ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN NGUYỄN VĂN BÁ

Đồng chí Nguyễn Văn Bá (tên thường gọi Sáu Bá) sinh năm 1937. Đồng chí xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Trung Ngãi, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long, lúc nhỏ phải đi chăn trâu, giữ vịt mướn nhưng sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng từ năm 1959 tham gia vào du kích xã Trung Ngãi, đến tháng 12/1961 với vai trò Xã đội phó đồng chí đã tham gia đánh nhiều trận đánh như đồn “Tư Cờ” trên địa bàn xã tiêu diệt một tiểu đội địch.

Phối hợp Tiểu đoàn 306 Trung đoàn 3, Quân khu 9 tập kích tiêu diệt tiểu đoàn 1, trung đoàn 14, sư đoàn 9 trên 300 tên địch.

Phối hợp Đại đội 509 Trà Vinh trong thời gian chỉ 7 ngày tiêu diệt đại đội bình định “biệt chính” tiêu diệt gần 100 tên địch trên địa bàn xã Trung Ngãi.

Đến tháng 10/1963, đồng chí giữ chức vụ Thường vụ Huyện ủy, Huyện đội trưởng huyện Vũng Liêm, đồng chí hết sức quan tâm đến việc huấn luyện quân sự, tổ chức cho nhiều cán bộ đi tập huấn chiến kỹ thuật như chiến thuật đặc công và sử dụng vũ khí thô sơ do địa phương tự tạo, Liêm, góp phần lớn trong giải phóng tỉnh nhà như trận đánh tiêu diệt tham gia rất nhiều trận đánh ác liệt với địch trên địa bàn huyện Vũng 01 đại đội ác ôn do tên Quận trưởng Trương Tài Ba và 02 tên cố vấn Mỹ.

Trận đánh chống càn do tên Đại úy Trần Văn Sáu (Ba Sáu) chỉ huy đại đội bảo an huyện Vũng Liêm ác ôn khét tiếng tại vườn dừa “3 Tỷ” xã Trung Thành, trong 1 ngày đêm đã tiêu diệt tên chỉ huy khét tiếng “Ba Sáu” và 30 tên địch, trong chỉ đạo trận đánh này đồng chí Sáu Bá ra lệnh cho đồng đội quyết tâm: “Quyết tiêu diệt nó, tên Ba Sáu này ác ôn lắm”. Sau chiến thắng trận đánh này đồng đội phong cho đồng chí biệt danh là “Sáu Quết”.

Đến 4/1968, Quân khu 9 rút lên bổ sung tiểu đoàn phó tiểu đoàn 306 tiểu đoàn chủ lực của khu, trực tiếp chiến đấu tại địa bàn tỉnh Vĩnh Long, đồng chí cùng Ban chỉ huy tiểu đoàn chỉ đạo nhiều trận đánh quan trọng vào trung tâm nội ô thị xã, tiêu biểu như: trận đánh lúc 02 giờ 30 phút rạng sáng ngày 30/01/1968 (rạng sáng ngày mùng 01 Tết Mậu Thân) chia thành 03 mũi đánh vào nội ô thị xã; Một mũi qua cầu Kinh Cụt vào khu vực miếu Bảy Bà đánh chiếm khu vực nhà thương, Ty Công an; một mũi tiến công cầu Công Xi Heo bị đại đội biệt chính ngăn chặn quyết liệt, nhưng với sự gan dạ kiềm chế và tổ chức đánh vòng vào thị xã tại cầu Kinh Cụt và cầu Công Xi Heo; một mũi của đại đội Tam Bình vượt cầu Khưu Văn Ba vào đất Thánh Tây, đánh thẳng vào khu vực tòa nhà hành chính.

Trận đánh đêm 01/02/1968 đồng chí cùng tiểu đoàn 306 đánh chiếm trụ sở tỉnh đoàn bảo an, ty chiêu hồi. Đến ngày 02/02/1968 (mùng 04 tết) lúc 12 giờ trưa địch tiếp tục ồ ạt từ hướng Nam và hướng Tây kéo vào nội ô thị xã để phản kích. Tiểu đoàn 306 bám chắc công sự đánh địch quyết liệt, địch phải tháo lui bỏ lại hàng trăm xác đồng bọn nằm ngổn ngang trên đường phố, đến ngày 03 tháng 02 năm 1968 địch mở cuộc phản kích toàn diện, tập trung nhất là tòa nhà hành chính, khu truyền tin Hoa Lư, đồng chí lãnh đạo tiểu đoàn đánh trả quyết liệt, địch chết và bị thương hàng chục tên.

Ngày 04/02/1968, địch tổ chức phản kích, nhưng rất dè dặt chủ yếu dùng hỏa lực trên máy bay bắn phá, đến 15 giờ địch dùng trực thăng đổ lữ B sư đoàn 9 Mỹ từ Mỹ Tho qua chiếm lĩnh đoạn lộ Cầu Vòng từ ngã Ông Me đến khu phố mới và hình thành nhiều mũi tiến công vào thị xã. Đồng chí cùng tiểu đoàn 306 chuyển đội hình quay ra đánh quân Mỹ, cuộc chiến trở nên ác liệt, ta và địch giằng co đến tối, khi địch trụ lại ở khu cầu Cá Trê, 21 giờ đêm tiểu đoàn dùng hỏa lực cối 82, ĐKZ 75 tập kích diệt nhiều tên địch.

Đêm 06 rạng ngày 07/4/1972, với vai trò Trung đoàn phó Trung đoàn 3 đồng chí cùng Ban chỉ huy Trung đoàn chỉ đạo tiến công diệt yếu khu Thầy Phó (xã Hựu Thành - Trà Ôn) gồm một Ban chỉ huy bảo an tiểu khu, một tiểu đoàn bảo an, một đại đội thám báo và một trung đội pháo (02 khẩu 105 ly). Ngày 07 tháng 4 năm 1972, đánh tiêu diệt một đại đội địch trên lộ Hàng Me (xã Hiếu Thành, huyện Vũng Liêm). Địch tập trung bốn tiểu đoàn bảo an và một tiểu đoàn chủ lực phản kích tái chiếm yếu khu Thầy Phó, đồng chí cùng Ban Chỉ huy lãnh đạo Trung đoàn và địa phương quân, du kích liên tục chặn đánh địch. Thừa thắng ta bức đồn, giải phóng hoàn toàn ấp Hiếu Kinh A, xã Hiếu Thành.

Ngày 05/12/1974, khi nhận được mệnh lệnh của cấp trên, đồng chí Sáu Bá trực tiếp chỉ huy Tiểu đoàn 312, Trung đoàn 3 cơ động chiếm lĩnh địa bàn, khi đến ngã ba Thông Quan (xã Lộc Hòa, huyện Long Hồ) gặp Tiểu đoàn 468 của địch đang tạm dừng trú quân, đồng chí chỉ huy Tiểu đoàn 312 nhanh chóng triển khai đội hình tập kích địch, bị tập kích bất ngờ địch lợi dụng bờ mương, liếp cây chống trả quyết liệt, sau hơn 30 phút chiến đấu đồng chí Sáu Bá ra lệnh cho toàn tiểu đoàn xung phong đánh sáp lá cà với địch, cuối cùng đánh địch bật ra khỏi chân vườn và chúng tháo chạy. Kết quả ta tiêu diệt trên 70 tên, số sống sót còn lại tháo chạy ra Quốc lộ 4 (nay là Quốc lộ 1A), thu 01 colt 45, 42 súng AR15, 02 khẩu M79, 06 khẩu Cối 60 và 02 khẩu Cối 80 cùng trên 500 viên đạn các loại, riêng bản thân đồng chí tiêu diệt 08 tên (có 01 tên Đại úy - Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 468), thu 01 M79, 01 colt 45 và 02 AR15. Sau khi tập kích Tiểu đoàn 468, đồng chí ra lệnh cho Tiểu đoàn 312 tiếp tục hành quân bao vây tiêu diệt đồn cầu chữ Y, Lộc Hòa, bức chạy đồn Cả Nguyên, Bầu Kiển, Bà Lang thuộc tuyến phòng thủ thứ 2 của thị xã Vĩnh Long mở rộng hành lang cho các lực lượng cơ động áp sát thị xã.

Với trách nhiệm Trung đoàn phó - Trung đoàn 3, Quân khu 9, vào lúc 16 giờ, ngày 30/4/1975, đồng chí Nguyễn Đệ (Ba Trung) Tư lệnh quân khu 9 chỉ đạo tiền phương chiến trường Vĩnh Trà, đóng tại “Ngã ba kênh Thông Quan” xã Lộc Hòa, huyện Long Hồ, trực tiếp phong cho đồng chí Sáu Bá từ Đại úy lên Thiếu tá và giao nhiệm vụ cho đồng chí tỉnh Vĩnh Long (tên này rất ác ôn và chống cộng triệt để), đi cùng với ra địa điểm đã ấn định gặp tên Đại tá Lê Trung Thành là Tỉnh trưởng các đồng chí Lê Văn Bê, Bùi Minh Nhựt (phụ trách thông tin mang máy PRC 25), đồng chí Đinh Xuân Lai chiến sĩ bảo vệ làm nhiệm vụ liên lạc. Liên lạc lần đầu vào lúc 23 giờ đêm ngày 30/4/1975, nhưng không bắt liên lạc được với tên Đại tá Lê Trung Thành, đồng chí tiếp tục liên lạc nhiều lần, cuối cùng đến 0 giờ 30 phút mới bắt liên lạc được với tên Đại tá Thành và đồng chí yêu cầu Đại tá Lê Trung Thành phải bàn giao ngay trong đêm 30/4 rạng sáng ngày 01/5/1975, khi bắt liên lạc được với tên Đại tá Thành đồng chí nói “Đến thời kỳ hai bên không còn bắn nhau nữa, ông phải bàn giao, kêu gọi đàn em ông phải đầu hàng, bàn giao cho cách mạng địa bàn tỉnh Vĩnh Long, nếu ông để xảy ra hậu quả ông hoàn toàn chịu trách nhiệm” nhưng tên Đại tá Thành nhất quyết co cụm cố thủ, ngoan cố không chịu bàn giao, tên Đại tá Thành hết sức ngoan cố nói “Còn một viên đạn sét vẫn chơi tới cùng với chúng bay”. Tên Đại tá Thành còn lên máy hăm dọa nếu đêm nay “tụi mày lên sớm thì các sĩ quan tao sẽ bắn chết hết hai bên”, dù biết rằng có thể hy sinh, nhưng đồng chí mưu trí, tìm mọi cách duy trì thuyết phục tên Đại tá Thành hẹn thời gian và địa điểm đàm phán để ta đưa lực lượng vào chiếm lĩnh Tiểu khu Vĩnh Long và các mục tiêu khác của sư đoàn 9 ngụy ở Vĩnh Long một cách trọn vẹn.

Sau nhiều giờ duy trì thuyết phục đến khoảng 04 giờ sáng ngày 01/5/1975 tại cầu Vồng Đại tá Thành cúi đầu chịu quy hàng, gọi lính truyền tin mang máy PRC25 đến cho hắn nói chuyện với cấp dưới “Tôi ra lệnh cho các đơn vị trong tỉnh bỏ súng đầu hàng bàn giao cho chính quyền cách mạng”. Sau khi tên Đại tá Thành ra lệnh cho cấp dưới buông súng đầu hàng thì đồng chí Sáu Bá yêu cầu Đại tá Thành trở về dinh tỉnh trưởng và tập trung hết sĩ quan trong dinh tỉnh trưởng để đồng chí gặp gỡ và nói chuyện, trao đổi một số ý để ổn định tinh thần anh em binh sĩ yên tâm trước khi tiến hành bàn giao, Đại tá Thành gật đầu đồng ý và mỗi bên lên 1 chiếc xe Jeep cùng đi về dinh tỉnh trưởng, khi đến trước cổng dinh tỉnh trưởng tên Đại tá Thành yêu cầu chỉ một mình đồng chí Sáu Bá vào bên trong và không mang theo vũ khí. Tuy biết rằng thời khắc lịch sử của quê hương đất nước đã đến gần, có thể khi vào bên trong bọn chúng sẽ trở mặt bắt, thủ tiêu đồng chí, nhưng với lòng dũng cảm và quyết tâm không đế quê hương phải thêm đổ máu.

