ANH HỦNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN NGUYỄN VĂN CỐNG (1932 - 1963)
Ngày 20/12/1994, đồng chí Nguyễn Văn Cống được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Nguyễn Văn Cống, tên thường dùng là Út Ruộng, sinh năm 1932 tại ấp Nhì, xã Mỹ Long quận Cầu Ngang, tỉnh Trà Vinh.
Năm 1950, khi vừa tròn 18 tuổi, Nguyễn Văn Cống chính thức tham gia cách mạng, tiếp tục làm công tác giao liên, theo dõi địch cung cấp tin tức. Bọn thám báo nghi ngờ, bám sát theo dõi. Tháng 7/1953, chúng bắt đồng chí đưa về Cầu Ngang rồi giải về Trà Vinh để khai thác nhưng thất bại và phải thả đồng chí ra.
Ngày 15/4/1959, Tỉnh ủy thành lập Trung đội Võ trang Tuyên truyền của tỉnh ở Láng Cháo - Trường Long Hòa, Trung đội gồm hai tiểu đội bộ binh, có tổ trinh sát, tổ cứu thương, Nguyễn Văn Cống là thành viên của tiểu đội I. Vừa ra đời, trung đội đã đẩy mạnh phong trào diệt ác ôn, phá kìm kẹp, hỗ trợ phong trào đấu tranh chính trị của quần chúng. Nhiều tên ác ôn đã bị trung đội trừng trị, tạo được lòng tin và phấn khởi trong nhân dân. Sau đó Nguyễn Văn Cống được cấp trên rút lên thành lập Đội Võ trang Tuyên truyền tỉnh.
Tháng 6/1959, Nguyễn Văn Cống cùng ba đồng chí của mình được cấp trên chọn để xây dựng lực lượng đặc công đầu tiên của Trà Vinh, do đồng chí làm tổ trưởng. Đầu năm 1960, Nguyễn Văn Cống vinh dự được kếp nạp vào Đảng và được cử về Quân khu 9 học. Đi học trở về, đồng chí Nguyễn Văn Cống trực tiếp huấn luyện và thành lập đơn vị đặc công đầu tiên vào năm 1960 gồm 7 người do đồng chí làm tổ trưởng. Tiểu đội phát triền theo chủ trương của phong trào đồng khởi: diệt ác, phá kìm, phá ấp chiến lược, giải phóng nông thôn. Để hoàn thành nhiệm vụ đó, đồng chí Nguyễn Văn Cống đã trực tiếp chiến đấu, chi huy chiến đấu, bố sung quân sô, xây dựng và rèn luyện lực lượng đơn vị. Ngay năm 1960, khi mới thành lập tiêu đội do anh chỉ huy đã lập cống đầu tiên, tiêu diệt công sở Long Vĩnh bằng lựu đạn diệt 20 tên.
Đầu năm 1961, tỉnh mở trường Quân chính đào tạo cán bộ tiểu đội trướng. Lớp học đâu tiên có 80 học viên, trong khóa có chương trình huân luyện đặc công do Nguyễn Văn Công đảm trách. Các học viên này sau đó chuyển thành Đại đội 513 đặc công do Nguyễn Văn Cống làm đại đội trưởng. Năm 1962, đơn vị đã có 140 quân, đại đội liên tiếp giành những thắng lợi giòn giã, tiêu biểu như trận đột phá đồn tề xã Ngũ Lạc, Long Toàn năm 1962, đặc biệt là trận diệt đồn Cái Già - Hiệp Mỹ đầu năm 1963 trong vòng 15 phút trong đó có tên ác ôn nhiều nợ máu với nhân dân.
Trong các trận đánh, Nguyễn Văn Cống vừa trực tiếp chỉ huy chung vừa là một mũi trưởng chủ yếu. Đại đội vừa chiến đấu độc lập vừa phối hợp cùng đơn vị 501, 517 đánh và giải phóng một số xã của hai huyện Cầu Ngang và Trà Cú, góp phần đánh tan "Quốc sách ấp chiến lược" của địch. Đặc biệt, trong trận càn từ xã Trường Long Hoà đến quận Long Toàn qua kênh đào ấp Cái Đôi (Long Vĩnh), địch đã bắn gãy chân nữ đồng chí Út Tiếp, Bí thư Chi đoàn xã Long Toàn và bắt đem về giam tại quận để khảo tra. Được chỉ thị Đại đội Đặc công phải đưa chị ra bằng mọi giá. Chi ủy chi bộ Đại đội Đặc công họp khẩn cấp và quyết định chọn một tổ xung phong gom 6 đồng chí do đồng chí Nguyễn Văn Cống chỉ huy. Mặc dù vết thương của trận đột kích trước chưa lành hăn nhưng anh nói: "Đây là chấp hành mệnh lệnh". Cả tổ thề quyết tử chứ không để địch tra khảo đồng chí mình trong lúc bị thương. Với những kỹ năng thuần thục, đồng chí Nguyễn Văn Cống cùng đồng chí Nguyễn Văn Hưng nhanh chóng vượt qua các vòng rào tiếp cận phòng giam đồng chí Út Tiếp, bẻ khóa đưa chị ra an toàn.
Sau khi ta diệt đồn Long Khánh lần thứ nhất, địch xây dựng lại ngay một cụm cứ điểm hành quân cấp đại đội để gom dân lập ấp chiến lược. Tỉnh ủy chỉ đạo đánh diệt lần thứ hai. Tỉnh đội lệnh cho Đại đội Đặc công 513 đánh chủ công cùng Đại đội Bộ binh 501 phát triển đánh vào bên trong. Nguyễn Văn Cống cùng đại đội phó Nguyễn Văn Hưng trực tiếp diệt hai lô cốt làm lệnh cho trận đánh. Nguyễn Văn Cống dùng hai quả thủ pháo dù bò vào đánh sập lô cốt đâu tiên để bộ binh xung phong. Địch đề kháng quyết liệt, trận địa diễn biến gay gắt. một số đồng chí thương vong. Đông chí Nguyễn Văn Cồng đề nghị ban chỉ huy cho anh xung phong diệt hỏa điểm. Khi không còn cách nào khác, ban chỉ huy chấp thuận, anh tổ chức một tổ dùng hỏa lực kềm địch rồi một mình ôm bộc phá đột nhập trèo lên lô cốt đánh tan cụm đề kháng. Nguyễn Văn Cống bị thương nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu đến khi tiêu diệt hoàn toàn quân địch thì anh cũng anh dũng ngã xuống, đó là đêm 30/5/1963.
Trong quá trình chiến đấu và chỉ huy chiến đấu, đồng chí Nguyễn Văn Cống đã bị thương bảy lần có một lần đứt nhiều đoạn ruột. Dù vậy, trận địa còn thương binh, liệt sĩ là anh chưa về.
Đồng chí Nguyễn Vãn Cống người anh cả của Đại đội Đặc công 513 đã cống hiến hết sức lực trí tuệ toàn tâm, toàn ý xây dựng, rèn luyện và cùng chiến đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao là tấm gương sáng được đồng bào, đồng chí quý trọng, được Đảng, Nhà nước tặng thưởng:
- Danh hiệu: "Chiến sỹ thi đua Ấp Bắc giết giặc lập công".
- Huân chương chiến công giải phóng hạng Nhì.
- Huân chương kháng chiến chống Mỹ hạng Ba.
- Ngày 20/12/1994, đồng chí Nguyễn Văn Cống được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân./.
