Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Trỗi
Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 tại xã Điện Thắng (nay thuộc thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam). Gia đình anh nghèo, đông anh em nên từ nhỏ anh đã phải lao động để phụ giúp cha mẹ. Sau này, anh vào Sài Gòn làm thợ điện. Trong thời gian làm việc, anh chứng kiến cuộc sống khó khăn của người dân và sự tàn khốc của chiến tranh, từ đó tham gia lực lượng biệt động hoạt động bí mật.
Năm 1964, khi biết tin Robert McNamara sẽ đến Sài Gòn và đi qua cầu Công Lý Bridge (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi), tổ chức giao cho Nguyễn Văn Trỗi nhiệm vụ đặt mìn dưới cầu để tấn công đoàn xe quân sự. Anh cùng đồng đội bí mật chuẩn bị nhiều ngày liền.
Tuy nhiên, khi đang gài mìn vào đêm 9 tháng 5 năm 1964, anh bị phát hiện và bắt giữ. Sau khi bị bắt, Nguyễn Văn Trỗi bị giam giữ và trải qua nhiều cuộc thẩm vấn. Dù chịu nhiều sức ép, anh không khai báo về tổ chức hay đồng đội, luôn giữ vững tinh thần và nhận toàn bộ trách nhiệm về mình.
Trong thời gian bị giam, có lúc có thông tin cho rằng anh có thể được trao đổi tù binh. Tuy nhiên, việc trao đổi không diễn ra và bản án tử hình vẫn được thi hành.
Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại sân bắn gần cầu Công Lý ở Sài Gòn, Nguyễn Văn Trỗi được đưa ra xử bắn. Trước giờ hành quyết, người ta định bịt mắt anh, nhưng anh kiên quyết từ chối. Anh muốn nhìn thẳng vào những người sẽ thi hành án.
Trước đông đảo người chứng kiến, Nguyễn Văn Trỗi bình tĩnh hô vang:
"Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!"
Những lời hô ấy thể hiện niềm tin của anh vào lý tưởng mà mình theo đuổi và trở thành hình ảnh được nhiều người biết đến trong lịch sử Việt Nam. Anh hy sinh khi mới 24 tuổi.
Sau khi anh mất, tên tuổi Nguyễn Văn Trỗi được nhiều người trong và ngoài nước biết đến. Nhiều trường học, đường phố và công trình công cộng ở Việt Nam được đặt theo tên anh để tưởng nhớ. Năm 1969, anh được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ý nghĩa câu chuyện
Câu chuyện về Nguyễn Văn Trỗi được nhắc đến như một tấm gương về sự kiên cường, lòng dũng cảm và tinh thần sẵn sàng chấp nhận hy sinh vì lý tưởng mà anh theo đuổi. Đây là một trong những nhân vật tiêu biểu thường được giới thiệu trong các bài học về lịch sử Việt Nam thời kỳ chiến tranh.
