khai báo, bảo vệ cơ sở cách mạng. Sau khi được thả, bà trở về tiếp tục hoạt động du kích. Tháng 10 năm 1951, trong một trận phục kích trên đường 39, bà cùng đồng đội chiến đấu, bắn bị thương một tên địch, bắt sống sáu tên và thu bốn khẩu súng. Đặc biệt, trong một trận đánh trên đường 39, bà đã tay không bắt sống một tên quan Pháp, từ đó hình ảnh người nữ du kích gan dạ với chiến tích “tay không bắt giặc” trở nên nổi tiếng.

Tháng 5 năm 1952, tại Đại hội Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất tổ chức ở Việt Bắc, Nguyễn Thị Chiên được tuyên dương Anh hùng Quân đội khi mới 22 tuổi, trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Bà cũng là nữ du kích duy nhất được chọn báo cáo điển hình tại Đại hội và được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng một khẩu súng ngắn của Người. Sau kháng chiến chống Pháp, bà tiếp tục công tác trong quân đội tại Tổng cục Chính trị và Quân khu Thủ đô, được phong quân hàm Trung tá năm 1984. Bà qua đời ngày 1 tháng 6 năm 2016 tại Hà Nội, hưởng thọ 87 tuổi.

Cuộc đời và những chiến công của Nguyễn Thị Chiên đã trở thành biểu tượng đẹp về lòng dũng cảm, sự kiên trung và ý chí chiến đấu của phụ nữ Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến. Từ một nữ du kích ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, bà đã trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, để lại một dấu ấn đặc biệt trong lịch sử lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam.