ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN NGUYỄN THỊ ÚT

Nữ Anh hùng Út Tịch có tên khai sinh là Nguyễn Thị Út, tên thường dùng là Út Trầu, sinh ngày 19/4/1931, tại làng Ngãi Nhứt, tổng Thạnh Trị, huyện Cầu Kè, tỉnh Cần Thơ (nay là xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh).

Từ nhỏ, đi ở cho nhà Cai tổng Tống Tấn Vui (Hàm Giỏi), chứng kiến cảnh đối xử tàn độc của gia đình này với người ăn kẻ ở, chị Út đã sớm bộc lộ sự phản kháng mà điển hình là những năm 12, 13 tuổi đầu chị đã ném dao cau vào tay mụ Hàm Giỏi, ném ớt bột vào mặt vợ Hội đồng Thanh. Cũng từ những phản kháng mang tính tự phát như vậy, chị đã rút ra bài học đầu tiên cho người thân cô thế yếu: Mình đánh nó để nó khỏi đánh mình!

Cách mạng Tháng Tám thành công, rồi thực dân Pháp tái chiếm Cầu Kè, xâm lược nước ta lần nữa. Quê hương Tam Ngãi trở thành căn cứ địa vững chắc của đơn vị Công an xung phong huyện Cầu Kẻ, dưới sự chỉ huy của Nguyễn Hòa Luông (người sau này được tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang). Tuy còn nhỏ tuổi nhưng chị Nguyễn Thị Út đã tích cực tham gia vào những công việc vừa sức mình giúp Công an xung phong đánh giặc như nấu cơm nước, nắm tin tức, nhặt đạn rơi vãi... Không biết từ lúc nào, chị đã là chiến sĩ trinh sát của đơn vị như một lẽ đương nhiên. Chiến công đầu đời của chị Út là hóa trang thành người mua bán, công khai vào chợ Cầu Kè theo dõi tình hình và làm ám hiệu cho Công an xung phong nố súng, giải thoát đồng chí Đinh Công Thành - Phó ban Địch ngụy vận tỉnh Trà Vinh - bị địch bắt và chuẩn bị hành hình tại chân cầu Cầu Kè vào mùa thu năm 1949.

Năm 1950, chị Nguyễn Thị Út kết hôn cùng anh Lâm Văn Tịch, một chiên sĩ người Khmer của đơn vị Công an xung phong Cầu Kè. Ngày thành thân, chị nói với chồng một câu gan ruột: Vợ chồng đánh lộn chết bỏ cũng không thôi, mà theo giặc là thôi liền! Theo thói quen của người dân địa phương, khi người con gái có chông vân thường gọi tên ghép với tên chông nên chị Nguyễn Thị Út được bà con gọi là Út Tịch. Thời gian này, gia đình chị được Ủy ban Kháng chiến Hành chánh xã Tam Ngãi cấp ruộng đất và chị ở nhà làm ruộng, đảm đang trong ngoài để chồng yên tâm chiến đấu. Tuy vậy, khi đơn vị cần chị vẫn là người chiến sĩ trinh liên giỏi, người vận động quần chúng từ làng quê Tam Ngãi đến nội ô huyện ly ủng hộ lúa gạo, quần áo, tiền bạc... nuôi quân đánh giặc.

Đình chiến năm 1954, cùng Chi bộ địa phương anh Tịch vận động, tổ chức và lãnh đạo đồng bào Khmer Cây Sanh sát cánh cùng đồng bào người Việt Tam Ngãi đấu tranh chính trị, đòi địch nghiêm chỉnh thi hành Hiệp định, không được trả thù cán bộ kháng chiến cũ... Riêng bản thân chị luôn tham gia và đi đầu hàng chục cuộc cùng đồng bào kéo nhau ra tề xã Bà Mi đấu tranh. Địch bắt anh Tịch, chị cùng bà con kéo vào dinh quận Cầu Kè, đòi địch thả người vô tội. Gia đình Lâm Văn Tịch - Nguyễn Thị Út là một trong những hộ mà bọn tề xã xếp vào loại "cán binh Cộng sản nằm vùng" và không từ bỏ một thủ đoạn đàn áp, khủng bố nào.

Sau Đồng khởi 14/9/1960, xã Tam Ngãi cơ bản được giải phóng, trừ tề xã địch tại ấp Bà Mi. Anh Lâm Văn Tịch tham gia đơn vị du kích, chị Nguyễn Thị Út vẫn là một chiến sĩ trinh liên dày dạn kinh nghiệm. Không những vậy, trong những trận địch càn quét vào vùng giải phóng Tam Ngãi, chị Út Tịch luôn sát cánh cùng chông chiên đấu. Nghiễm nhiên, chị trở thành chiến sĩ du kích xã. Trong không khí phần khởi của ngày tái vũ trang chiến đầu sau sáu năm ròng chỉ toàn đầu tranh chính trị, chị Út Tịch tuyền bố: Còn cái lai quần cũng đánh!

Đầu năm 1961, băng phương thức binh vận, chị Út Tịch cùng du kích Tam Ngãi và du kích An Phú Tân lây đồn Tám Thế (An Phú Tân), thu hơn 20 súng đưa vê huyện xây dựng trung đội địa phương quân Câu Kè. Sau đó, chị trực tiêp chỉ huy trận phục kích trên đường Chông Nô, diệt 6 tên địch. Lúc có mang người con thứ năm được bảy tháng, chị vẫn tham gia trận đánh bót Đường Trâu. Sau khi sanh chưa tròn tháng, chị đã trực tiếp dẫn mũi cho bộ đội giải phóng Chong Nô II, phòng tuyên quan trọng phía đông quận lỵ Cầu Kè.