Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Bội Cơ

Liệt sĩ Trần Bội Cơ sinh năm 1932 tại huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long trong một gia đình có truyền thống yêu nước và tiến bộ. Cha của chị là một chí sĩ cách mạng người Hoa, sớm giác ngộ tinh thần đấu tranh vì độc lập dân tộc. Ngay từ nhỏ, Trần Bội Cơ đã được nuôi dưỡng trong môi trường giàu lòng yêu nước. Chị theo học bậc tiểu học tại thị xã Vĩnh Long, đồng thời tham gia hoạt động cách mạng từ khi còn rất trẻ. Đặc biệt, nhà bên ngoại của chị là một trạm giao liên của công an xung phong Vĩnh Long, nơi góp phần giúp chị trở thành một cô bé giao liên xuất sắc của cách mạng.

Năm 1947, sau khi hoàn thành bậc tiểu học, Trần Bội Cơ chuyển lên Chợ Lớn học trung học tại trường Nam Kiều – một ngôi trường nổi tiếng với phong trào cách mạng sôi nổi trong học sinh. Năm 1948, chị tiếp tục theo học tại trường Phước Kiến (nay là trường Trần Bội Cơ). Tại đây, chị nhanh chóng hòa mình vào phong trào đấu tranh của học sinh, tham gia các hoạt động chống đế quốc thực dân và lực lượng đặc vụ Tưởng Giới Thạch.

Năm 1950, phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên, tăng ni Phật tử tại các đô thị miền Nam diễn ra mạnh mẽ. Sau sự kiện ngày 9/01/1950 – ngày gắn liền với hình ảnh anh hùng liệt sĩ Trần Văn Ơn trong phong trào học sinh yêu nước – tinh thần đấu tranh của tuổi trẻ Sài Gòn – Chợ Lớn càng được khơi dậy mạnh mẽ. Đặc biệt, cuộc đấu tranh chống Mỹ ngày 15/3/1950 đã tiếp thêm ngọn lửa cách mạng trong học sinh thành phố, trong đó có học sinh trường Phước Kiến.

Lúc bấy giờ, Trần Bội Cơ đang là học sinh lớp đệ tứ (tương đương lớp 9 ngày nay). Dù tuổi đời còn rất trẻ, chị đã thể hiện vai trò lãnh đạo xuất sắc khi chỉ đạo cuộc đấu tranh của học sinh toàn trường, tổ chức bãi khóa nhằm yêu cầu trả tự do cho 10 học sinh bị bắt giữ. Hành động ấy thể hiện tinh thần dũng cảm, ý chí đấu tranh và lòng yêu nước sâu sắc của một nữ sinh tuổi đôi mươi.

Ngày 4/5/1950, chính quyền thực dân ra lệnh đóng cửa trường Phước Kiến. Đến ngày 6/5/1950, dưới sự điều động của Trần Bội Cơ cùng một số học sinh tiến bộ, đông đảo học sinh đã tập trung tại trường, tổ chức cuộc họp khẩn cấp để yêu cầu mở cửa trường và khôi phục việc học tập, sinh hoạt trong ký túc xá. Tuy nhiên, lực lượng cảnh sát đã tiến hành đàn áp dã man, đánh đập và bắt giữ hơn 100 học sinh.

Trong cuộc đàn áp ấy, Trần Bội Cơ bị bắt giam và chịu những trận tra tấn tàn bạo suốt 5 ngày 5 đêm. Dù phải chịu đựng những đòn roi, dùi cui và sự hành hạ khắc nghiệt, chị vẫn giữ vững khí tiết của một người chiến sĩ cách mạng. Chị kiên quyết khẳng định rằng cuộc đấu tranh của học sinh trường Phước Kiến là chính nghĩa, là trách nhiệm của những người trẻ Việt Nam yêu nước trước vận mệnh dân tộc.

Ngày 12/5/1950, sau những ngày bị tra tấn dã man, Trần Bội Cơ đã kiệt sức và hy sinh khi tuổi đời vừa tròn 18. Trước lúc ra đi, chị vẫn hướng về các phòng giam của đồng đội và cất lên lời kêu gọi đầy xúc động: “Các bạn, hãy đứng lên!”. Câu nói ấy trở thành biểu tượng cho tinh thần bất khuất của tuổi trẻ Việt Nam trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập. Nhân dân Sài Gòn – Chợ Lớn đã truyền nhau bài hát tưởng niệm chị với những lời ca: “Hãy đứng lên! Trần Bội Cơ. Tinh thần của chị kêu gọi mãi chúng tôi”.

Sự hy sinh của Trần Bội Cơ đã trở thành biểu tượng cao đẹp về lòng yêu nước, sự kiên cường và tinh thần đấu tranh của thế hệ trẻ Việt Nam. Tên tuổi chị mãi gắn liền với ngôi trường Phước Kiến – nơi ghi dấu những năm tháng học tập và hoạt động cách mạng của người nữ chiến sĩ trẻ tuổi.

Ghi nhận sự hy sinh cao cả vì độc lập, tự do của dân tộc, ngày 9/7/1950, Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã công nhận Trần Bội Cơ là liệt sĩ. Chị được truy tặng Huân chương Kháng chiến Hạng Nhì do Thủ tướng Phạm Văn Đồng ký ngày 2/9/1950. Đến ngày 22/3/2000, Chủ tịch nước Trần Đức Lương ký quyết định số 94KT/CTN truy tặng danh hiệu “Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân” cho liệt sĩ Trần Bội Cơ.

Trần Bội Cơ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng tinh thần yêu nước, lòng dũng cảm và ý chí kiên cường của chị vẫn mãi là tấm gương sáng cho các thế hệ hôm nay noi theo.