Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân tiêu biểu trong cuộc kháng chiến chống Mỹ

Có những người bước vào chiến tranh với khẩu súng trên tay, trực tiếp đối diện với bom đạn và kẻ thù trên chiến trường. Nhưng cũng có những người chiến đấu trong một mặt trận hoàn toàn khác, nơi không có chiến hào, không có quân phục và đôi khi không một tiếng súng. Họ bước giữa phố phường đông đúc như những người dân bình thường, mang trên mình một thân phận khác, sống giữa vòng vây của đối phương và mỗi ngày đều phải đối mặt với nguy cơ bị phát hiện. Với họ, một ánh mắt nghi ngờ, một câu hỏi bất thường hay một lần kiểm tra giấy tờ cũng có thể trở thành ranh giới giữa sự sống và cái chết.

Trong số những người chiến sĩ tình báo hoạt động âm thầm giữa lòng Sài Gòn trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Nguyễn Thị Mỹ Nhung, bí danh Nguyễn Thị Yên Thảo, thường gọi là Tám Thảo, là một trong những nữ chiến sĩ tiêu biểu. Bằng sự thông minh, bình tĩnh, khéo léo và lòng trung thành tuyệt đối với cách mạng, bà đã hoạt động trong nhiều năm giữa lòng địch, trực tiếp chuyển nhận tài liệu, làm giao thông viên bí mật và thâm nhập vào những cơ quan quan trọng của chính quyền Sài Gòn. Những thông tin mà bà thu thập được, đặc biệt trong những năm trước và trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, đã góp phần cung cấp cho lực lượng cách mạng những nguồn tin có giá trị chiến lược.

Đằng sau cái tên Tám Thảo là một cuộc đời đầy những cuộc đấu trí âm thầm. Một người phụ nữ nhỏ bé nhưng phải mang trên vai những bí mật có thể ảnh hưởng đến sự sống còn của cả một mạng lưới. Một người phụ nữ tưởng như sống một cuộc đời bình thường giữa đô thành nhưng thực chất từng ngày bước đi trên một sợi dây vô hình giữa lòng địch.

Nguyễn Thị Mỹ Nhung sinh ra trong một gia đình ở vùng Kinh Bắc. Khi còn nhỏ, cuộc sống của cô gái trẻ ấy cũng giống như bao người con gái khác. Nhưng chiến tranh và thời cuộc đã sớm khiến tuổi trẻ của Mỹ Nhung rẽ sang một hướng khác. Năm 1948, khi mới 16 tuổi, bà rời Sài Gòn, tìm đến vùng kháng chiến ở Vĩnh Long để tham gia cách mạng. Ở tuổi mà nhiều cô gái vẫn còn đang học tập và sống trong sự chở che của gia đình, Mỹ Nhung đã lựa chọn bước vào một cuộc đời đầy gian khổ và hiểm nguy.

Những ngày đầu tham gia cách mạng, bà được giao những công việc phù hợp với khả năng của mình. Từ một cô gái trẻ, nhanh nhẹn, thông minh, bà dần được tổ chức tin tưởng giao nhiệm vụ giao liên. Có thời điểm bà làm công việc lái đò đưa cán bộ qua sông. Đó là những nhiệm vụ tưởng như đơn giản nhưng trong chiến tranh lại luôn tiềm ẩn nguy hiểm. Một chuyến đò có thể là sự sống của một cán bộ, một tài liệu hoặc một mệnh lệnh quan trọng. Một lần gặp địch có thể khiến cả người đưa đò và người được đưa đi đều rơi vào nguy hiểm.

Nhưng Mỹ Nhung đã nhanh chóng chứng minh mình có khả năng đặc biệt trong công tác bí mật. Sự tháo vát, bình tĩnh và khả năng ứng biến khiến bà được tin tưởng đưa vào nội thành Sài Gòn làm giao thông viên bí mật. Từ đây, cuộc đời của cô gái trẻ Nguyễn Thị Mỹ Nhung bước sang một trang mới.

Sài Gòn những năm ấy là một thành phố đông đúc nhưng cũng là một mê cung đầy tai mắt của đối phương. Trong từng khu phố, từng cơ quan, từng bến xe, từng con đường đều có thể xuất hiện những người làm nhiệm vụ kiểm soát. Người hoạt động cách mạng trong nội thành phải biết cách tồn tại giữa một xã hội mà bất kỳ hành động bất thường nào cũng có thể bị chú ý.

