ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN NGUYỄN TỤ

Thiếu tướng, GS.TS, Anh hùng LLVTND Nguyễn Tụ, sinh năm 1928, quê quán xã Trưng Vương (thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ). Nhập ngũ tháng 1/1947, tham gia công tác tổ chức đảm bảo Quân y từ những ngày đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp cho đến suốt cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Ông nguyên là Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Học viện Quân y, chuyên viên đầu ngành về Tổ chức - chỉ huy Quân y, thuộc Hội đồng Y học quân sự Bộ Quốc phòng.

Thiếu tướng, GS.TS, anh hùng Quân y Nguyễn Tụ. Ảnh tư liệu BTQĐ3.

Trong hơn 10 năm công tác ở chiến trường Tây Nguyên, nhất là những năm 1969 - 1971, địch tập trung đánh phá, hòng cắt đứt các con đường tiếp tế từ hậu phương, lương thực thực phẩm thiếu, bộ đội thương vong và sốt rét, suy dinh dưỡng rất nhiều. Trước tình hình đó, Bác sĩ Nguyễn Tụ đã đề xuất giải pháp có tính đột phá: “Tăng cường cán bộ, xây dựng cơ số cấp cứu sốt rét ác tính, điều trị tại chỗ” và đã thành công, được đánh giá cao đồng thời hạ thấp được tỷ lệ tử vong xuống còn một nửa (10%) so với trước. Cùng tập thể xưởng dược tại B3 nghiên cứu thành công chế “cao đạm” từ giun đất (địa long) giúp thương binh, bệnh binh hồi phục nhanh sức khỏe. Thuốc này đặt tên là Bê-ba-min (B3 min). Khi gửi ra Bắc kiểm nghiệm xác định có nhiều thành phần các axit amin hiếm và các vitamin ngang với viên đạm mà các nước bạn đang hỗ trợ cho ta thời kỳ đó. Một sáng kiến nữa là chế “cao voi”. Ở rừng Tây Nguyên khi phát hiện xác voi chết vì bom đạn, xưởng dược đề nghị bộ đội đánh dấu vị trí lại, khi thịt voi phân hủy hết, cử người tới vị trí đó, thu nhặt xương voi, xử lý và nấu thành cao.Cũng trong gian khó, người chiến sĩ quân y B3 đã có rất nhiều sáng kiến độc đáo trong tự lực tạo nguồn, khai thác kinh nghiệm của đồng bào Tây Nguyên để chăm sóc sức khỏe và điều trị bệnh cho anh em thương binh, bệnh binh. Từ việc tự nấu thủy tinh để làm ống tiêm đến dùng cây Lân Tơ Uyn (một loại cây leo rừng) thay thuốc kháng sinh, rồi tự túc nấu rượu để cất cồn sát trùng không phải chuyển từ hậu phương vào, hay dùng búp lá chuối rừng non đắp lên các vết bỏng bom napal giúp bộ đội đỡ đau trong thay băng điều trị…Năm 1975, trong chiến dịch giải phóng Tây Nguyên, với trách nhiệm là Chủ nhiệm quân y chiến dịch, dưới sự chỉ đạo trực tiếp là Phòng Hậu cần B3, Bác sĩ Nguyễn Tụ đã xây dựng kế hoạch bảo đảm quân y, sử dụng lực lượng không những cho những trận then chốt vào Buôn Ma Thuột mà còn đảm bảo cho tình huống truy kích địch giải phóng các tỉnh Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa... Thương bệnh binh được cứu chữa kịp thời, đã chỉ đạo thực hiện phương thức quân y đơn vị cứu chữa trong hành tiến, bám sát đội hình; các bệnh viện phía sau tổ chức các đội phẫu thuật cơ động chi viện, thay thế cho quân y phía trước, nên thương bệnh binh được cứu chữa bởi những cán bộ, nhân viên