Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Nguyễn Thị Ngọc Oanh

Trong giai đoạn 1965 - 1968, chiến trường Khánh Hòa trở nên vô cùng khốc liệt khi kẻ thù liên tục càn quét, đánh phá nhằm đè bẹp phong trào cách mạng. Giữa dải đất gian lao ấy, hình ảnh cô giáo Nguyễn Thị Ngọc Oanh nổi lên như một biểu tượng kiên cường của người phụ nữ Việt Nam sẵn sàng hy sinh tuổi thanh xuân cho độc lập của Dân tộc.

Sinh năm 1948 trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng, cô giáo Oanh tốt nghiệp Tú tài trường Collège Français Hàn Thuyên (Nha Trang) và về giảng dạy tại trường Tư thục Đức Trí, huyện Ninh Hòa. Qua sự vận động của đồng chí Đinh Hòa Khánh, cô nhận thức sâu sắc về lý tưởng cách mạng và dấn thân vào con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.

Ngày 19/8/1967, tổ tự vệ mật do cô Oanh làm tổ trưởng đã rải truyền đơn ngay tại trường Tiểu học Đức Trí, tạo nên làn sóng thức tỉnh tinh thần yêu nước trong nhân dân thị trấn. Sau đó, cô tiếp tục tham gia huấn luyện quân sự, học cách sử dụng lựu đạn, súng ngắn, thuốc nổ C4 và mìn hẹn giờ. Đêm giao thừa năm 1968, gia đình cô đã bí mật tiếp nhận và nuôi giấu một chiến sĩ Giải phóng quân bị thương dưới hầm bí mật trong nhà.

Trưa ngày 22/2/1968, một lá thư liên lạc rơi vào tay bọn lính ngụy. Bị nghi ngờ nuôi giấu Việt Cộng, địch tràn vào nhà cô Oanh lùng xới và chĩa súng đe dọa, bắt cô phải chỉ hầm bí mật. Trong thời khắc hiểm nghèo, nhằm bảo vệ người chiến sĩ đang ẩn nấp và đánh lạc hướng kẻ thù, cô Oanh đã gửi lại đứa con nhỏ cho mẹ, hiên ngang quát vào mặt lũ giặc: "Muốn tìm Việt Cộng các ông hãy lên núi mà tìm!"

Ngay khi bọn địch phát hiện ra nắp hầm, cô Oanh đã dũng cảm rút chốt quả lựu đạn mang theo người. Tiếng nổ lớn đã tiêu diệt tên Trưởng chi công an ngụy tại chỗ và làm 2 tên cảnh sát bị thương. Cô giáo Oanh bị thương rất nặng ở vùng bụng. Nghe tiếng lựu đạn nổ, người chiến sĩ giải phóng dưới hầm vọt ra chiến đấu đến viên đạn cuối cùng trước khi anh dũng hy sinh.

Bị địch bắt giam và đưa vào bệnh viện, cô Oanh đã kiên quyết từ chối sự băng bó, cứu chữa của kẻ thù. Trong những hơi thở cuối cùng, cô vẫn trăn trở hỏi thăm về số phận của người chiến sĩ giải phóng và để lại lời dặn dò xúc động cho con. Với những cống hiến và sự hy sinh cao cả đó, cô giáo Nguyễn Thị Ngọc Oanh đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.