Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân - Nguyễn Văn Tàu (Tư Cang) - Chui sâu trong lòng địch

Một ngày tháng 4-2025, chúng tôi tìm gặp ông Tư Cang tại nhà riêng. Căn nhà của ông đang ở cũng giản dị như chính cuộc đời ông, nép mình bên dòng kênh dẫn qua bán đảo Thanh Đa, quận Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh. Người vợ hiền của ông đã mất cách đây ít năm. Ở tuổi 97, ông sống một mình, được cô con gái ở gần thường xuyên hỗ trợ, chăm sóc. Tuổi cao, sức yếu nhưng ông vẫn có trí nhớ minh mẫn, rành mạch khi nhắc đến những sự kiện, dấu mốc lịch sử, những lần "vô-ra" nội thành Sài Gòn của 50-60 năm trước.

Năm 1961, khi còn là Chính trị viên Đại đội thuộc Sư đoàn 338 đóng ở Xuân Mai, ông được điều động vào miền Nam hoạt động tình báo. Ông được đơn vị cho xe chở đến cách vĩ tuyến 17 khoảng 3-4km. Từ đó ông tiếp tục cùng đồng đội ròng rã hơn 100 ngày di chuyển đường bộ, vượt Trường Sơn vào Nam, đến Chiến khu Đ (Đồng Nai), lên Trung ương Cục miền Nam, rồi về Củ Chi. Từ Củ Chi, Hóc Môn, với cương vị Cụm trưởng Cụm tình báo H63, ông chỉ huy mạng lưới tình báo, giao thông, trong đó có Phạm Xuân Ẩn, Mỹ Nhung... tổ chức thu thập, chuyển thông tin tình báo chiến lược từ các cơ sở trong nội thành Sài Gòn ra cứ.

Năm 1965, Mỹ leo thang chiến tranh, đưa hàng trăm nghìn quân tham chiến cùng số lượng trang bị, khí tài hiện đại, công tác thu thập thông tin tình báo phục vụ cách mạng đặt ra những yêu cầu rất cao trong thời điểm này, đặc biệt là thông tin tình báo chiến lược. Biết tiếng Pháp, tiếng Anh và có nhiều kinh nghiệm, nên ông được cấp trên điều động trực tiếp vào nội thành Sài Gòn hoạt động, chỉ đạo mạng lưới tình báo H63. Từ đó, Tư Cang thường xuyên “vô-ra” Sài Gòn với nhiều vỏ bọc để dễ bề hoạt động, qua mắt địch, nào là chủ đồn điền cao su, thông dịch, người thân của những nhân vật có quyền thế, giàu sang...

Ông kể: "Mỗi lần gặp Phạm Xuân Ẩn, lúc đó là phóng viên Tạp chí Time của Mỹ, tôi thường đi ô tô, ăn mặc bảnh bao, đóng vai chủ sở cao su giàu có ở Dầu Tiếng xuống chơi. Biết Ẩn thích chơi chim nên tôi thường mang con khiếu xuống tặng, trò chuyện rôm rả khiến những kẻ gần với Ẩn không nghi ngờ gì. Những chuyến thăm như thế là dịp tôi và Ẩn bí mật trao đổi những thông tin tình báo chiến lược".

Để hoạt động bảo đảm an toàn trong nhiều năm ở nội thành Sài Gòn, Tư Cang đã phải ở nhiều nơi, với nhiều vỏ bọc, dựa vào các cơ sở là người dân trong nội thành. Ông thường nói với đồng đội, vào hoạt động ở nội thành thì cứ “coi như chết rồi”, vì cạm bẫy và hiểm nguy đều có thể ập đến bất cứ lúc nào. Nơi ông Tư Cang ở lại lâu nhất là nhà của ông Nguyễn Đăng Phong, ba của nữ biệt động Mỹ Nhung (bí danh Tám Thảo) hoạt động cùng mạng lưới Cụm tình báo H63.

Ông Đăng Phong là chủ tiệm kinh doanh vải nổi tiếng giàu có tại Sài Gòn. Mỹ Nhung là cô gái xinh đẹp, giỏi giang, có học vấn, làm phiên dịch của cơ quan tham mưu thuộc Bộ tư lệnh Hải quân ngụy. Ông Tư Cang lưu lại nhà ông Phong và tạo vỏ bọc khi là người yêu, là chồng, là anh trai của Mỹ Nhung, nên các cuộc gặp mặt, tiếp cận các đối tượng Mỹ đều không gây nghi ngờ gì và cũng dễ bề tiếp nhận những thông tin tình báo chiến lược do Mỹ Nhung thu thập được từ các sĩ quan Mỹ háo sắc.