có kinh nghiệm. Thực hiện “đưa kỹ thuật ra phía trước” hiệu quả và chất lượng cứu chữa tăng lên rõ rệt, nhiều thương bệnh binh hồi phục được bổ sung kịp thời cho chiến đấu.Trong những năm tháng ác liệt ấy, Bác sĩ Nguyễn Tụ và các đồng nghiệp khác vẫn tổ chức nghiên cứu khoa học, đã cho ra đời 21 cuốn “Nội san Quân y Tây Nguyên” (3 tháng ra một số dày 100 trang, một số xuất bản được 50 cuốn) và các tài liệu phổ biến kinh nghiệm xử trí vết thương, phổ biến quy định về cấp cứu nội khoa ở chiến trường. Với trách nhiệm là Trưởng Ban biên tập tờ nội san Bác sĩ luôn nhận thấy cái khó khăn nhất ở chiến trường là giấy, mực in, bằng mọi cách đã khắc phục tìm được giấy, mực in, có một tổ biên soạn để ra được 21 cuốn nội san với những thông tin, kinh nghiệm thực tiễn, quý báu phục vụ cho cứu chữa thương bệnh binh, chăm sóc sức khỏe cho bộ đội ở chiến trường.Với hàng trăm cán bộ quân y vào chiến trường, chủ yếu là những y sĩ, bác sĩ có trình độ của Viện Quân y 103, Viện Quân y 108 nên ngay từ cuối năm 1970, với vai trò là Chủ nhiệm quân y, Bác sĩ Nguyễn Tụ đã đề nghị với Tư lệnh Mặt trận Hoàng Minh Thảo cho thành lập Hội đồng Y học quân sự Tây Nguyên. Với sự ra đời của Hội đồng Y học quân sự và cuốn Nội san Quân y Tây Nguyên được xuất bản đều đặn mỗi quý, các đồng nghiệp đã có cơ hội giới thiệu những công trình nghiên cứu khoa học tại chiến trường được ứng dụng và trao đổi các thông tin hữu ích phục vụ chuyên môn.Sau chiến dịch Tây Nguyên, khối chủ lực được Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Quân đoàn 3 để tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh, với cương vị là Chủ nhiệm Quân y Quân đoàn tổ chức bảo đảm cho Quân đoàn tác chiến trên hướng Tây Bắc Sài Gòn – Gia Định, hướng chủ yếu nhất của chiến dịch. Trên cơ sở lực lượng sẵn có và thuốc, bông băng, trang bị phương tiện, chiến lợi phẩm thu được tại Tây Nguyên nên đảm bảo quân y cho chiến dịch được tốt hơn nhiều, đặc biệt các chiến sĩ đặc công, các phân đội thọc sâu được trang bị đầy đủ cơ số cấp cứu, thương bệnh binh được cung cấp đầy đủ thuốc, bông băng, dịch truyền, kháng sinh, không phải thu hồi bông băng để xử lý dùng lại; trong quá trình chiến đấu, cấp cứu, điều trị kịp thời thương bệnh binh, dự phòng bệnh tật khi vào đô thị, đảm bảo quân số và nâng cao sức chiến đấu cho bộ đội góp phần làm nên chiến thắng vẻ vang của cả dân tộc, giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu và trong xây dựng ngành quân y, Bác sĩ Nguyễn Tụ đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, 1 Huân chương Quân công hạng Nhì, 3 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Ba, 3 Huân chương Chiến sĩ Giải phóng hạng Nhất, Nhì, Ba; danh hiệu Chiến sĩ thi đua ngành Hậu cần Chiến trường năm 1972, Dũng sĩ Quyết thắng cấp Ba năm 1975 và nhiều phần thưởng khác. Ngày 30/8/2018, Chủ tịch Nước đã ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Thiếu tướng, Bác sĩ Nguyễn Tụ./

Nguồn: Cảnh Minh – Giám đốc Bảo tàng Quân đoàn 3