Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Tô Vĩnh Diện (1924–1954), quê tại xã Nông Trường, huyện Nông Cống (nay thuộc huyện Triệu Sơn), tỉnh Thanh Hóa

Tô Vĩnh Diện: Lấy thân chèn pháo, không để pháo lăn xuống vực.

Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Tô Vĩnh Diện (1924–1954), quê tại xã Nông Trường, huyện Nông Cống (nay thuộc huyện Triệu Sơn), tỉnh Thanh Hóa, là một trong những biểu tượng sáng ngời nhất về tinh thần trách nhiệm và lòng quả cảm của người lính pháo binh trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Sinh ra trong một gia đình nghèo, ông sớm tham gia hoạt động cách mạng và trở thành Tiểu đội trưởng pháo cao xạ, trực tiếp tham gia vào cuộc hành quân lịch sử đưa những khẩu pháo nặng hàng tấn vượt qua những cung đường núi hiểm trở để tiến vào trận địa, chuẩn bị cho ngày nổ súng đánh đuổi thực dân Pháp.

Chiến công lẫy lừng và sự hy sinh của ông diễn ra vào đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, trong quá trình kéo pháo ra theo chủ trương "đánh chắc tiến chắc" của Bộ chỉ huy chiến dịch. Trên con đường dốc cheo leo của đèo Chuối, khi khẩu pháo cao xạ 37mm đang được đơn vị tời xuống dốc thì bất ngờ dây tời bị đứt, khiến khẩu pháo nặng hơn hai tấn lao nhanh xuống vực sâu. Trong hoàn cảnh hiểm nghèo, khi tính mạng đồng đội và sự an nguy của vũ khí quý giá bị đe dọa, Tô Vĩnh Diện đã không một chút do dự, ông hô lớn bảo đồng đội buông dây để bảo toàn tính mạng, còn bản thân mình dũng cảm lao vào bánh pháo, dùng cơ thể làm vật cản để hãm đà trôi của khối thép khổng lồ.

Hành động lấy thân chèn pháo của ông đã chặn đứng đà lăn, cứu khẩu pháo không bị rơi xuống vực thẳm và bảo vệ an toàn cho các chiến sĩ trong đơn vị. Tuy nhiên, vết thương quá nặng do bánh pháo chèn qua đã khiến ông hy sinh ngay sau đó khi tuổi đời còn rất trẻ. Trước khi trút hơi thở cuối cùng, ông vẫn chỉ khẽ hỏi đồng đội: "Pháo có việc gì không?". Sự hy sinh của Tô Vĩnh Diện không chỉ là một hành động anh hùng cá nhân mà còn là lời khẳng định đanh thép về ý chí sắt đá của quân đội ta: coi vũ khí là sinh mệnh, coi lý tưởng độc lập cao hơn cả tính mạng bản thân. Hình ảnh người chiến sĩ lấy thân mình cứu pháo đã trở thành nguồn động lực tinh thần to lớn, thôi thúc hàng vạn bộ đội, dân công quyết tâm kéo pháo vào trận địa để làm nên chiến thắng "lừng lẫy năm châu" tại cánh đồng Mường Thanh.