Tám Thảo đã chọn cho mình một vỏ bọc rất đặc biệt. Bà xuất hiện như một tiểu thư thành thị, ăn mặc tươm tất, đi lại bằng những phương tiện bình thường và tạo cho mình hình ảnh của một phụ nữ thuộc tầng lớp khá giả. Vỏ bọc ấy giúp bà có thể tiếp cận những nơi mà một người bị nghi ngờ là hoạt động cách mạng khó có thể bước vào.

Nhưng bên dưới vẻ ngoài ấy là một chiến sĩ tình báo.

Chiếc giỏ xách, bộ quần áo đẹp, những chuyến đi tưởng như để thăm hỏi hay về quê ăn giỗ đôi khi lại che giấu những tài liệu vô cùng quan trọng. Mỗi lần bước ra khỏi nhà, bà phải tính toán đường đi, thời gian, cách ứng xử và cả những tình huống có thể xảy ra.

Một trong những chiến công nổi bật của Tám Thảo diễn ra vào năm 1961.

Sau khi nhận tài liệu từ điệp viên Phạm Xuân Ẩn, bà được giao nhiệm vụ đưa 24 cuộn phim Kodak chứa tài liệu mật từ nội thành ra căn cứ Củ Chi. Với một người bình thường, 24 cuộn phim chỉ là những vật dụng nhỏ bé. Nhưng đối với một chiến sĩ tình báo, chúng có thể chứa đựng những thông tin mà kẻ thù bằng mọi giá muốn giữ kín.

Tám Thảo giấu tài liệu trong giỏ, ăn mặc như một tiểu thư đài các rồi lên xe đò rời thành phố. Nhưng khi xe chạy đến khu vực Hóc Môn, quân địch bất ngờ chặn xe kiểm tra. Một cuộc kiểm tra như vậy có thể khiến toàn bộ nhiệm vụ thất bại.

Đây chính là lúc bản lĩnh của một người tình báo được thử thách.

Bà không hoảng loạn.

Không tìm cách chạy trốn.

Không có biểu hiện bất thường.

Thay vào đó, bà bình tĩnh tiến lại gần người chỉ huy, chủ động trò chuyện và tìm cách khiến sự chú ý của hắn chuyển sang nơi khác. Sự tự tin và vẻ tự nhiên của một cô gái thành thị đã giúp bà vượt qua cuộc kiểm tra. Những cuộn phim mật được bảo vệ an toàn và cuối cùng được đưa đến căn cứ.

Chiến công ấy không chỉ cho thấy lòng can đảm mà còn cho thấy một phẩm chất đặc biệt của Tám Thảo: khả năng biến những tình huống nguy hiểm thành cơ hội để che giấu nhiệm vụ.

Nhưng những nhiệm vụ của bà ngày càng trở nên quan trọng hơn.

Từ một giao thông viên, Tám Thảo dần được giao nhiệm vụ hoạt động sâu hơn trong lòng địch. Bà sử dụng khả năng tiếng Anh để tìm cách thâm nhập vào những cơ quan mà đối phương tin rằng được bảo vệ nghiêm ngặt.

Đến năm 1964, bà tìm cách vào làm việc tại một cơ quan liên quan đến Bộ Tư lệnh Hải quân của chính quyền Sài Gòn, dưới vỏ bọc thông dịch viên. Đây là một bước ngoặt đặc biệt trong hoạt động tình báo của bà. Bằng khả năng ngoại ngữ và sự khéo léo, bà có thể tiếp cận những nguồn thông tin mà một giao thông viên bình thường khó có được.

Từ năm 1965 đến 1969, những tin tức mà bà thu thập từ khu vực Bộ Tư lệnh Hải quân đã giúp lực lượng cách mạng nắm được nhiều thông tin về bố trí lực lượng và hoạt động quân sự của đối phương, trong đó có những thông tin liên quan đến việc bố trí trận địa dọc bờ biển Nam Bộ. Những tin tức ấy góp phần giúp lực lượng cách mạng có thêm cơ sở đánh giá tình hình và tổ chức hoạt động.

Để làm được điều đó, Tám Thảo phải sống một cuộc đời hai mặt.

