Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Viết Xuân (1933–1964) – Người chiến sĩ với khẩu lệnh “Nhằm thẳng quân thù! Bắn!”

Nguyễn Viết Xuân sinh ngày 20 tháng 1 năm 1933 tại xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Yên (nay thuộc tỉnh Phú Thọ). Tuổi thơ của ông trải qua nhiều khó khăn khi phải đi ở đợ cho gia đình địa chủ trong suốt 10 năm.

Tháng 11 năm 1952, ông gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam và tham gia chiến đấu trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong quá trình công tác, ông từng đảm nhiệm nhiều vị trí như trinh sát, tiểu đội trưởng trinh sát, trung đội trưởng pháo cao xạ và chính trị viên phó đại đội pháo cao xạ. Ngày 5 tháng 1 năm 1955, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Nguyễn Viết Xuân là Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14 pháo cao xạ, Sư đoàn 325, Quân khu 4. Ngày 18 tháng 11 năm 1964, tại chiến trường phía tây tỉnh Quảng Bình, trong trận đánh chống máy bay Mỹ, ông bị thương nặng, đùi phải bị phá hủy do bom đạn. Dù bị thương, ông vẫn yêu cầu tiếp tục chiến đấu, động viên đồng đội bằng câu nói nổi tiếng:

“Nhằm thẳng quân thù! Bắn!”

Tinh thần dũng cảm và ý chí chiến đấu của ông đã trở thành biểu tượng về lòng kiên cường của người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam.

Nguyễn Viết Xuân hy sinh ngày 18 tháng 11 năm 1964. Ngày 1 tháng 1 năm 1967, ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên Nguyễn Viết Xuân được đặt cho nhiều đường phố, trường học tại các địa phương trên cả nước. Hình tượng của ông cũng được ghi lại trong thơ ca, tiêu biểu là bài hát “Cùng anh tiến quân trên đường dài” do nhạc sĩ Huy Du phổ nhạc từ thơ của Xuân Sách.