Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Tô Văn Đực: Cùng viết nên khúc tráng ca Củ Chi

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, cựu chiến binh Tô Văn Đực, người con ưu tú được Tổ quốc vinh danh là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, vẫn vẹn nguyên khí phách của một thời trận mạc.

Khúc ca chiến trường dưới lòng đất

“Ở dưới đó nóng, ngột ngạt, tối tăm, nhưng chứa đựng cả một bầu trời lý tưởng sống của chúng tôi”, ông Tô Văn Đực mở đầu câu chuyện khi tôi có dịp gặp gỡ ông và giao lưu với đoàn làm phim “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối” trong Chương trình “Tri ân lịch sử - Truyền lửa thanh niên” hồi cuối tháng 4/2025.

Chất giọng hào sảng năm xưa, tưởng chừng nhuốm màu khói lửa, nay vẫn vang vọng, kể về những năm tháng “nằm gai nếm mật” nơi địa đạo Củ Chi huyền thoại. Đôi mắt người anh hùng dẫu đã trải qua bao gian lao, vẫn ánh lên một niềm tin sắt son, một ký ức không thể phai mờ về những ngày sống và chiến đấu dưới lòng đất quê hương.

Sinh năm 1942 tại mảnh đất Củ Chi - “đất thép thành đồng”, người con ưu tú Tô Văn Đực sớm thấm nhuần tinh thần cách mạng. Từ ấp Xóm Bưng, xã Nhuận Đức, huyện Củ Chi, TP.HCM, chàng thanh niên 20 tuổi năm xưa đã gia nhập đội ngũ dân quân du kích xã Nhuận Đức, được tổ chức phân công phụ trách công xưởng sửa chữa những vũ khí hỏng hóc trong quá trình chiến đấu.

Ngày 22/4/2025, nhân kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025), Chủ tịch nước Lương Cường đến thăm và bày tỏ sự tri ân sâu sắc đối với những cống hiến to lớn của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Tô Văn Đực (mặc quân phục). Đây là sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước với những đóng góp to lớn của ông trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước.

Anh hùng Tô Văn Đực bồi hồi nhớ lại những năm tháng được giao trọng trách tại công xưởng sửa chữa vũ khí. Giọng ông trầm xuống, mang theo cả sự xót xa của một thời gian khó: “Khi đó, vũ khí khan hiếm đến cùng cực. Có những đơn vị du kích của ta, trong tay không một tấc sắt, phải dùng gươm, dùng kiếm thô sơ để chống lại súng đạn tối tân của địch. Lấy dao kiếm mà đương đầu với hỏa lực mạnh mẽ của chúng, làm sao có thể cân sức?”.

Vậy là, từ những phế liệu tưởng chừng vô dụng, những ống thép bỏ đi của xe ô tô, những đoạn ray xe lửa hoen gỉ, những mảnh bom còn vương mùi thuốc súng, từ đống sắt vụn tưởng chừng chỉ có thể vứt bỏ, bằng đôi bàn tay chai sạn và chiếc lò rèn thô sơ, người thợ quân giới Tô Văn Đực đã thổi vào chúng một linh hồn mới.

Trong ký ức nhuốm màu khói lửa, anh hùng Tô Văn Đực không còn nhớ rõ bao nhiêu lần cận kề lằn ranh sinh tử. Ánh mắt ông lại đượm buồn khi kể về những khoảnh khắc sinh tử: “Có hôm, địch dùng chó nghiệp vụ và cả khí độc hòng lùng sục, chúng tôi chỉ còn cách dùng chính thân mình bịt kín các ngách hầm, quyết giữ bí mật cho toàn bộ hệ thống địa đạo”.

Những câu chuyện sống còn nơi địa đạo Củ Chi không đơn thuần là những chiến công hiển hách được ghi vào sử sách, mà còn là khúc tráng ca bất tử về tinh thần quả cảm đến tận cùng, về lòng trung kiên son sắt không gì lay chuyển nổi. Anh hùng Tô Văn Đực đã in dấu chân mình trong những trận đánh mang tính bước ngoặt, những trận chiến mà tên đất, tên người đã trở thành biểu tượng cho ý chí quật cường của dân tộc.

Gương mặt sạm đi vì nắng gió chiến trường, mái tóc điểm sương như những sợi cước bạc lẫn trong màu đất mẹ và ánh nhìn kiên định, xuyên thấu như đã nhìn thấu bao gian nguy. Tất cả là những dấu ấn không thể phai mờ của những tháng năm ông “ăn gió, nằm sương”, sống hòa mình cùng lòng đất, thở chung bầu không khí khét lẹt mùi thuốc súng để giữ gìn từng tấc địa đạo, từng lớp hầm che chở đồng bào và chiến sỹ.

Từ trận tập kích táo bạo vào căn cứ Đồng Dù kiên cố - nơi được xem là “cứ điểm bất khả xâm phạm” của quân đội Mỹ, đến trận đánh ác liệt tại cầu Bến Súc - một “thủ phủ” sừng sững của địch án ngữ ngay cửa ngõ Sài Gòn hoa lệ, mỗi trận chiến là một minh chứng cho tinh thần “thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”. Mỗi trận đánh là dấu son chói lọi khắc sâu vào tâm khảm mỗi người dân Việt Nam ý chí “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.

Năm 1967, ông mới 24 tuổi. Ở độ tuổi đầy nhiệt huyết, người chiến sỹ Tô Văn Đực vinh dự được Tổ quốc trao tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân bởi những sáng kiến cùng chiến tích cho cuộc đấu tranh chống Mỹ cứu nước.