Sau một lúc suy nghĩ thì đồng chí Sáu Bá đồng ý vào bên trong một mình và không mang theo vũ khí. Khi vào đến phòng họp của chúng đồng chí thấy chưa có 01 sĩ quan nào có mặt ở đó, đồng chí liền nói “Ông Đại tá tỉnh trưởng! Tại sao ông nói mà không giữ lời”, tên Đại tá Thành trả lời “Tôi đã ra lệnh cho cấp dưới rồi, nhưng thời điểm này chúng không chịu chấp hành mệnh lệnh của tôi”, đồng chí Sáu Bá tiếp tục thuyết phục tên Đại tá Thành và nói “Đến thời điểm này mà ông và thuộc hạ của ông vẫn còn ngoan cố, nếu trong vòng 01 tiếng đồng hồ nữa mà tình hình cứ như thế này thì lực lượng cách mạng sẽ nổ súng tiến công tiêu diệt toàn bộ các ông, khi đó thì hậu quả xảy ra như thế nào chắc ông đã rõ”. Đến lúc này tên Đại tá Thành bảo cận vệ của hắn đi gọi hết sĩ quan trong dinh tập hợp về phòng họp để cho đồng chí Sáu Bá gặp và nói chuyện. Sau khi tất cả sĩ quan trong dinh tỉnh trưởng có mặt đầy đủ, đồng chí Sáu Bá đã nói về chính sách khoan hồng của cách mạng dành cho những con người lầm đường lạc lối sau khi quê hương được giải phóng và giải đáp những thắc mắc của các sĩ quan. Nói xong đồng chí hỏi anh em có ý kiến gì thêm không? Tên Đại tá Thành nói không có ý kiến gì đâu Thiếu tá Bá.

Khi nói chuyện với số sĩ quan trong dinh tỉnh trưởng xong, đồng chí yêu cầu Đại tá Thành cùng đi xuống kiểm tra trung đoàn 15, sư 9 đóng ở huyện Long Hồ và huyện Vũng Liêm, sau đó quay về dinh tỉnh trưởng kiểm tra còn gì khó khăn trong bàn giao không? Để báo cáo lại cho đồng chí biết, Đại tá Thành nói dạ xong rồi Thiếu tá Bá.

Giải phóng trọn vẹn tỉnh Vĩnh Long bằng mưu trí, gan dạ, thời cơ lịch sử vào thời điểm cuối cùng, đồng chí Nguyễn Văn Bá đã nêu cao chủ nghĩa anh hùng cách mạng, dám xả thân cùng đồng đội, không sợ hy sinh, dám đối mặt với kẻ thù để đàm phán nhiều giờ liền tiếp quản tỉnh lỵ Vĩnh Long, không đổ xương máu hai bên.

Quá trình tham gia cách mạng của đồng chí Nguyễn Văn Bá suốt thời gian từ 1959 đến 1996, đồng chí có rất nhiều công lao đóng góp trong sự nghiệp giải phóng dân tộc cũng như xây dựng đất nước. Đặc biệt là trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước đồng chí rất dũng cảm và gan dạ, mưu trí trong chiến đấu được tổ chức Quân đội tin tưởng giao nhiều trọng trách quan trọng và đã hoàn thành, được đồng đội tin yêu, mến phục, với những công lao đóng góp đồng chí được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều Huân chương cao quý:

- 01 Huân chương Độc lập hạng Nhì.

- 01 Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất.

- 01 Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhất.

- 03 Huân chương Chiến sĩ hạng Nhất, Nhì, Ba.

- 03 Huân chương niên hạng Nhất, Nhì, Ba.

- 01 Huân chương Lao động hạng Ba.

Với những thành tích trên, ngày 25/4/2015, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký Quyết định số 770/QĐ-CTN phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho đồng chí Nguyễn Văn Bá.