Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Nguyễn Văn Trỗi (1940 – 1964)
Chiến sĩ biệt động Sài Gòn, nổi tiếng với sự kiện ám sát không thành Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara năm 1964.
Xuất thân: Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 01 tháng 02 năm 1940 tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Ông xuất thân trong một gia đình nông dân có truyền thống tham gia các hoạt động cách mạng. Sau khi Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết năm 1954, ông vào Sài Gòn sinh sống và làm thợ điện tại Nhà máy điện Chợ Quán.
Quá trình hoạt động: Năm 1963, Nguyễn Văn Trỗi gia nhập tổ chức Biệt động Sài Gòn, thuộc Quân khu Sài Gòn - Gia Định. Tháng 5 năm 1964, ông nhận nhiệm vụ gài mìn tại cầu Công Lý (Sài Gòn) nhằm ám sát phái đoàn quân sự cao cấp do Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara dẫn đầu. Kế hoạch bị lộ, ông bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa bắt giữ vào ngày 09 tháng 5 năm 1964.
Thành tựu: Trong thời gian giam giữ, ông không khai báo các thông tin về tổ chức. Ngày 15 tháng 10 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi bị thi hành án tử hình tại pháp trường khám Chí Hòa. Thái độ kiên cường của ông trước giờ hành quyết đã gây sự chú ý lớn cho truyền thông trong và ngoài nước thời bấy giờ.
Ảnh hưởng và di sản: Sau khi qua đời, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và Huân chương Chiến công hạng Nhất. Tên của ông được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học và công trình công cộng tại Việt Nam, đồng thời trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm nghệ thuật.