Ban ngày, bà là một nữ nhân viên bình thường.

Bà đến cơ quan, làm việc, giao tiếp với đồng nghiệp, tiếp xúc với những người mà mình cần tiếp xúc.

Nhưng bên trong, bà luôn quan sát.

Một cuộc trò chuyện có thể mang lại thông tin.

Một văn bản đặt trên bàn có thể chứa một chi tiết quan trọng.

Một cuộc họp của đối phương có thể hé lộ một kế hoạch.

Một sơ đồ trong phòng làm việc có thể trở thành tài liệu quý giá đối với lực lượng cách mạng.

Người tình báo phải biết nhìn thấy những điều mà người bình thường không chú ý.

Và quan trọng hơn, phải biết biến những gì mình nhìn thấy thành thông tin có ích mà không để đối phương phát hiện.

Tám Thảo đã làm điều đó trong nhiều năm.

Có thời điểm, bà còn phải vượt qua những cuộc kiểm tra rất khắt khe của đối phương. Theo những tư liệu được công bố, bà từng vượt qua sự thẩm tra bằng máy phát hiện nói dối của tình báo Mỹ và được tin tưởng, qua đó có thể ra vào khu vực Bộ Tư lệnh Hải quân mà không bị kiểm tra quá mức.

Đó là một cuộc đấu trí thực sự.

Chỉ cần một biểu hiện bất thường, một câu trả lời thiếu tự nhiên hoặc một khoảnh khắc mất bình tĩnh, toàn bộ vỏ bọc có thể bị phá vỡ.

Nhưng Tám Thảo đã giữ được sự bình tĩnh.

Bởi bà hiểu rằng trong công tác tình báo, lòng dũng cảm không chỉ là dám đối mặt với nguy hiểm. Lòng dũng cảm còn là khả năng kiểm soát cảm xúc khi biết rằng chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến mình và đồng đội phải trả giá.

Một trong những chiến công đặc biệt của Tám Thảo gắn với việc chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Đối với lực lượng tình báo H.63, đây là một thời điểm có ý nghĩa đặc biệt. Muốn chuẩn bị cho những trận đánh vào các cơ quan đầu não của đối phương tại Sài Gòn, lực lượng cách mạng cần nắm được địa hình, vị trí các mục tiêu, hệ thống bảo vệ và cách bố trí lực lượng.

Trong số những mục tiêu quan trọng có Bộ Tư lệnh Hải quân Sài Gòn tại khu vực Bến Bạch Đằng.

Để chuẩn bị cho nhiệm vụ này, Tư Cang và Phạm Xuân Ẩn đã tìm cách quan sát khu vực từ bên ngoài. Nhưng những gì nằm bên trong cơ quan thì phải có người đang làm việc ở đó mới có khả năng tiếp cận.

Và người được giao nhiệm vụ ấy là Tám Thảo.

Đây là nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm.

Nếu bí mật bị phát hiện, không chỉ một người bị bắt mà cả mạng lưới tình báo có thể bị đe dọa.

Nhưng cơ hội đã xuất hiện theo một cách rất bất ngờ.

Một viên thiếu tá Mỹ làm việc tại cơ quan có một chiếc máy ảnh mới. Ông ta muốn chụp ảnh cùng Tám Thảo. Với một người bình thường, đó chỉ là một bức ảnh kỷ niệm. Nhưng Tám Thảo lập tức nhận ra cơ hội.

Bà khéo léo lựa chọn vị trí đứng, góc chụp và những khu vực phía sau mình. Những bức ảnh tưởng như vô tình ấy đã ghi lại được nhiều chi tiết về khu vực bên trong, từ cổng vào đến các vị trí phòng thủ.

Đó chính là nghệ thuật của tình báo.

Không phải lúc nào cũng phải lấy một tài liệu bằng cách mở tủ mật.

Không phải lúc nào cũng phải đột nhập.

Đôi khi, chỉ cần một chiếc máy ảnh.

Một cuộc trò chuyện.

Một nụ cười.

Một cơ hội được tạo ra đúng lúc.

Những bức ảnh sau đó được chuyển về cho lực lượng tình báo. Từ các thông tin thu thập được, lực lượng cách mạng có cơ sở xây dựng sơ đồ, nghiên cứu mục tiêu và chuẩn bị phương án tác chiến.