ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN TÔ THỊ HUỲNH

Tô Thị Huỳnh tên thường gọi là Tư Huỳnh, sinh năm 1946, tại ấp Ô Chích, xã Lương Hòa huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh. Cha mẹ của Tô Thị Huỳnh là ông Tô Văn Hưng và bà Nguyễn Thị Tâm, vốn là những tá điền nghèo khô cơ cực.

Cuộc Đồng khởi 14/9/1960, với sức mạnh của ba mũi giáp công như một trận cuồng phong quét sạch hệ thống kìm kẹp của địch tại Lương Hòa. Khu căn cứ lõm Ô Chích - Đai Tên từng bước được hình thành. Nhưng với vị trí quan trọng của một địa bàn vùng ven, tiểu khu Vĩnh Bình tập trung lực lượng, kể cả máy bay, pháo binh, bộ binh càn quét đánh phá, đóng đồn bình định khu căn cứ lõm này nhằm bảo đảm an toàn cho sào huyệt của chúng tại nội ô thị xã. Trong một trận càn như vậy, chúng đã bắn chết ông Tô Văn Hưng và một số bà con nông dân trong ấp. Trước mối thủ riêng của gia đình trong mối thù chung của xóm làng của cả đất nước, năm 1962, dù mới tuổi mười sáu, Tô Thị Huỳnh tình nguyện tham gia vào tiểu đội du kích xã đánh giặc giữ làng.

Tháng 8/1962, khi mũi quân càn quét của địch thọc sâu vào vùng căn cứ ta, đồng chí mang ba quả lựu đạn (lượm được của địch) ra gài trên đường mà chúng đã đi qua. Đến chiều, trên đường rút quân, địch vấp phải và ba quả lựu đạn nổ liên hoàn, khiến chúng hoang mang chạy thụt mạng ra khỏi Lương Hòa. Sau đó, đồng chí được xã đội trang bị cho một khẩu súng. Có vũ khí, nhất là có lòng tin của chi bộ, xã đội và nhân dân, Tô Thị Huỳnh đã phát huy tốt nhất những tố chất thông minh lanh lợi, cứng rắn và can đảm của mình vào những trận

đánh không cân sức cam go, ác liệt, cùng đồng đội lập nên nhiều chiến công. Cuối năm 1962, ở tuổi mười sáu, Tô Thị Huỳnh được phân công làm Ấp đội trưởng ấp căn cử Ô Chích.

Lòng can đảm và những chiến công của cô du kích Lương Hoa tuổi mười sáu được Huyện đội và Ban Thanh lao (nay là Huyện đoán Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh) huyện Châu Thành biểu dương cho du kích và tuổi trẻ trong huyện cùng học tập. Tháng 4/1963, đồng chỉ vinh dự được Thường vụ Huyện ủy Châu Thành "tặng" thêm một mỗi dễ đù độ tuổi tối thiểu kết nạp vào Đảng. Theo gương chị, nhiều cô gái trẻ Ô Chích, Đai Tèn rồi chị em các ấp khác của xã Lương Hòa tình nguyện tham gia đấu tranh chính trị, công tác bình vận. Nhiều chị em cứ nằng nặc xin vào du kích, trực tiếp cầm súng chiến đấu.

Từ phong trào chung của phụ nữ Lương Hỏa cũng như nguyện vọng của chị em, tháng 8/1963, Ấp đội trưởng Tô Thị Huỳnh trình bày ý kiến và được Chi bộ, Xã đội đồng ý giao đồng chí đứng ra vận động chị em thành lập tiểu đội du kích nữ. Hai tháng sau, tiểu đội nữ du kích đầu tiên trên địa bàn tỉnh Trà Vinh ra mắt Mặt trận Giải phóng và nhân dân xã Lương Hòa với 9 chiến sĩ, gồm năm chị người Việt và bốn chị người Khmer, do Tô Thị Huỳnh làm Tiểu đội trưởng. Khi có giặc thì tập trung chống càn quét, chuyển thương tài đạn, lúc bình thường thì phân tán làm công tác vận động quần chúng đấu tranh chính trị, bình vận. Sau này, trong số các nữ chiến sĩ du kích, đã có hai người được Đảng, Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang. Tháng 6/1964, Tô Thị Huỳnh được đề bạt Xã đội phó, trực tiếp chỉ huy tiểu đội nữ du kích Lương Hòa.

Từ khi vào du kích (1962) đến 1965, Tô Thị Huỳnh cùng du kích Lương Hòa đã chiến đấu 105 trận. Nhưng qua năm 1966, con số này đã là 150 trận và trận đánh cuối cùng của đồng chí (4/1967) cũng là trận đánh thứ 170 (khi ấy, đồng chí tròn 21 tuổi). Những con số này đã nói lên mức độ ác liệt của một địa bàn căn cứ lõm vùng ven, nơi địch quyết tâm tiêu diệt và ta quyết tâm gìn giữ. Những con số này cũng nói lên tinh thần dũng cảm, ý chí quyết chiến quyết thắng của những chiến sĩ du kích chân đất đầu trần, trang bị thô sơ trước một kẻ thù hùng mạnh hơn gấp bội.

Năm 1966, địch tổ chức cuộc hành quân càn quét "tìm diệt" cấp tiểu đoàn vào Lương Hòa. Xã đội phó Tô Thị Huỳnh hội ý cũng chỉ huy don vi du kích nam dàn đôi hình chông cản. Sau khi bắn pháo cản tập, dịch hăm hở tràn tới và lọt ngay vào trận địa của tiểu đội du kích nữ. Tô Thị Huỳnh chỉ huy tiểu đội bám trận địa, dựa vào địch hình địa vật, kiên cường chông trả, buộc địch phải dạt ra và rơi vào các bãi vũ khí thô sơ bố trí sẵn. Bên kia, đơn vi du kích nam cũng nổ súng phối hợp. Vấp phải tổn thất, địch lùi vào chân vườn, củng cố lực lượng, rồi tiếp tục đánh ra. Suốt gần hai ngày trời, hai tiểu đội du kích nam nữ Lương Hòa phối hợp yểm trợ nhau giữ vững trận địa chống trả hàng chục lượt xung phong của tiểu đoàn địch làm chết và bị thương hơn 30 tên. Nhưng do tương quan lực lượng quá chênh lệch, đến chiều ngày thứ hai, ta vừa đánh vừa lui quân. Tô Thị Huỳnh cho đơn vị phân tán về xóm trước còn mình cùng người chỉ huy du kích nam làm nhiệm vụ cản hậu. Không may người chỉ huy du kích nam dẫm phải chông, rồi bản thân đồng chí cũng đạp vào một mũi khác trong khi tới tiếp cứu đồng đội. Trong tình thế nguy cấp đó, Tô Thị Huỳnh quyết định: Bê chông, bỏ đi, quyết không để giặc bắt sống. Và, cứ thế, hai người bỏ hơn hai cây số, an toàn trở về cùng đồng đội!

Đầu năm 1967, trong một trận chiến đấu, đồng chí Tô Thị Huỳnh bị thương, được đồng đội đưa đến trạm Quân y, nhưng do vết thương quá nặng, đồng chí đã hy sinh.

Ngày 17/9/1967, nữ liệt sĩ Xã đội phó Lương Hòa Tô Thị Huỳnh được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam truy tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Quân Giải phóng, nay thống nhất thành danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân./.